نهنگ ها در تور دولت

علیرضا کتانی

«دنیای اقتصاد» در گزارشی تحلیلی به بررسی وضعیت مالکیت و مدیریت 20شرکت بزرگ بورسی از منظر ارزش بازار پرداخته است. بررسی ها نشان می دهد از میان این شرکت ها دست کم مدیریت 12شرکت تحت اختیار دولت و شرکت های وابسته به دولت است. همچنین به طور میانگین مالکیت 54.45درصد از سهام این شرکت ها در اختیار دولت و بخش عمومی است. این آمارها بدون در نظر گرفتن مداخلات مستقیم و غیرمستقیم دولت در امور و مدیریت شرکت های خصوصی است. این وضعیت مخالف با هدف شعار سال مبنی بر «رونق تولید با مشارکت مردم» است. به نظر می رسد با وجود مزیت های کنترل شرکت های بزرگ توسط دولت و سلطه دولت بر بخش های بزرگ اقتصادی، انگیزه ای برای اصلاحات و تقویت بخش خصوصی نخواهد بود. همچنین فضای ایجادشده در کسب وکارهای بزرگ نیز به گونه ای است که فعالان بخش خصوصی یا سرمایه گذاران خارجی از مشارکت انصراف داده و شرکت های بزرگ همچنان در تور دولت باقی خواهند ماند.

آزادسازی؛ زمینه خصوصی سازی

آزادسازی اقتصادی به معنای جلوگیری از مداخلات دولتی در بازارهای مربوط به تولید کالای خصوصی است. البته آزادسازی اقتصادی به معنای رهاسازی اقتصاد و حاکم شدن قانون جنگل در کشور نیست. آزادسازی اقتصادی به معنای محترم شمردن حقوق مالکیت افراد و مجاز شمردن آنها برای استفاده از حقوق مالکیت خود است، تا جایی که به دیگران آسیبی وارد نکند. در یک اقتصاد آزاد مداخلات قیمتی در بازارهای مختلف صورت نمی گیرد و رانت های متعدد به خصوص از نوع رانت های ارزی توزیع نمی شود. آزادسازی اقتصادی زمینه سازی خصوصی سازی است و پر واضح است که عملکرد سیاستگذار اقتصادی در حوزه آزادی اقتصادی نیز چندان قابل دفاع نیست. شاخص آزادی اقتصادی هریتیج رتبه ایران را در میان 184کشور مورد بررسی در سال 2023 برابر با 169 نشان می دهد.

چرا خصوصی سازی موفق نبود؟

ناتوانی در در خصوصی سازی و ایجاد یک بخش خصوصی فراگیر در سال های متمادی نشان از یک وضعیت نهادی نا بسامان در اقتصاد کشور دارد.

به نظر می رسد گروه های ذی نفع خاصی در دولت و خارج از دولت از وضعیت کنونی سود می برند و برای خصوصی سازی واقعی نیز از سوی دولت انگیزه چندانی وجود ندارد. دولت نمی خواهد تسلط خود بر بخش های بزرگ اقتصاد را از دست بدهد زیرا در این صورت احتمال دارد گروه های ذی نفع خاصی که از تعادل کنونی سود می برند آسیب بینند. در کنار این شرایط، نهاد قدرتمندی که توانایی مدیریت و توسعه بخش های بزرگ اقتصادی کشور را داشته باشد و وابسته به دولت نباشد وجود ندارد. سال ها تسلط دولت بر اقتصاد کشور مانع از شکل گیری بخش خصوصی پر قدرت شده و جلوگیری از ورود سرمایه های خارجی به کشور نیز به صورت مضاعفی این معضل را تشدید کرده است.

تحلیل محتوای کتاب درسی یک روش تحقیق کیفی است که برای شناسایی مقوله‌های زیربنایی متن کتاب‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از روش­‌های پژوهشی که برای کتاب‌­های درسی به کار می‌‌رود، تحلیل محتوا است. این امر می‌تواند به روشن شدن مسئله کمک کند. نقاط قوت و ضعف احتمالی کتاب‌های درسی را برای اصلاح و تغییر احتمالی محتوا، متناسب با اهداف تعیین شده و اصول علمی پیشنهاد کرده و همچنین شیوۀ درست طراحی را در اختیار مدیران و برنامه ریزان و مؤلفان کتاب‌های درسی قرار دهد.

پیامدهای مثبت تحلیل محتوای کتاب درسی

در ادامه ارزش هایی را بیان می‌کنیم که یک کتاب درسی می‌تواند در جریان آموزش و یادگیری به ارمغان آورد : مشخص نمودن محدوده فعالیت یاد دهنده و یاد گیرنده در طول فرآیند آموزشی، ارائه دادن اطلاعات مهم در یک رشته یا حوزه معین به صورت منسجم و منظم. از آنجایی که بیشتر کتاب‌ها دارای تصاویر، آمار ها، پرسش ها، نمودار و … می‌باشند، می‌توانند در درک بهتر مطالب به فراگیران خود کمک کنند.

تحلیل گفتمان (Discourse analysis) رویکردی برای تحلیل متن، صدا یا نشانه‌های زبانی و علائم بااهمیت پیرامون یک رویداد می‌باشد. کاربردهای روش تحلیل گفتمان بسیار متنوع است و با توجه به موضوع مورد مطالعه قابل تبیین است. این روش در مدیریت و علوم اجتماعی در حوزه تحلیل کیفی و روش تحقیق کیفی دسته‌بندی می‌شود.

پیش‌فرض‌ها و انگارش‌ها

پیش فرض‌ها و انگارش‌های تحلیل گفتمان که از برآیند قواعد تحلیل متن، هرمنوتیک، نشانه شناسی، مکتب انتقادی، مکتب واسازی، روانکاوی مدرن و دیدگاه فوکو در دیرینه شناسی و تبار شناسی شکل گرفته، عبارت است از:

نویسندگان: نینانورگارد، بئاتریکس بوسه، روسیو مونتورو
برگردانندگان: احمد رضایی جمکرانی، مسعود فرهمند فر
تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) ارتباط‌های میان زبان و جامعه را بررسی می‌کند. تحلیل گفتمان انتقادی معتقد است زبان نقش بسیار مهمی در خلق، حفظ و مشروع کردن نابرابری، بی‌عدالتی و ظلم در جامعه ایفا می‌کند. مهم‌ترین اهداف تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) افزایش آگاهی درباره‌ی قدرت ساختارگرایی زبان (زبان حقیقت را می‌سازد) و تأثیر آن بر جامعه و در نتیجه ایجاد تغییر است.

نویسنده: فردوس آقا گل زاده (1)

چکیده

نقد ادبی شامل فرایند توصیف، تحلیل، شناخت و ارزش گذاری ویژگی های زبانی، فرازبانی و سازمان متن آثار ادبی در بافت گفتمانی خاص است. اگر ناقد متن ادبی باید اثر ادبی را بشناسد، سپس آن را تحلیل کند و آنگاه به ارزیابی و قضاوت بپردازد، پس ضرورت دارد که از یک سو بر ابزارها و منابع شناخت و روش های تحلیل دسترسی و اشراف داشته باشد؛ از سوی دیگر با توجه به مختصه های زبان شناختی و فرازبانی دخیل در خلق اثر ادبی، با لحاظ کردن بافت خرد و کلان- که سبب خلق اثر ادبی شده و یا مورد خوانش و نقد واقع شده اند- به همراه همه ی شرکت کنندگان و عاملان مؤثر در گفتمان از قبیل زبان، نویسنده، مخاطب، ناقد، فرهنگ، قدرت و ایدئولوژی به قضاوت و ارزش گذاری بپردازد. چنین نقدی می تواند نه تنها در اصلاح و ارتقای سطح آثار ادبی نقش مثبتی ایفا کند؛ بلکه سبب تقویت و نظم بیشتر در دانش نقد خواهد شد. تاکنون با توجه به موضوع، روش، محتوا و یا آبشخورهای فکری و فلسفی متنوع، شاهد ظهور انواع نقدهای ارزشمند بوده ایم که نقد تکوینی، کل و جزء، ذوقی، تاریخی، اخلاقی، اجتماعی، روان شناختی، مارکسیستی، ساختارگرایانه، پساساختارگرایی و ... از آن جمله اند.

2. پیشینه و مبانی نظری تحقیق

تاکنون شاهد ظهور و افول شناسایی و طبقه بندی انواع نقد ادبی بوده ایم. هر یک از این صاحب نظران با پشتوانه ی نظری خاص و تأکید بر عاملی که عنوان نقد را در بیشتر موارد به خود داشته است، ذهن و اندیشه ی ناقدان ادبی را به خود معطوف کرده اند. در ادامه به برخی از آنان اشاره می شود:

دیدگاه های تحلیل بنیادی

دو دیدگاه از بالا به پایین و از پایین به بالا در تحلیل بنیادی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در دیدگاه از بالا به پایین، تحلیل از بررسی وضعیت اقتصاد جهانی و وضعیت صنعت در جهان آغاز شده به وضعیت اقتصاد در ایران و صنعت در ایران و در نهایت تحلیل شرکت می‌رسد. در دیدگاه از پایین به بالا، از بررسی شرکت شروع می‌شود و این مسیر برعکس پیموده می‌شود.

تحلیلگر کیست؟

نکته ای که در همینجا به آن اشاره خواهیم داشت آن است که در توضیحات ما هم به تحلیلگر و هم به معامله گر اشاره داشتیم، آیا این دو یک مفهوم اند و تفاوتی ندارند؟ به طور قطعی جواب خیر است. پاسخ دقیق تری برای آن که تحلیلگر چیست در این خواهد بود که تفاوت تحلیلگر و معامله گر روشن شود، بسیاری از افراد تحلیلگران خوبی هستند ولی معامله گران ضعیفی اند و بالعکس، بسیاری از افراد معامله گران خوبی اند ولی تحلیلگران حاذقی نیستند، گرچه به عقیده نگارنده حالت دوم کمتر است چراکه کسی که معامله گر خوبی است، توانایی درک و تجزیه و تحلیل امور را نیز دارد. نکته مهم متفاوت بین این دو آن است که در معامله گری دنیایی از مهارت‌های روانشناختی، مدیریت سرمایه و… نهفته است که در کتاب ها و منابع نوشته نشده و جز با تجربه معامله گری به دست نمی­‌آید و این تفاوتی است که معامله گران و تحلیل گران دارند، شاید اگر دنبال ایجاد یک تمایز مشخص باشیم، باید بگوییم معامله گران از تحلیل تحلیل گران برای تصمیم­ گیری استفاده می‌کنند.

معامله در بازارهای مالی شما را وادار به تحلیل می‌کند، شما نمی‌توانید اقدام به معامله کنید بدون آن که درک و فهمی از آن داشته باشید، درواقع تحلیل همین درک، فهم و مهم تر از این دو تفسیر شما از داده­ هاست که منجر به اقدامات شما می­ شود.

اما وقتی از تحلیل صحبت می‌کنیم دقیقا منظور ما چیست؟ ما در تحلیل فرآیندهای پیچیده را درک، ارزیابی و مجددا خلق می‌کنیم، این خلق در پیش بینی مسیر آینده معنی پیدا می‌کند.

فرآیند کدگذاری

تعیین واحد تحلیل. برقراری پایایی در طول تحقیق انجام میگیرد و بیشتر حاصل یک فرآیند است و نه محصول و نتیجه تحقیق که در قالب ضریبی واحد در بخش روششناسی پژوهش آمده باشد. نخستین قدم در این فرآیند تعیین واحد تحلیل یا همان بخشهایی از داده کیفی است که کد به آنها اختصاص داده خواهد شد. همان طور که پیشتر آمد، واحد کدگذاری در تحلیل کد رهایش یک صحنه است. مثال دیگر این که یک مجموعه داده فرضی متشکل از سه خاطره درباره خود می‌تواند در قالب سه واحد تحلیل متفاوت کدگذاری شود.

تحلیل روایت

تحلیل روایت (Narrative analysis) یکی از انواع روش تحقیق کیفی است که برای مطالعه یک پدیده براساس روایت‌های مرتبط با آن استفاده می‌شود. نظریه روایت با توسعه ابزارها و مفاهیم نو تالش کرده است الگوی روانی و معنای زندگی انسان را تجدید حیات بخشد. از چشم‌انداز روایت، شخصیت با زمینه‌ای اجتماعی- فرهنگی گره می‌خورد و با مؤلفه‌هایی چون هدف‌مندی، پیچیدگی، بافت‌گرایی و ذهنیت تعریف می‌شود.

تحلیل مضمون

تحلیل مضمون (Thematic analysis) شیوه‌ای در روش پژوهش کیفی است که بر شناسایی، تحلیل و تفسیر الگوی معانی داده‌های کیفی تمرکز دارد. مضمون یا تِم Theme عنصر کلیدی در این روش است. مضمون‌ها پر ارزش ترین واحدهایی هستند که در تجزیه و تحلیل محتوا باید مدنظر قرار گیرند و منظور از مضامین معنای خاصی است که از یک کلمه یا جمله یا پاراگراف مستفاد می‌شود.

جامعه شناسی برای شناخت پدیده های اجتماعی و به دست دادن واقعیت اجتماعی از روش های تحقیق استفاده می کند که به دو دسته کمی و کیفی تقسیم می شوند.

مرحله اول: تعیین اجزاء پدیده مورد مطالعه

اولین گام برای تحلیل با مشخص کردن اجزا و عناصر تشکیل دهنده آن آغاز می شود.

مثال یک:

میز از اجزای تشکیل شده است که شامل صفحه، پایه ها، میخ و …

تحلیل محتوا چیست و به چه منظوری استفاده می‌شود؟ مراحل تحلیل محتوا کدام است؟ حتما شما هم به دنبال پاسخی برای این سوالات می‌گردید. تحلیل محتوا، به منظور رسیدن به داده‌ها و نتایج خاص از محتواهای گوناگون انجام می‌شود. افرادی که می‌خواهند راجع به موضوع خاصی تحقیق کند و به پاسخ برسند از این روش استفاده می‌کنند. پس تحلیل محتوا درواقع نوعی روش تحقیق برای دستیابی به یک نتیجه‌گیری خاص است. اما باید توجه داشته باشید که این روش نیز همانند سایر روش‌ها قوانین و مراحل خاصی دارد که قرار است در این پست به طور کامل مراحل تحلیل محتوا را به شما با ذکر نمونه آموزش دهیم.

چگونه محتوا را تحلیل کنیم؟

اگر می‌خواهید از تحلیل محتوا در تحقیقات خود استفاده کنید، شما باید با یک سوال واضح و مستقیم شروع کنید.

نمونه سوال تحقیقاتی برای تجزیه و تحلیل محتوا

آیا رسانه های آمریکا برای نشان دادن میزان قابل اعتماد بودن سیاستمداران مرد یا زن تفاوتی قائل اند؟

تحلیل جامعه شناسی چگونه است؟

دکتر منیژه نویدنیا

جامعه شناسی برای شناخت پدیده های اجتماعی و به دست دادن واقعیت اجتماعی از روش های تحقیق استفاده می کند که به دو دسته کمی و کیفی تقسیم می شوند.

روش های کمی بر مبنای داده ها و سنجه های قابل اندازه گیری به عدد و رقم استوار هستند و روش های کیفی به حالت و چگونگی می پردازند و دسته بندی و طبقه بندی را مورد استفاده قرار می دهند.

2- تعیین چگونگی رابطه بین اجزا و عناصر

رابطه بین اجزاست که پدیده مورد نظر را سامان می دهد و به وجود می آورد.

اگر روابط بین اجزا در نظر گرفته نشود، درواقع معلوم نیست که ما به تحلیل چه امریی مشغول هستیم.

مثال:

برای ثروت به طور مثال، مدل کارکردی در نظر گرفته شده است.

حالا سوال این است: مدل آیا نشان دهنده کارکرد ثروت در واقعیت است؟