یکی از قدیمی ترین ضرب المثل هایی که همه ما بارها شنیده ایم، این است که می گویند: زبان سرخ سر سبز دهد بر باد! حرف زدن و کلامی که از زبان شخص خارج می شود، اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است؛ به حدی که می تواند مایه خوشبختی و یا موجب دردسر افراد شود. حتی در تعالیم دینی هم از زبان به عنوان عضوی که اغلب گناهان از آن سرچشمه می‌گیرد، یاد شده است. این که هر کلامی چه زمانی و در مقابل چه کسی از زبان شما خارج شود، دارای اهمیت بسیار زیادی است؛ همینطور مهم است که بدانید سخنی که بر زبان جاری می کنید، چه پیامدهایی همراه خود خواهد داشت. در این مقاله قصد داریم نحوه سیاست داشتن در صحبت کردن را به شما بیاموزیم و بگوییم که چگونه با سیاست حرف بزنیم ؟ در واقع در این مقاله با راه های زیر به خوبی آشنا خواهید شد:

4. به محتوای کلام خود توجه کنید

کلماتی که استفاده می کنید تعیین کننده محتوای کلام شما هستند؛ در اصل این کلمات شما هستند که در کنار یکدیگر قرار می گیرند و جمله ای را ایجاد می کنند این جمله از زبان شما خارج می‌شود و به گوش مخاطب می رسد. حال نوع کلماتی که در این جمله به کار برده‌اید تعیین می کند که مخاطب شما چه محتوایی را از کلامتان برداشت نماید. بنابراین تا آنجا که می توانید نسبت به محتوای کلام خود توجه کنید و مطمئن باشید که وابسته به محتوای سخنان شما می باشد.

4. به محتوای کلام خود توجه کنید

کلماتی که استفاده می کنید تعیین کننده محتوای کلام شما هستند؛ در اصل این کلمات شما هستند که در کنار یکدیگر قرار می گیرند و جمله ای را ایجاد می کنند این جمله از زبان شما خارج می‌شود و به گوش مخاطب می رسد. حال نوع کلماتی که در این جمله به کار برده‌اید تعیین می کند که مخاطب شما چه محتوایی را از کلامتان برداشت نماید. بنابراین تا آنجا که می توانید نسبت به محتوای کلام خود توجه کنید و مطمئن باشید که وابسته به محتوای سخنان شما می باشد.

شخصیت هر کس را در آینه کلامش می توان شناخت/ خوب گوش دادن هم نوعی ادب است

خبرگزاری مهر- گروه دین و اندیشه: کلام و سخن گفتن در سبک زندگی دینی کاملا هدفمند و روشمند است و باید انسان در نوع سخن گفتن ملاحظات زیادی را در قالب "ادب گفتاری" در نظر بگیرد.

گفتن و شنیدن دو کار مهم و روزمره ماست، اینکه چه بگوییم، چگونه بگوییم؟ چه سخنانی را نگوییم؟ به چه مطالب یا صداهایی گوش ندهیم؟ ادب در گفتار و شنیدار چیست؟ همه از مباحث لازم و مفید و کاربردی است. اگر "ادب" شاخه ها و شعبه هایی دارد، بخشی از آن هم در گفتن و شنیدن و گوش دادن آشکار می شود.

یکی از آداب معاشرتی که اسلام به ما می‌آموزد خوب حرف زدن است. گفتار نیکو و رفتار مناسب با دیگران از آداب اسلامی است که در سیره معصومین (ع) نمایان است و به آن توصیه شده است. برخی از مطالبی که در این مقاله به آن می‌پردازیم عبارتند از:

• سیرۀ گفتاری معصومین (ع) در برخورد با عموم مردم
• خوب حرف زدن
• سلام کردن
• پرهیز از دشنام و القاب زشت
• پرهیز از بلند کردن صدا
• پرهیز از پرحرفی
• پرهیز از گفتار بیهوده

متانت در سخن گفتن

طرز سخن گفتن با مردم و معاشرت با طبقات مختلف جامعه و مراعات اصول و آداب اخلاقی در روابط با دیگران، یکی از بخش های مهم «علم اخلاق» را تشکیل می دهد. برخی افراد با صدای بلند و بی احترامی پیامبر را صدا می زدندو قرآن کریم این گونه صدا زدن را نهی نموده است.

بحث وجدل بیهوده نکنید.

گاهی اوقات هنگام انتقاد، گفتگو به بحث وجدل کشیده می شود در اینجا است که باید گفتگو را قطع کنیم.

قران کریم می فرماید: فلاتنازعوا فتفشلواوتذهبوا ریحکم "بگومگوها را كنار بگذاريد تا سست‌ و بي‌احترام‌ نشويد" )انفال: 46 )

و از خدا و فرستادهِ‌ او فرمان‌ بريد و باهم‌ نزاع‌ و ستيزه‌ مكنيد كه‌ سست‌ و بيمناك‌ مي‌گرديد و تسلط‌ و حكومتتان‌ از ميان‌ مي‌رود و نسيم‌ پيروزي‌ بر شما نمي‌وزد؛ و شكيبايي‌ كنيد كه‌ همانا خدا با شكيبايان‌ است

آداب اخلاقی سخن در هنگام انتقاد واعتراض

آداب اخلاق ایراد گرفتن وانتقاد کردن از دیگران

لازمه یادگیری وعلم آموزی، گفتگو ،انتقاد کردن و انتقاد شنیدن است

درروابط اجتماعی بین انسانهادمواردی پیش می اید که رفتار وگفتار اطرافیان خوشایند نیست ویا احتمالا از دیدما اشتباه است در اینجا است که مایل هستیم گفتار ورفتار طرف مقابل را اصلاح کنیم توانایی بر این کار نیازمند مهارت خاصی است که بتوانیم فردرا متوجه اشتباهش نماییم بدون آنکه اوراناراحت کنیم در غیر این صورت وقتی کسی از ما انتقاد می کند آزرده می شویم وقتی هم که قصد داریم از کسی انتقاد کنیم از ترس اینکه طرف مقابل از ما ازرده شود از انتقاد کردن وحتی امربه معروف ونهی از منکر منصرف می شویم در حالیکه پیشرفت هر انسانی در سایه نقد شدن ونقد کردن وبقا و ثبات زندگی اجتماعی با امر به معروف ونهی از منکر است.

آداب واخلاق سخن وگفتگو

انسان برای برآوردن نیازها وانتقال افکار واندیشه ها ، احساسات و عواطف خود از زبان استفاده می کند.زبان وگفتگو برای بیان واظهار اهداف فوق الذکر دچار خطا ، کج تابی و اشکال می شود واز اینجا ست که برای سخن گفتن و اظها ر کردن خواسته ها ونیازها به شیوه های صحیح اخلاقی و اداب سخن گفتن محتاج هستیم .

اخلاق اسلامی در سخن گفتن (1)

نویسنده : علامه مصباح یزدی
نخستین و مهم ترین وسیله تبادل اطلاعات در بین انسان ها، سخن گفتن است. سخن گفتن، یکی از ویژگی های مهم انسان است که در قرآن کریم نیز بر آن تکیه شده است:
خَلَقَ الإِنسَانَ * عَلَّمَهُ الْبَیَانَ؛ (1) [خداوند] انسان را بیافرید و به وی، بیان و سخن گفتن آموخت.
در قرآن کریم برای سخن گفتن، ارزش های مختلفی طرح شده که گاهی ناظر به ماهیت سخن است و گاهی با عناوین عَرَضی آن ارتباط می یابد و ما در این جا به بعضی ازآن ها اشاره می کنیم:

اخلاق اسلامی در سخن گفتن (2)

نویسنده : علامه مصباح یزدی
دقت و مراقبت در امر به معروف

گاهی امر به معروف و نهی از منکر و ارشاد، براثر دخالت هواهای نفسانی و وسوسه شیطانی به گونه شایسته و به جا انجام نمی گیرد؛ مثلاً کسی که با شخص دیگری اختلاف دارد، در اندیشه انتقام جویی از او، می خواهد آبرویش را بریزد و به بهانه امر به معروف و نهی از منکر نزد مردم سرِّ او را فاش می کند یا رفتاری تند با او می کند.

متانت در سخن گفتن

طرز سخن گفتن با مردم و معاشرت با طبقات مختلف جامعه و مراعات اصول و آداب اخلاقی در روابط با دیگران، یکی از بخش های مهم «علم اخلاق» را تشکیل می دهد. برخی افراد با صدای بلند و بی احترامی پیامبر را صدا می زدندو قرآن کریم این گونه صدا زدن را نهی نموده است.

متانت در سخن گفتن

2. (يا اَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا لاتَرْفَعُوا اَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبىّ وَلا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ اَنْ تَحْبَطَ اَعْمالُكُمْ وَاَنْتُمْ لاتَشْعُرُونَ؛.

اي افراد با ايمان! صداي خود را بلندتر از صداي پيامبر نكنيد و با او بلند سخن مگوييد (فرياد نزنيد) همان طور كه با يك ديگر بلند سخن مي گوييد، تا مبادا پاداش عمل شما بي آن كه بدانيد از بين برود).

آداب واخلاق سخن وگفتگو

انسان برای برآوردن نیازها وانتقال افکار واندیشه ها ، احساسات و عواطف خود از زبان استفاده می کند.زبان وگفتگو برای بیان واظهار اهداف فوق الذکر دچار خطا ، کج تابی و اشکال می شود واز اینجا ست که برای سخن گفتن و اظها ر کردن خواسته ها ونیازها به شیوه های صحیح اخلاقی و اداب سخن گفتن محتاج هستیم .

بحث وجدل بیهوده نکنید.

گاهی اوقات هنگام انتقاد، گفتگو به بحث وجدل کشیده می شود در اینجا است که باید گفتگو را قطع کنیم.

قران کریم می فرماید: فلاتنازعوا فتفشلواوتذهبوا ریحکم "بگومگوها را كنار بگذاريد تا سست‌ و بي‌احترام‌ نشويد" )انفال: 46 )

سلام کردن از آداب خوب حرف زدن

سلام از نام‌های خداست. اهل‌بیت (ع) به ما تعلیم کردند که در برخورد با مردم قواعد اجتماعی را به خوبی رعایت کنیم. سلام کردن از پیام‌های مهر و صلح و دوستی است که در جامعۀ اسلامی در آغاز هر دیداری، ولو در حدّ عبور کردنِ دو مسلمان از کنار یکدیگر، گفته می‌شود. سلام کردن هفتاد ثواب دارد که شصت و نه ثوابِ آن به سلام کننده می‌رسد. سبقت و پیش­دستی در سلام پاداش فراوانی دارد و یک فضیلت و ارزش به شمار می‌آید.

آداب خوب حرف زدن در اسلام

یکی از آداب معاشرتی که اسلام به ما می‌آموزد خوب حرف زدن است. گفتار نیکو و رفتار مناسب با دیگران از آداب اسلامی است که در سیره معصومین (ع) نمایان است و به آن توصیه شده است. برخی از مطالبی که در این مقاله به آن می‌پردازیم عبارتند از:

آرام صحبت کردن و اعتدال در رفتار

در این مقاله به بررسی موضوع اعتدال و میانه روی در زندگی می‌پردازیم و در خصوص آداب سخن گفتن از جمله آرام صحبت کردن مطالبی را بیان می‌کنیم. برخی از مطالب مطرح شده در این مقاله عبارتند از:

اخلاق اسلامی در سخن گفتن (1)

نخستین و مهم ترین وسیله تبادل اطلاعات در بین انسان ها، سخن گفتن است. سخن گفتن، یکی از ویژگی های مهم انسان است که در قرآن کریم نیز بر آن تکیه شده است:

نویسنده : علامه مصباح یزدی
نخستین و مهم ترین وسیله تبادل اطلاعات در بین انسان ها، سخن گفتن است. سخن گفتن، یکی از ویژگی های مهم انسان است که در قرآن کریم نیز بر آن تکیه شده است:

آداب واخلاق سخن وگفتگو

انسان برای برآوردن نیازها وانتقال افکار واندیشه ها ، احساسات و عواطف خود از زبان استفاده می کند.زبان وگفتگو برای بیان واظهار اهداف فوق الذکر دچار خطا ، کج تابی و اشکال می شود واز اینجا ست که برای سخن گفتن و اظها ر کردن خواسته ها ونیازها به شیوه های صحیح اخلاقی و اداب سخن گفتن محتاج هستیم .

بحث وجدل بیهوده نکنید.

گاهی اوقات هنگام انتقاد، گفتگو به بحث وجدل کشیده می شود در اینجا است که باید گفتگو را قطع کنیم.

گفتار آدمی بیانگر شخصیت اوست. انسان‌های مؤدب و باشخصیت هرگز در بدترین شرایط هم حاضر نیستند گفتار خود را به آنچه در خور شأنشان نیست، بیالایند.
آدمی مخفی است در زیر زبان
این زبان، پرده است درگاه دهان
چون که بادی، پرده را در هم کشید
سرّ صَحن خانه شد بر ما پدید1
سخن گفتن آدابی دارد که مهم‌ترین آنها را می‌آوریم:

باب استحباب سخن گفتن در جایی که سکوت روا نیست

1- پیغمبر (ص) در نصیحتش به ابو ذر فرمود: ای ابا ذر! کسی که در میان جمعی غافل و بی خبر یاد خدا می کند، همانند کسی است که در میان گروهی که از جنگ می گریزند به نبرد ادامه می دهد.

یكی از نعمت‌هایی كه خداوند در قرآن كریم به آن اشاره فرموده، نعمت زبان است: «أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَینَینِ. وَ لِسانًا وَ شَفَتَینِ» (بلد / 8 ـ 9)؛ آیا دو چشمش نداده‌ایم؟ و زبانی و دو لب .

خلاصه ی قسمت اول

در قسمت پیشین، نویسنده ضمن تعریف عفت کلام آن را در ابعاد «آهنگ صدا»، «کیفیت القا و لحن گفتار» و «محتوا و درون مایه ی سخن» مورد بررسی قرار داده است. در ادامه، زیرمجموعه و مصادیق محتوا را می شناسید.

از آن جا که اسلام دین زندگی آموز است، برای تمام رفتارهای انسان به ویژه سخن گفتن او ساز و کار ویژه ا ی مقرر داشته که می توان از مجموع آن ها، به «عفت در گفتار» یاد کرد.عفت در گفتار عبارت است از پیراستن کلام از آن چه در عقل و شرع ممنوع شده و برای زیان و سخن آفت شمرده می شود. و آراستن سخن با زیبایی-هایی که قرآن و سنت آن را عرضه کرده اند و همچنین خویشتن داری از به کارگیری گفتار ناشایست.1با ضمیمه شدن این تعاریف می توان گفت که عفت در گفتار مفهوم وصفی به خود می گیرد و از آن به کلام پاکیزه و «قول طیب» تعبیر می شود. عفت در گفتار باید در سه مرحله توجه و مراعات شود:

ديدگاه مفسّران
اما اينكه مراد از قول حسن چيست، در اين خصوص نيز مفسّران دو دسته شده‏اند. برخى «قول» را به معناى گفتار و سخن گرفته و مراد از «قول حسن» را سخن نيكو دانسته‏اند؛ مانند طبرسى كه در اين‏باره مى‏گويد: «قول حسن» يعنى: سخنى نيكو كه از شدت نيكى گويا خود نيكى است.10

احمد شجاعى-1
چكيده
سخن گفتن، از نعمت‏هاى بزرگ الهى است كه نقش تعيين‏كننده در ساختار شخصيتى انسان دارد. قرآن كريم علاوه بر تأكيد بر اهميت سخن، به گفتن «سخن نيكو» تأكيد نموده است. اين مقاله با رويكرد تحليلى و نظرى درصدد تبيين ديدگاه قرآن درباره سخن نيكو با بررسى اقوال مفسّران و تكيه بر آراء دانشمندان لغت‏شناس است و نيم‏نگاهى نيز به برخى روايات در اين زمينه دارد. درباره «سخن نيكو» چند تعبير در قرآن به چشم مى‏خورد: قول معروف، قول حَسَن، قول احسن، قول سديد، قول كريم.

سخن گفتن، موضوعی است که قرآن مجید به شکل‏های متفاوت به آن پرداخته است.این کتاب ارزشمند، نه تنها سخن، بلکه لحن گفتار و بیان را مورد توجه قرار داده و بر این نظر است که از لحن گفتار افراد می‏توان به شخصیت آنان پی برد.
همچنین با توجه به موقعیت و جایگاه بانوان، در قرآن دیدگاه زیبایی درباره‏ی سخن گفتن آنان وجود دارد.

آداب محتوایی سخن
چنانکه گفته شد آنچه مهم و اساسی است محتوای سخن می‌باشد؛ زیرا آراستن کلام به آرایه‌های ادبی و شیوایی از آن روست تا شخص بتواند به بهترین شکل و صورت مقاصد خویش را بیان دارد. این مطلبی است که قرآن نیز به ‌اشکال مختلف بر آن تاکید ورزیده است.