آيا ايمان امري ناواقع‌گرايانه است؟

11. به اعتقاد كيركگار و كيوپيت، حقيقت ايمان امر واقع عيني نيست و ايمان امري ناواقع‎گروانه است. آيا اين تلقي درست است؟
پاسخ : در ابتدا بايد گفت كه دو تلقي از ايمان وجود دارد. واقع گروانه و ناواقع گروانه. ديدگاه افلاطوني اين بود كه هدف حيات بشر، معرفت مطلق به واقعيت است. از اين روي فرهنگ مسيحي كهن، از اين حيث كه به يك وجود عيني، سرمدي، واجب، معقول و كامل معطوف بود، شديداً واقع گرا بود. ايمان، جزم‎محور و در تمناي ملكوت آسمان بود.[1] ايمان مذهبي حاكي از واقعيت بود و مؤمنان، شكي در حقيقي و واقعي بودن عقايد خود نداشتند. كيوپيت ايمان واقع گرايانه را چنين وصف مي‎كند. «بيشتر مردم عقايد خود را لفظاً و معناً راست مي‎دانند، آن‎ها را ـ ولو نارسا ـ شرح و وصف موجودات حقيقي، و نيروها و احوال واقعي مي‎پندارند. بدين قرار گمان مي‎برند كه خدايي عيني، جهاني ديگر و برتر، زندگي پس از مرگ و مانند اين‎ها وجود دارد. اين نوع ايمان ساده انديش را واقع گرايي ديني مي‎ناميم.»[2]

ماهيّت فيدئيزم و رابطه‌ي آن با ايمان ديني كدام است؟

10. فيدئيزم چيست؟ ارتباط آن با ايمان كدام است؟
پاسخ : فيدئيزم يا ايمان گروي، جنبشي است[1] در فلسفه‌ي دين و معرفت‎شناسي ديني كه به خصوص در نيمه‌ي دوم قرن بيستم تحت تأثير مستقيم تعاليم ويتگنشتاين توسعه يافت، و برخي ديگر از فلاسفه‌ي متأخر، هر يك به نحوي بر گستره‌ي آن افزودند. براساس رأي محوري ويتگنشتاين، دين همانند علم و هر فعاليت ديگر انساني، شكلي از حيات است.

آيا ايمان ديني نقدپذير است؟

9. آيا ايمان ديني با جزم‎محوري سازگار است؟ نسبت ايمان با نقد چيست؟ آيا مي‎توان گفت كه عنصر نقد در خود ايمان وجود دارد؟ پاسخ : هر سه نويسنده سازگاري و هم‎خواني ايمان و نقد را تأييد مي‎كنند. البته هر يك اين مسئله را به گونه‎اي خاص و بر اساس مباني خود تقرير كرده‎اند. آقاي شبستري در مصاحبه با كيان، ايمان ديني را نقدپذير تلقي مي‎كند: «از آن‎جا كه شخص مؤمن هميشه در حال گذر و عبور است، دايماً سعي مي‎كند از زندان‎هاي تاريخ، جامعه، زمان و زبان خارج شود.

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

نویسنده: صلاح‌الدین سنوسی حسن (1)

چکیده

با بروز حوادث ناگوار ناشی از تکفیر در جامعه اسلامی بررسی بحث تکفیر و خطر آن ضرورت می‌یابد.
تکفیر از ریشه کفر به معنی اعتقاد نداشتن یا انکار خدا و پیامبری حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و انکار ضروریات دین می‌باشد و معنی آن نیز نسبت دادن کفر به کسی می‌باشد. قرآن و حدیث بر این مطلب شهادت می‌دهند که کسی که شهادتین را گفته باشد مسلمان است و کسی حق کافر دانستن او را ندارد. ممکن است به صورت مطلق اندیشه‌ای کفر باشد اما صاحب آن را نمی‌توان کافر دانست مگر اینکه حجت بر او تمام شده باشد. که این امر نیز تنها از عهده عالمان و مفتیان دین برمی‌آید.

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

نویسنده: جعفر محمدحسین فضل‌الله (1)
چکیده

تکفیر عملی که منجر به قتل و جنایت می‌شود از دو عامل نشأت می‌گیرد. اول فراتر رفتن تکفیر از سطح اندیشه به تکفیر شخص و دوم شرایط محیطی که فرد تکفیری در آن رشد می‌کند. اعتقاد به یگانه بودن حقیقت مستلزم پذیرش حقانیت یک اندیشه و بطلان اندیشه معارض آن می‌شود. طبعاً اگر در اندیشه‌ای شرطی برای پیوستن به اسلام باشد،

آثار زیبای ایمان

مشکلات روحی و روانی، در کنار مسائل تحمیلی بر جسم، همواره انسان را در محاصرة خود داشته است. روزگاری عوامل طبیعی و جنگ های خانمان سوز، و امروزه افزون بر آنها، تنهایی و ناامیدی ناشی از حاکمیت تمدن غربی، ثبات و آرامش را از انسان نیازمند به آن گرفته است. متأسفانه انسان امروزی برای چیرگی بر ناآرامی ها به دامن مکتبها و دیدگاههای گوناگون فلسفی و روانی پناه برده، در پی افزایش امکانات مادی برآمده است.

معنا شناسي ايمان درنظرگاه شهيد ثاني (2)

نويسنده:دكتر محمد بهرامي

4.ايمان فقط اقرارنيست
ايجي ،فخر رازي و تفتازاني براي اثبات اين مدعا ازآيات زيرسود مي برند :
(و من الناس من يقول آمن بالله و باليوم الآخرو ما هم بمؤمنين)(بقره/8)

معنا شناسي ايمان درنظرگاه شهيد ثاني (1)

نويسنده:دكتر محمد بهرامي

نويسنده نخست تعريف ايمان را از ديدگاه متكلماني چون : ايجي ، فخر رازي ، ابن ميثم بحراني ، علامه حلي و تفتازاني مطرح نموده سپس ديدگاه شهيد ثاني را نسبت به آنها بيان مي كند درباور نويسنده تعريف هاي ياد شده از سوي متكلمان مورد پذيرش شهيد ثاني نيست از اين رو ايشان ديدگاه ديگري راجع به ماهيت ايمان ارائه مي كند .

خطر تکفیر برای جوامع اسلامی

نویسنده: صلاح‌الدین سنوسی حسن (1)
چکیده

با بروز حوادث ناگوار ناشی از تکفیر در جامعه اسلامی بررسی بحث تکفیر و خطر آن ضرورت می‌یابد.
تکفیر از ریشه کفر به معنی اعتقاد نداشتن یا انکار خدا و پیامبری حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و انکار ضروریات دین می‌باشد و معنی آن نیز نسبت دادن کفر به کسی می‌باشد. قرآن و حدیث بر این مطلب شهادت می‌دهند که کسی که شهادتین را گفته باشد مسلمان است و کسی حق کافر دانستن او را ندارد. ممکن است به صورت مطلق اندیشه‌ای کفر باشد اما صاحب آن را نمی‌توان کافر دانست مگر اینکه حجت بر او تمام شده باشد. که این امر نیز تنها از عهده عالمان و مفتیان دین برمی‌آید.

درگذر تکفیر فکری و تکفیر جنایت‌کارانه

نویسنده: جعفر محمدحسین فضل‌الله (1)

چکیده

تکفیر عملی که منجر به قتل و جنایت می‌شود از دو عامل نشأت می‌گیرد. اول فراتر رفتن تکفیر از سطح اندیشه به تکفیر شخص و دوم شرایط محیطی که فرد تکفیری در آن رشد می‌کند. اعتقاد به یگانه بودن حقیقت مستلزم پذیرش حقانیت یک اندیشه و بطلان اندیشه معارض آن می‌شود. طبعاً اگر در اندیشه‌ای شرطی برای پیوستن به اسلام باشد، اندیشه‌های دیگر فاقد آن شرط باشند کفر به حساب می‌آیند. همچنان که قرآن نیز به صراحت برخی اندیشه‌ها را کفر خوانده است. اما فرق است میان تکفیر اندیشه و تکفیر صاحب آن. با دقت در مضمون آیات قرآن درمی‌یابیم که قرآن برخی اندیشه‌ها را کفر شمرده و همین کافران را گاهی به خاطر صفات و رفتارشان مذمت و گاهی ستایش کرده است. تاریخ معصومین نیز نشان می‌دهد که آنان نیز در عین باطل شمردن اندیشه‌های کافران با صاحبان آنها تعاملات علمی و اجتماعی داشته‌اند. عدم درک صحیح و تحلیل عمیق روایات پیامبر و بکار نبستن عقل موجب برداشت سطحی از روایات و تسری دادن تکفیر از اندیشه به تکفیر شخص می‌شود. خصوصیات اخلاقی و زمینه‌های تربیتی که موجب می‌شود فرد پاکی را تنها در اندیشه خود بیابد و دیگر اندیشه‌ها و صاحبان آنرا نجس بشمارد منجر به حذف و نابود کردن دیگران می‌شود. فراهم کردن شرایط پژوهش در زمینه پیشرفت اندیشه‌ها و اجازه دادن به ارائه اندیشه‌های مختلف در جامعه مانع از رشد تکفیر جنایتکارانه خواهد شد.

جریان‌های تکفیری و خطرهای آن برای امت اسلامی و بشریت و عوامل شکل‌گیری آن

نویسنده: شیخ محمدعلی کیوه (1)
چکیده

امت اسلامی امروز به تیغ تکفیر افراطی مجروح است. مداوای این جراحت نیازمند بحث و بررسی در خصوص خطرات جریان‌های تکفیری برای امت و عوامل شکل‌گیری جریان‌های تکفیری است.
بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد رسوله الأمین، قدوة المتقین، و أمام المرسلین و علی آله و أهل بیته الطیبین الطاهرین و علی من اختارهم لصحبته من الأنصار و المهاجرین.

تکفیر

نویسنده: مهدی رعد (1)
چکیده

تاریخ اسلام از زمان امیرالمؤمنین تاکنون شاهد پدیده تکفیر بوده است که از خوارج شروع شده و به جریانهای تکفیری عصر ما که از اخوان المسلمین شروع شده رسیده است. حکم به کفر دیگران امر مهمی است که اسلام بر اجتناب از آن تأکید کرده و آن را منوط به دلایل واضح کرده است. اما برخی به خاطر عدم درک اسلام و توقف در ظاهر نصوص به آن مبادرت ورزیده‌اند در حالیکه از آثار مترتب بر آن چه در دنیا و چه در آخرت غافل بوده‌اند. تکفیر ممکن است دینی یا سیاسی یا فکری باشد.

گروه اخوان‌ المسلمین:

گروه اخوان المسلمین به رهبی حسن البنا در مصر پدید آمد، هدف آنان تصحیح، تغییر و ساخت نهادهای اسلامی و مشارکت در جامعه‌ی مدنی و ورود به فضای سیاسی بود سرانجام آنان در سال‌های اخیر به فضای سیاسی وارد شدند و حکومت را به دست گرفتند و دکتر محمد مرسی رئیس جمهور مصر شد. گروه اخوان المسلمین زمانی به تکفیر معتقد شد که جریان قطبی در آن حاکم شد که تحت تأثیر سید قطب بود و آویز خود تا حد زیادی تحت تأثیر ابوالأعلی المودودی بود. سیدقطب در مورد جاهلیت و تکفیر بسیار سخن گفته بود که باعث شد جمال عبدالناصر او را در سال 1966 اعدام کند. اخوانی‌ها به تکفیر حکومت بسنده نکرده و دشمنان سیاسی خود را نیز تکفیر کردند.

گروه الطلیعه سلفی جهادی:

گروه دیگری که در مصر پدید آمد گروهی به نام «الطلیعه السلفیه الجهادیه» (أنصار الشریعه) بود که به دست «احمد عشوش» تشکیل شد. او در بیانیه تاسیسی آن هدف از تشکیل را تصحیح و اصلاح وضع اسلامی از طریق دعوت مردم به توحید به خداوند متعال و عدم شرک و حکم بر طبق دستورهای الهی و هشدار به مسلمانان از نواقض توحید و مقابله با بدعت‌ها و اصحاب آن و دعوت مسلمانان به تمسک به اسلام و آداب و اخلاق آن و خارج کردن وطن عربی از تحت سیطره استعمار آمریکایی و صهیونیستی و محاربه با شرک سیاسی که متمثل در لیبرالیسم و کمونیسم است اعلام کرد. گروه «الطلیعه» هم‌چنین جنگ و تقابل با نظام‌های فاسدی که طبق شریعت اسلامی حکومت نمی‌کردند را اعلام کرد و بر دعوت به اسلام و جهاد به عنوان دو بال این گروه برای نشر و حفظ اسلام تأکید ورزید.

بررسی تطبیقی ایمان و کفر از دیدگاه مذاهب تکفیری

ظهور جریان‌های تکفیری در کشورهای اسلامی و تکفیر مسلمین توسط این گروه‌ها از مسائلی است که امروزه جهان اسلام دچار آن شده است.

نویسنده: مولوی عبدالواحد خواجوی (1)

تمدن اسلامی و جریان‌های تکفیری

برخی محققین غربی ادعا کرده‌اند که قوانین اسلامی فقط در ادوار بسیار دور اجرا می‌شدند و در عصر حاضر قابلیت اجرا را ندارند. به علاوه، مدعی‌اند که تمدن اسلامی، چیزی جز عقب افتادگی و جهالت نیست و این تمدن با شمشیر و

نویسنده: نازیه علی صالح (1)

چگونگی پیدایش تکفیر و خارجی‌گری

شناخت پیشینه تاریخی تکفیر برای تحلیل صحیح مسائل پیش آمده در جهان اسلام ضروری است. با دقت در تاریخ اسلام و پیشینه تکفیر، مشخص می‌شود که تکفیر به دو شاخه مهم تقسیم می‌شود:

نویسنده: احمد راسم‌ النفیس (1)

ارکان ایمان در کلام امام علی علیه السلام

از حضرت علی علیه السلام سؤال شده است که ایمان چیست که خدا ما را در قرآن به ایمان فرا خوانده است و مؤمن، سعادتمند دنیا و آخرت است؟ حضرتش طبق این نقل فرمود: «الْإِیمَانُ عَلَی أَرْبَعِ دَعَائِمَ»؛ چهار ستون دارد که یکی صبر است و دومی یقین، سومی عدل است و چهارمی جهاد. فرمود عدل چندین شعبه دارد: اوّل باید در دریای خداشناسی انسان غواصی کند و بداند که این جهان را صانعی است خدانام، شانسی دریا و آسمان و زمین پیدا نشده است، اتفاقی پیدا نشده کسی آن را نساخته است؛ «خالق السّماوات و الأرض» ساخته است.

ایمان و شک در بیان امام علی علیه السلام

حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه بيان فرمود و اما شک؛ فرمود: «وَ الشَّكُّ عَلَی أَرْبَعِ شُعَبٍ عَلَی التَّمَارِي وَ الْهَوْلِ وَ التَّرَدُّدِ وَ الِاسْتِسْلَام‏»، اين شک گاهي در بخش علمي است که مي‌شود شبهات علمي. گاهي در بخش عملي است مي‌شود ترديد. دستگاهي در درون ما هست که او مسئول انديشه است که کارهاي حوزه و دانشگاه با آن دستگاه صورت مي‌پذيرد. دستگاهي هم در درون ماست که مسئول انگيزه است متولّي تصميم است.

ارکان ایمان و کفر

در این مقاله ارکان ایمان و ارکان کفر از دیدگاه قرآن کریم مورد بررسی قرار می‌‌گیرد. در آموزه‌های دینی آنچه باعث رستگاری انسان می‌‌شود ایمان و عمل صالح است. و این دو در کنار هم انسان را به کمال می‌‌رساند. عمل صالحی نزد خداوند پذیرفته است که ناشی از ایمان پاک و حقیقی باشد.

چه نسبتي ميان ايمان و شكاكيت برقرار است

8. ايمان چه نسبتي با شك و شكاكيت دارد؟ آيا تعابيري نظير «الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ»؛[1] يا «فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً»؛[2] در قرآن كريم مؤيد اين نظر نيست كه ايمان با شك، دست در آغوش است؟

چه نسبتي ميان ايمان ديني و تجربه‌ي ديني از سوي ديگر است؟

7. چه نسبتي ميان ايمان ديني از يك سو، و تجربه‌ي ديني از سوي ديگر است؟
پاسخ : ديدگاه آقاي مجتهد شبستري درباره‌ي ايمان، تجربه‎گروانه است و اين مطلب را مي‎توان از اظهارات متعددي به دست آورد.[1] يكي از موارد

رابطه ايمان و اعتقاد چگونه است؟

6. رابطه ايمان و اعتقاد چگونه است؟ آيا اگر كسي شيفته‌ي عقايد خود شد، بت‎پرست است؟
پاسخ : اگر به گفته‎هاي آقاي شبستري مراجعه كنيم، خواهيم ديد كه به نظر ايشان عقيده بعد از ايمان است. «ايمان گونه‎اي تجربه ديني است كه در

پسيني يا پيشيني بودن تعاريف و نخبه‌گرايانه بودن آنها

5. آيا اين تعاريف ايمان پيشيني است يا پسيني؟ آيا اين تعاريف نخبه‎گرايانه نيست؟
پاسخ : در اين‎جا در واقع دو سؤال مطرح است. سؤال اول معطوف به پيشيني يا پسيني بودن پيش‎گفته است. مراد از اين پرسش آن است كه آيا وضع

آيا ايمان نوعي اميد است ؟

4. آيا مي‎توان ايمان ديني را صرفاً نوعي اميد به حساب آورد؟
پاسخ : اين ايده از سوي آقاي سروش مطرح شده است. به اعتقاد ايشان عنصر محوري ايمان، اميد است نه يقين؛ هرچند بيان ايشان تشتت و ابهام

آيا ايمان «دويدن در پي آواز حقيقت» دانست؟

سؤال 3. آيا مي‎توان ايمان را «جستن بي‎قراري و يافتن قرار» يا به تعبيري «دويدن در پي آواز حقيقت» دانست؟
پاسخ : جواب. جناب استاد ملكيان[1] تلقي خود را از ايمان، مبتني بر چهار مقدمه كرده است.[2]

آيا ايمان «رويارويي مجذوبانه با خداوند» است؟

2. آيا ايمان «رويارويي مجذوبانه با خداوند» است؟ و آيا ايمان «مجذوب شدن يا منعطف شدن يا تعلّق خاطر پيدا كردن به يك مركز خطاب كننده» است؟

ماهيت ايمان چيست؟

1. ايمان چيست؟ حقيقت و ماهيت آن كدام است و چه عناصري را مي‎توان براي تعريف آن ذكر كرد؟
پاسخ : اگر با شيوه‌ي درون ديني سير كنيم، مي‎توانيم با مراجعه به آيات و احاديث، ويژگي‎هاي مختلفي براي ايمان به دست آوريم و در نهايت از مجموع آن‎ها به تصوير روشني از ايمان دست يابيم و ناشناخته‎هاي اين امر سرنوشت ساز را از طريق استقراء آيات و احاديث واضح سازيم.

ایمان در لغت عبارت است از: تصدیق در مقابل تکذیب [1] و در اصطلاح عبارت است از: اقرار به زبان، تصمیم و پیمان قلبی و عمل با اعضا و جوارح [2] ، امّا "اطمینان" و طمأنینه در لغت به معنای آرامش خاطر بعد از بی‌تابی و اضطراب است. [3]

هر جاندارى براى خود دلبستگی‌هایى دارد. انسان نیز غیر از دلبستگی‌هاى مادى به پاره‌اى از معنویات؛ مانند: معرفت و زیبایى و... دلبستگى دارد. ایمان نیز نوعى حالت دلبستگى واپسین است که تمام دعاوى دیگر را تحت شعاع قرار می‌دهد.