احادیث اعتقادی(احادیث دين )

قال الامام علي – عليه السّلام – : زَينُ الدّين الصّبرُ و الرضا.
امام علي – عليه السّلام – فرمودند: زينت و زيبائي دين، صبر و رضا (به قضاي پروردگار) است.
«تصنيف غررالحكم، ص 281، ح 6243»
قال الامام علي – عليه السّلام – : اَلإخْلاصُ غايَةُ الدِّينِ.
امام علي – عليه السّلام – فرمودند: اخلاص، نهايت و هدف دين است.
«غررالحكم، ح 1340»

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
دعا اسلحه مومن است برای دفع دشمنان و ستون دین است که با آن دین مومن برپاست و نور آسمان و زمین است.
عین الحیوه صفحه 404
رسول اكرم )صلى الله عليه و آله وسلم) فرمودند:
لَوكانَ الدِّينُ مُعَلَّقاً بِالثُّرَيّا لَتَناوَلَهُ اُناسٌ مِن أبناء فارِسَ؛
اگر دين به ستاره ثريّا آويزان باشد، مردماني از ايرانيان آن را به زير خواهند كشيد.
كنزالعمّال ، ح 34130 .

امام حسین علیه السلام:
لاتـَرفع حــاجَتَک إلاّ إلـى أحـَدٍ ثَلاثة: إلـى ذِى دیـنٍ، اَو مُــرُوّة اَو حَسَب؛
جز به یکى از سه نفر حاجت مبر: به دیندار، یا صاحب مروت، یا کسى که اصالت خانوادگى داشته باشد.
تحف العقول، ص251

مؤلّف:
حسن بن ابی الحسن دیلمی (از علمای قرن هشتم هجری قمری)
زندگینامه:
تاریخ ولادت و فوت مؤلّف به طور دقیق مشخص نیست. و آنچه مسلم و قطعی است، اینکه او از علمای قرن هشتم هجری قمری بوده است. سید محمد امین عاملی، وفات او را در سال 841 ذکر کرده ا ست.
با بهره گیری از کلمات بزرگان علم پیرامون صفات او می توان چنین گفت که دیلمی، عارفی نامدار و فرزانه و متبحّر در فقه، حدیث، عرفان و مغازی و سیره و از نامداران حوزه های علمیه شیعه بوده است. از حیث اعتماد و وثاقت او همین بس که علامه مجلسی کتاب ارزشمند اعلام الدین و ارشاد القلوب آن بزرگوار را در بحار الانوار نقل کرده است. دیلمی در بین علمای شیعه از جایگاه شایسته و والایی برخوردار است.

مؤلف:
شیخ محمد حسن حرّ عاملی (م 1104 ق).
زندگینامه و اظهار نظرها:
وی محدث بزرگ و فقیه دانشمند و صاحب تألیفات ارزشمند و گرانبها است. شیخ حرّ در شب جمعه هشت رجب سال 1033 ق، در روستای مشغره، در منطقه جبل عامل لبنان دیده به جهان گشود. وی که از نوادگان حرّ بن یزید ریاحی است، در خاندان اهل معرفت بزرگ شد. خاندان آل حرّ خاندانی بزرگ، اصیل و ریشه دار بودند و فقها و دانشمندان بزرگی در این خاندان پرورش یافته بود. شیخ حر عاملی از برجسته ترین علمای شیعه در قرن یازدهم به شمار می آید. او تألیفات ارزنده­ای داشته و از شخصیتی مورد احترام نزد علمای شیعه برخوردار بوده است. او از چهره های بزرگی است که مذهب شیعه را با روایات اهل بیت عصمت و طهارت بیش از پیش غنی ساخت و آثاری را بعد از خود بر جای نهاد که سزاوار ستایش و تقدیر است. وی یکی از حلقه های محکم و ارزشمند شیعه برای اتصال به روایات امامان معصوم و پیامبر اسلام – صلی الله علیه و آله – است.

احادیث امام حسین علیه السلام : عرضه اعمال بر خداوند (هر روز صبح)

امام حسین (علیه السلام) فرمودند:

إنَّ اَعمالَ هذِهِ الاُمَّهِ ما مِن صَبَاحٍ اِلّا وَ تُعرَضُ عَلَی اللهِ تَعالی؛
به یقین، کارهای این امت، هیچ صبحگاهی نیست مگر این که بر خدای متعال عرضه می شود.
بحارالانوار، ج73، ص353
شرح حدیث:

احادیث امام حسین علیه السلام : حیات جاوید در سایه …

امام حسین (علیه السلام) فرمودند:

لَیسَ المَوتُ فِی سَبیلِ العِّزِ اِلّا حَیاهً خَالِدَهً، وَ لَیسَتِ الحَیَاهُ مَعَ الذُّلِّ اِلَّا المَوتَ الَّذی لا حَیاهَ مَعَهُ؛
مرگ در راه عزت، جز حیات جاوید نیست و زندگی همراه با ذلت، جز مرگ بی حیات نیست.
موسوعه کلمات الامام الحسین(علیه السلام)، ص360
شرح حدیث:

عذاب برخی زنها در قیامت

امیرالمومنین حضرت على (ع) فرمود:

یکروز من و سیّده زنان عالم حضرت فاطمه زهرا (علیهاالسلام ) بر حبیب خدا حضرت پیغمبر اسلام (ص) وارد شدیم و آن بزرگوار را در حالى دیدیم که شدیدا گریه مى کرد.
به آن حضرت عرض کردم : پدر و مادرم فدایت شوند، یارسول اللّه ، چه شده ؟! چه چیزى شما را به گریه درآورده ؟
آن حضرت فرمود: یاعلى شب معراج وقتیکه به آسمان رفتم ، زنان امتم را در عذاب شدید مشاهده کردم . بخاطر آن شدت عذابها گریان و نالان شده ام

تجربه در احادیث

امام على علیه السلام :

الاُمورُ بالتَّجرِبهِ ، الأعْمالُ بالخُبْرهِ .

کارها به تجربه است، و کردارها به کاردانى.

( غرر الحکم : ۳۶ ، ۳۷ )

شارح : محمد محمدی ری شهری
منبع: حکمت‌نامه حضرت عبد العظیم الحسنی علیه‌السلام

برکات روزه ماه رمضان

حدیث

الأمالى للصدوق : حدّثنا علیّ بن أحمد ، قال : حدّثنا محمّد بن أبى عبد اللَّه الکوفی ، عن سهل بن زیاد الآدمیّ ، عن عبد العظیم بن عبد اللَّه الحسنی ، عن علیّ بن محمّد بن علیّ بن موسى‌ بن جعفر بن محمّد بن علیّ بن الحسین بن علیّ بن أبى طالب علیهم السلام ، قال :

لَمّا کَلَّمَ اللَّهُ‌عزّ وجلّ موسى‌ بنَ عِمرانَ علیه السلام… قالَ : إلهى ! فَما جَزاءُ مَن صامَ شَهرَ رَمَضانَ لَکَ مُحتَسِباً ؟

قالَ : یا موسى‌ ! اُقیمُهُ یَومَ القِیامَهِ مَقاماً لا یَخافُ فیهِ.[1]

آشنایی با اصطلاحات حدیثی

پس از قرآن کریم یکی از منابع مهم دین مبین اسلام، سنت است که تبیین و تفسیر آیات قرآن را عهده‌دار است. تعابیر «حدیث»، «روایت»، «سنت»، «خبر» و «اثر» هرکدام نشانگر اقوال و آثار برجای مانده از پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) است. در این نوشتار برآنیم تا به بازشناسی این واژگان بپردازیم.

مستدرک الوسائل

مؤلف:
حاج میرزا حسین نوری، مشهور به محدث نوری (م 1320 ق).
زندگینامه و اظهار نظرها:
او در هیجده شوال 1254 ق در روستای یالو، از روستاهای اطراف شهرستان نور در استان مازندران، چشم به دنیا گشود. هنوز هشت سال او تمام نشده بود که غبار یتیمی بر چهره او نشست و پدر بزرگوار خود را که از علمای آن سامان بود، از دست داد.

المحجّه البیضاء

خادم اهل البیت

المحجّه البیضاء عنوان اثر اخلاقى محقق بزرگ ملامحسن فیض کاشانى در گذشته به سال 1091 هجرى است مؤلف این کتاب را در شرح و اصلاح احیاء العلوم امام محمّد غزّالى نگاشته است. گرچه این کتاب ناظر به موضوعات اخلاقى است، ولى از آنجا که مؤلّف فراوان از آیات و روایات استفاده مى کند، مى توان آن را از زمره آثار روایى شیعه نیز به شمار آورد.
مؤلّف علاوه بر پالایش احیاء العلوم از عقاید نادرست، روایات دروغ و حکایتهاى غیرقابل باور، در هر بحث روایات بسیارى از منابع شیعه بر آن افزوده و توضیحات ارزنده اى را بیان داشته است.
این کتاب از چهار بخش: عبادات، عادات، مُهلکات و منجیات تشکیل شده است. بخش عبادات مشتمل بر کتاب علم، عقاید اساسى، اسرار طهارت، نماز، روزه، زکات، آداب تلاوت قرآن، حج و کتاب اذکار و ادعیه است. بخش عادات شامل آداب خوردن و آشامیدن، نکاح، کسب، معاشرت و… است. بخش مهلکات به بیان مفاسد و رذایل اخلاقى مانند شهوت، غضب، حسد ، کینه، ریا، عجب و… و درمان آنها پرداخته است. بخش منجیات به بیان فضائل و صفات پسندیده همچون صبر، زهد، توحید، رضا، ذکر و… اختصاص دارد.
این اثر با تصحیح آقاى على اکبر غفّارى در چهار مجلَّد منتشر شده است.
سایت دارالحدیث

تفسیر نور الثقلین

مؤلّف این کتاب شیخ عبدالعلى عروسى حویزى (ابن جمعه) از فقهاى محدّث قرن یازدهم هجرى ـ در گذشته به سال 1112 ه.ق ـ است. این کتاب در عصر اسطوانه هاى حدیث شیعه ـ علّامه مجلسى، ملّامحسن فیض کاشانى، شیخ حرّ عاملى و سیّد هاشم بحرانى ـ نگاشته شده است.

عرضه حدیث بر امامان ـ علیهم السلام ـ (1)

قسمت اوّل
تاریخ حیات فکری مسلمانان نشانگر استفاده از رهنمودهای پیشوایان دینی در همه عرصه های دانش است. دانشوران مسلمان همواره کوشیده اند تا رهآورد گشت و گذار خود در بوستان حکمت الهی و گلزار زیبای نبوی و علوی و جعفری را به شکلی متناسب با عصر و زمان، کارا و کارساز ارائه نمایند.

عرضه حدیث بر امامان ـ علیهم السلام ـ (2)

قسمت دوم
در قسمت نخست مقاله، پس از تبیین فضای حاکم بر نقل حدیث، نمونه های متفاوت عرضه حدیث را تا دوران امام صادق (ع) ارائه دادیم. اینک با ادامه آنها، استمرار و امتداد جریان عرضه را تا پایان دوره حضور نشان داده، با بیان انگیزه های عرضه و چگونگی کاربرد آن در عصر غیبت، مقاله را پایان می بخشیم.

الحیاه

الحیاه نام مجموعه اى ارزشمند از روایات است که توسط نویسندگان معاصر محمّدرضا حکیمی، محمّد حکیمی و على حکیمى تدوین و منتشر شده است. مؤلّفان ـ چنان که بارها تأکید کرده اند ـ معرفت صحیح اسلام را در گرو شناخت همه جانبه و جامع اجزاى دین و فهم ارتباطات میان این اجزاء مى دانند. از همین رو در صدد ارائه نظام معرفتى، نظام اجتماعى و نظام اقتصادى اسلام از زبان قرآن و روایات برآمده اند. ویژگیهاى این مجموعه را چنین مى توان برشمرد:

تجربه در احادیث

تجربه

امام على علیه السلام :

الاُمورُ بالتَّجرِبهِ ، الأعْمالُ بالخُبْرهِ .

کارها به تجربه است، و کردارها به کاردانى.

( غرر الحکم : ۳۶ ، ۳۷ )

شارح : محمد محمدی ری شهری
منبع: حکمت‌نامه حضرت عبد العظیم الحسنی علیه‌السلام

برکات روزه ماه رمضان

حدیث

الأمالى للصدوق : حدّثنا علیّ بن أحمد ، قال : حدّثنا محمّد بن أبى عبد اللَّه الکوفی ، عن سهل بن زیاد الآدمیّ ، عن عبد العظیم بن عبد اللَّه الحسنی ، عن علیّ بن محمّد بن علیّ بن موسى‌ بن جعفر بن محمّد بن علیّ بن الحسین بن علیّ بن أبى طالب علیهم السلام ، قال :

لَمّا کَلَّمَ اللَّهُ‌عزّ وجلّ موسى‌ بنَ عِمرانَ علیه السلام… قالَ : إلهى ! فَما جَزاءُ مَن صامَ شَهرَ رَمَضانَ لَکَ مُحتَسِباً ؟

قالَ : یا موسى‌ ! اُقیمُهُ یَومَ القِیامَهِ مَقاماً لا یَخافُ فیهِ.[1]

پس از قرآن کریم یکی از منابع مهم دین مبین اسلام، سنت است که تبیین و تفسیر آیات قرآن را عهده‌دار است. تعابیر «حدیث»، «روایت»، «سنت»، «خبر» و «اثر» هرکدام نشانگر اقوال و آثار برجای مانده از پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) است. در این نوشتار برآنیم تا به بازشناسی این واژگان بپردازیم.

حدیث شناسی

بررسی مبانی و قواعد نقد حدیث شیعه از جمله ضرورت های پژوهشی است که در این گفت وگوی علمی مورد تحلیل واقع شده است. در این گفت وگو، نخست تمایز فهم و نقد حدیث و تفاوت مبانی و قواعد آن بررسی شده و در ادامه، ضرورت نقد حدیث معلوم گردیده و بیان شده است که نقد حدیث از زمان صدور روایات شروع شده و تاکنون ادامه یافته و در دوران معاصر، از اهمیت بیشتری برخوردار گردیده است. مهم ترین معیار و قاعده نقد حدیث شیعه (عرضه روایات بر آیات) مورد بحث واقع شده و بیان گردیده که لازم است روایات اختلافی بر آیات شریفه عرضه شوند تا مخالفتی با متون آیات نداشته باشند. اهمیت بررسی سندی نیز در روایات عرضه شده مورد توجه واقع گردیده و بیان شده که عرضه روایات بر آیات لازم است توسط افرادی صورت بگیرد که از علوم حدیث بهره مند و از دانش تفسیر و علوم آن نیز برخوردار باشند.

روزگار امام صادق علیه السلام

امامت امام صادق علیه السلام از سال 114 هجری آغاز شد و در سال 148 با شهادت ایشان، خاتمه یافت. شرایط دوران امام صادق علیه السلام مانند دوران امام باقر علیه السلام بود، افزون بر آن که درگیری های سیاسی میان حاکمان، افزایش یافت و سرانجام در سال 132 بنی امیّه، سقوط

روزگار فاطمۀ زهرا علیها السلام

فاطمۀ زهرا علیها السلام پس از پیامبر صلی الله علیه و آله بیش از 95 روز زنده نماند؛ امّا در همین مدّت اندک، برخی از سخنان پیامبر صلی الله علیه و آله را برای مردم، روایت و با هشدارهای خود، اهمّیت سخنان پیامبر صلی الله علیه و آله را گوشزد می فرمود. زهرا علیها السلام افزون بر

ویژگی های تاریخی حدیث شیعه

در نگاه شیعه، تنها به سخنان و رفتار معصومان علیهم السلام ، حدیث گفته می شود؛ زیرا ایشان با منبع وحی در ارتباط اند و هر سخن دیگری، هر چند از یاران نیکْ کردارِ آنان باشد، اعتبار حدیث را ندارد.

سرگذشت حدیث

پدیدآورنده : احمد غلامعلی -احمد غلامعلی (1)

چگونه زیستن، بر اساس آموزه های اسلامی به «قرآن» و «حدیث» گره خورده است. قرآن، کتاب وحی الهی است که همۀ مسلمانان بر درستی آن، اتّفاق دارند. حدیث هم مادرِ همۀ علوم اسلامی است که همگان در بارۀ آن، یکسان نمی اندیشند. تفسیر قرآن، احکام و آداب زندگی و اخلاقِ فردی و

روانْ درمانی

در دوره های نخست روان شناسی، رفتارگرایی، حاکم بود که حتّی منشأ شناخت و احساس انسان را نیز رفتار وی می دانستند و برای تغییر رفتار نیز معتقد بودند که باید از رفتار، شروع نمود و بر همین اساس، «رفتارْ درمانی» را بنا نهادند. در این دوره، آموزه هایی از دین که برای تغییر

دانش دینی، چگونه شکل می گیرد؟

پرسشی که در این جا مطرح می شود، این است که: آیا آنچه دانش دینی شناخته می شود، به شکل تدوین شده، نازل شده و تلاش بشری هیچ نقشی در تدوین آن، نداشته است یا این که تدوین دانش های اسلامی و تبدیل آموزه های دینی به نظریه های علمی، به وسیلۀ دانشمندان، انجام شده است؟

حدیث و دانش های بشری

پدیدآورنده : عباس پسندیده -عباس پسندیده (1)

از یک منظر، می توان علوم را به «دانش های اسلامی» و «دانش های بشری»، تقسیم کرد. دانش های اسلامی، از وحی سرچشمه می گیرند و به کشف و طبقه بندی معارف موجود در قرآن و حدیث می پردازند. از جملۀ این علوم، می توان به فقه، اصول فقه، کلام، تفسیر، علوم حدیث و علوم قرآن، اشاره کرد.

حدیث و عقاید

قرآن، با طرّاحی و شکل دهی عقاید مسلمانان و برقراری ستون ها و اصول آن، مانند توحید و عدل، نگاه انسان را به هستی دگرگون کرد و او را با رمز و راز و سایه و نیم سایۀ آفرینش، آشنا نمود. در کنار قرآن، پیشوایان دین، به رازگشایی از اشاره های قرآن، همّت گماشتند و در تحکیم عقاید قرآنی کوشیدند.

اگر حدیث نبود

اگر حدیث نبود - پدیدآورنده : عبد الهادی مسعودی

درآمد

بسیاری چیزها مانند خورشیدند، چنان روشن و پیدا و اثرگذار که تا هستند، کمتر کسی به طور کامل به آنها توجّه می کند، و چون می روند و یا کم فروغ می شوند، چشم ها را به سوی خود می کِشند. در فرهنگ اصیل و کهن اسلام و ایران، قرآن و حدیث، چنین هستند. این دو، همراه همیشگی