«عقل» در قرآن کریم، فقط به صورت فعلى استعمال شده، و مراد از آن نوعى فهم خاص است که به ظواهر اکتفا نمى کند و حقیقت معنا را درمى یابد. از دیدگاه قرآن کریم، براى رسیدن به چنین فهمى، نباید تنها به فعالیت هاى ذهنى بسنده کرد، بلکه لازم است در جهت سلامت فطرت و تزکیه روح نیز کوشید. عقل از دیدگاه قرآن، بى نیاز کننده از وحى نیست، بلکه شیوه اى براى فهم حقیقت وحى نیز هست. البته کسانى که از چنین توانى برخوردار نباشند، اگر به ظواهر وحى نیز ملتزم شوند، اهل نجات خواهند بود.

«عقل» در لغت و اصطلاح
«عقل» در فرهنگ هاى لغت عربى هم به صورت فعل آمده است و هم به صورت اسم. از این رو، هم معناى مصدرى دارد، هم معناى اسمى.
الف. معناى اسمى «عقل»: «عقل» معانى اسمى متعددى دارد. در این میان، به دو معناى آن، که بیش تر به این بحث مربوط است، اشاره مى شود. راغب در مفردات، این دو معنا را چنین بیان مى کند: (1) القوّةُ المتهیئةُ لقبولِ العِلم; (2) العلمُ الّذی یَستفیده الانسانُ بتلکَ القوّةِ.»2

رابطه معناى لغوى و اصطلاحى «عقل»
اشاره شد که «عقل» به معناى مصدرى آن، یعنى فهم تام; امرى است که مى تواند مترتّب بر اندیشه باشد، ولى خود اندیشه نیست. اما «تعقّل» به معناى اصطلاحى اش، همان اندیشیدن و به عبارت دیگر، فرایند استدلال گونه اى است که براى رسیدن به فهم طى مى شود. در فارسى نیز از «تعقل» همان معناى اصطلاحى اش را اراده مى کنند.

شیوه پژوهش
الف. به نظر مى رسد مناسب آن است که در ابتداى کار، معناى لغوى «عقل» پیش فرض قرار گیرد و بر این اساس، پژوهش آغاز شود.
بنابراین، فرضیه تحقیق حاضر این است که «عقل» در قرآن کریم، در همه موارد، به معناى لغوى استعمال شده. سپس موارد کاربرد «عقل» در قرآن با این معناى لغوى سنجیده مى شود. و با این مقایسه ها به درستى یا نادرستى فرضیه پى مى بریم. در صورت دوم، معناى جدید آن را با توجه به قراین موجود در آیات استخراج مى نماییم.

«عقل» و «یقین»:
ـ «قال رَبُّ السّمواتِ والارضِ و ما بینهُما اِن کنتم موقنینَ» (شعراء: 24);
ـ «قال رَبُّ المشرقِ والمَغربِ و ما بینهما اِن کُنتم تعقلونَ» (شعراء: 28)
«فکر»، «علم»، «سمع» و «عقل»:
ـ «... اِنَّ فی ذلک لایات لقوم یَتفکرونَ» (روم: 21);
ـ «... اِنَّ فی ذلکَ لایات لِلعالمین» (روم: 22);
ـ «... اِنَّ فی ذلکَ لایات لقوم یَسمعونَ» (روم: 23);
ـ «... اِنَّ فی ذلکَ لایات لقوم یَعقلون.» (روم: 24)
4. بررسى تفسیرى آیات و توجه به نکات خاص هر آیه
5. تطبیق آیه با مباحث معرفتى معاصر

نعمت شنوایی، ابزار شناخت و حیات معنوی

فرشته محیطی
حیات معنوی یا حیات طیبه به زندگی کمالی در مفهوم قرآنی گفته می‌شود. آدمی در جست‌وجوی کمال هر حرکتی را آغاز می‌کند و انگیزه اصلی و اساسی هر تلاشی چیزی جز دستیابی به کمال مطلق و رهایی از نقص نیست. قرآن در آیه 6 سوره انشقاق می‌فرماید که انسان همواره در تلاش رسیدن به کمال مطلق است و تا بدان دست نیابد دست از آن برنمی‌دارد.

نمي شود نعمتها را شمرد نمي‌شود فكرش را كرد نعمتها وقتي شناخته مي‌شود كه گرفته مي‌شود. ما تا حالا نگفته‌ايم «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ» كه گوشمان چين و چروك دارد براي چين و چروكهاي گوشمان تا به حال شكر نكرده‌ايم چون نمي‌دانيم نقش آن چيست. اگر گوش ما - مثل پيشاني- صاف بود صدا را مي‌فهميديم اما نمي‌فهميديم از كدام طرف است. اين چين و چروكها باعث مي‌شود تنظيم امواج شود كه جهت صدا را هم تشخيص بدهيم. چين و چروكها نقش دارد. يك سري چيزها را ما خيلي خيال مي‌كنيم الكي است و حال آنكه اسرار زيادي دارد. نعمتهاي مادي را ما نمي‌دانيم. حالا نعمتهاي معنوي كه فهم آن مشكل است. ما چند روزي نگاهي كرديم به نعمت آب و باد و خورشيد ولي خب مگر مي‌شود. نامي از كوه برديم نامي از دريا برديم وارد غذا شديم مگر غذاها را مي‌شود شمرد. مگر غذا 10 رقم 20 رقم 30 رقم و 50 رقم است. مگر مي‌شود صحبت از آن كرد. فقط يك جملاتي راجع به شير گفتيم.

1- اسراري كه در شكل نعمت‌هاي خداست
نمي شود نعمتها را شمرد نمي‌شود فكرش را كرد نعمتها وقتي شناخته مي‌شود كه گرفته مي‌شود. ما تا حالا نگفته‌ايم «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ» (فاتحه/2) كه گوشمان چين و چروك دارد براي چين و چروكهاي گوشمان تا به حال شكر نكرده‌ايم چون نمي‌دانيم نقش آن چيست. اگر گوش ما – مثل پيشاني- صاف بود صدا را مي‌فهميديم اما نمي‌فهميديم از كدام طرف است. اين چين و چروكها باعث مي‌شود تنظيم امواج شود كه جهت صدا را هم تشخيص بدهيم. چين و چروكها نقش دارد. يك سري چيزها را ما خيلي خيال مي‌كنيم الكي است و حال آنكه اسرار زيادي دارد. نعمتهاي مادي را ما نمي‌دانيم. حالا نعمتهاي معنوي كه فهم آن مشكل است. ما چند روزي نگاهي كرديم به نعمت آب و باد و خورشيد ولي خب مگر مي‌شود. نامي از كوه برديم نامي از دريا برديم وارد غذا شديم مگر غذاها را مي‌شود شمرد. مگر غذا 10 رقم 20 رقم 30 رقم و 50 رقم است. مگر مي‌شود صحبت از آن كرد. فقط يك جملاتي راجع به شير گفتيم.

دانلود

در مورد ارزش گذاری نعمت هایی که در اختیار انسان است این سوال مطرح می‌شود که کدام یک از جایگاه برتری برخوردار هستند.

با اندک توجهی در نعمت‌هایی که خدا به انسان ارزانی داشته به روشنی می‌توان به این مطلب دست یافت که همه نعمت‌ها از زیبایی و ارزش خاص بالایی برخوردار هستند؛ چرا که این نعمت‌ها در جهت رفاه و آسایش انسان می‌باشند، تا اینکه انسان روزگار را به سختی و مشقت نگذراند.

عوامل محرومیت از نعمت‌های الهی

انسان اندیشه‌ورز با دانستن عوامل و زمینه‌های سلب نعمت، تلاش می‌کند با اجتناب از آنها، همواره از نعمت‌های خداوند برخوردار باشد. این نوشتار، از منظر قرآن و روایات به این پرسش پاسخ گفته است.

کاری از گروه تولید محتوای معاونت فرهنگی وتبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

اشاره

برخورداری از نعمت‌های الهی، مانند: سلامتی، داشتن همسر و فرزندان مهربان و شایسته، از عوامل سعادت انسان به شمار می‌آید؛ همان‌گونه‌که از دست دادن آنها، موجب درد و رنج فراوان می‌گردد. آدمی دوست ندارد نعمت‌هایی را که خدا به او اعطا نموده، از دست بدهد. به همین جهت، به دنبال یافتن پاسخ به این پرسش مهم است که «چه عواملی موجب سلب نعمت از انسان و محرومیت او از مواهب الهی می‌شود؟». انسان اندیشه‌ورز با دانستن عوامل و زمینه‌های سلب نعمت، تلاش می‌کند با اجتناب از آنها، همواره از نعمت‌های خداوند برخوردار باشد. این نوشتار، از منظر قرآن و روایات به این پرسش پاسخ گفته است.

3. یاری نکردن مظلوم

در اسلام یاری‌کردن انسانی که مورد ستم واقع شده، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ تا جایی که پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) فرمود: «مَنْ أَخَذَ لِلْمَظْلومِ مِنَ الظّالِمِ كانَ مَعىَ فِى الْجَنَّةِ مصاحِبا؛[29] هرکس داد مظلوم را از ستمکار بگیرد، در بهشت با من یار و همنشین باشد.»

خود را از رحمت‌های الهی محروم نسازیم

رحمت، مهم‌ترین و نخستین تجلیات الوهیت الهی نسبت به هستی است؛ زیرا موجودات با رحمت الهی آفریده و ظهور یافته و باقی و برقرار می‌شوند. با نگاهی به مجموعه مصادیق رحمت الهی می‌توان دریافت که هیچ خیری نیست که از دریچه رحمت نازل نشده باشد؛ بنابراین، اگر بشر خیری را می‌خواهد باید به این دریچه رحمت توجه کند. از نظر قرآن، رحمت‌های الهی به دو دسته اصلی رحمت رحمانی و رحمت رحیمی‌دسته‌بندی می‌شود؛ همچنین خدا در قرآن می‌فرماید که برخی از انسان‌ها به سبب اعمالی از رحمت‌های الهی به‌ویژه رحمت رحیمی‌محروم می‌شوند. شناخت علل و عوامل محرومیت انسان از رحمت می‌تواند موجب شود تا انسان با پرهیز از آنها خود را بهره‌مند از همه مصادیق رحمت الهی به‌ویژه رحمت رحیمی‌سازد. نویسنده در این مطلب علل و عوامل محرومیت را بر اساس آموزه‌های قرآن تبیین کرده است.

نعمت های الهی در قرآن

در قران کریم به نعمت های متعدد الهی اشاره شده است و همچنین احصای آن ها را خارج از توان بشر دانسته است با این حال آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید لذا در این یادداشت سعی بر این است تا به برخی از نعمت هایی که در قرآن بدان ها تصریح شده است پرداخته شود.

۴۰ نعمت الهی در یک سوره

قدس انلاین: بی تردید یکی از اموری که خداوند به بندگانش هدیه داده است، نعمت هایی فراوان و غیر قابل شمارش و وصف می باشد، چنانکه این موضوع در قرآن مورد تاکید و یادآوری واقع شده است.

50 نعمت مهم که باید شکرگزارشان باشیم +18 جمله معروف

آیا تا به حال وقت گذاشته‌اید نعماتی که در زندگیتان وجود دارد را شکر کنید؟ حتی در سختی‌ها هم چیزهایی هستند که باید به خاطرشان خدا را شکر کنید. در حقیقت، تمرکز آگاهانه روی قدردانی باعث می‌شود احساس خوشبختی بیشتری کنید و کمک می‌کند به این نکته توجه کنید که چیزهای خوب زندگی‌تان بیشتر از بدی‌های آن است.

بِسم الّلهِ الرحمنِ الرحیم

قال الله العظیم:

أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَه ظاهِرَه وَ باطِنَه وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنيرٍ(لقمان20)

انواع نعمت‏ها
نعمت‏های الهی انواع بسیار متعدد و متنوعی داشته، غیرقابل شمارش می‏باشند؛ چراکه خدای متعال خود فرموده:
«وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَةَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا»؛12 و اگر نعمت‏های خدا را بشمارید، هرگز نمی‏توانید آنها را احصا کنید.
ولی خداوند نعمت‏های بیکران خویش را به دو بخش نعمت‏های ظاهری و باطنی تقسیم کرده است:
«أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکُم مَّا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَیْکُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَ بَاطِنَةً»؛13 آیا ندیدید خداوند آنچه را در آسمان و زمین است، مسخّر شما کرده و نعمت‏های ظاهری و باطنی خود را بر شما گسترده و افزون ساخته است؟

چکیده

مشکلات انسان همیشه ناشی از ندانستن نیست، بلکه در موارد بسیاری ناشی از غفلت، فراموشی و بی‏توجهی است. بنابراین، یکی از وظایف مربّی تذکر و غفلت‏زدایی از متربّی است و باید با یادآوری آنچه متربّی می‏داند، زمینه رفع مشکلات او را فراهم سازد. یکی از ابعاد تذکر، یادآوری نعمت‏های

نعمت مادی و معنوی
اغلب عادت کرده ایم که وقتی نعمت گفته می شود، سراغ امکانات و برخورداری های مادی برویم و از نعمت های معنوی و درونی و نامحسوس، غافل شویم. در کنار نعمت هایی همچون: میوه ها، سبزیجات، نوشیدنی ها، حیوانات دامی، لبنیات، فرآورده های دریایی، پوشیدنی ها، جواهرات و

نعمت‌شناسی و آثار آن در زندگی مطلوب از منظر آیات و روایات

مقدمه

این پژوهش با عنوان نعمت شناسی و آثار آن در زندگی مطلوب از نظر آیات و روایات می‌باشد که با رویکرد قرآنی و روایی به این موضوع پرداخته است. نعمت به معنای حالت خوب و بهره‌ها و آنچه مایه‌ی خوبی و خوشی انسان است. پس نعمت شناسی به معنای شناخت راه‌های رسیدن به

نعمت شناسی

نعمت در لغت فارسی، به معنای احسان، نیکی، بهره و خوشی، مال و روزی به کار رفته است.1
در لغت عرب، این واژه ا زسه حرف اصلی(ن. ع.م) تشکیل شده و مشتقات آن فراوان است و همه ی آن ها به یک معنا می باشند:آسایش، خوشی، خیر و شایستگی در زندگی.2

نعمت‌شناسی و آثار آن در زندگی مطلوب از منظر آیات و روایات نویسنده: نرگس نبی

مقدمه

این پژوهش با عنوان نعمت شناسی و آثار آن در زندگی مطلوب از نظر آیات و روایات می‌باشد که با رویکرد قرآنی و روایی به این موضوع پرداخته است. نعمت 

بندة حق شناس

بزرگی با غلامش که بسیار مؤدّب بود، در باغ گردش می کرد. خیارهای سبز و شادابی در بوته ها دید و با دست خویش خیاری چید و به غلام داد، او هم با کمال

شکر، نعمتی ورای همة نعمت های الهی

دانستن این که شکرگزاری، خود به تنهایی نعمتی والاست و حکمت اعطایی خداوند به انسان است و سود و منفعت شکر گزاری به خود انسان باز می گردد، راه

لذت های معنوی بهشت

بعضی از نعمت ها و مواهب الهی معمولاً به دیدة چشم نمی آیند اما دیدنی هستند، از این رو خداوند متعال در آیات متعدد قرآن کریم، فقط اشاره ای به این بخش از

نعمت های معنوی

ارزش برخی از نعمت های معنوی بیش تر از نعمت های مادی است، چرا که با فقدان نعمتی از نعمت های مادی زندگی زودگذر دنیا دچار مشکل می شود، اما با بهره نگرفتن از بخشی از نعمت های معنوی، عاقبت و آخرت انسان تباه می گردد. در ذیل به برخی از این نعمت ها اشاره می کنیم:

نعمت شناسی

نعمت در لغت فارسی، به معنای احسان، نیکی، بهره و خوشی، مال و روزی به کار رفته است.[1]

در لغت عرب، این واژه از سه حرف اصلی (ن.ع.م) تشکیل شده و مشتقات آن فراوان است و همة آن ها به یک معنا می باشند: آسایش، خوشی، خیر و شایستگی در زندگی.[2]