پیامدهای مثبت تحلیل محتوای کتاب درسی

در ادامه ارزش هایی را بیان می‌کنیم که یک کتاب درسی می‌تواند در جریان آموزش و یادگیری به ارمغان آورد : مشخص نمودن محدوده فعالیت یاد دهنده و یاد گیرنده در طول فرآیند آموزشی، ارائه دادن اطلاعات مهم در یک رشته یا حوزه معین به صورت منسجم و منظم. از آنجایی که بیشتر کتاب‌ها دارای تصاویر، آمار ها، پرسش ها، نمودار و … می‌باشند، می‌توانند در درک بهتر مطالب به فراگیران خود کمک کنند.

موجب صرفه جویی در وقت معلم و یادگیرنده می‌شوند. امکان بحث و گفتگو در مورد مسائل مشترک و همچنین ایجاد هماهنگی بین فراگیران یک رشته، یک کلاس یا ماده درسی. معلم را از بحث‌های اضافی فارغ می‌کند. یادگیرندگان را به مطالعه عادت می‌دهد. محتوا و خط‌مشی‌های آموزش را مشخص می‌نماید. از پراکندگی مطالب و متمرکز شدن فراگیر برموضوعی واحد جلوگیری می‌کند و به فعالیت‌های معلم و دانش آموز نظم می‌دهد.

برای دست یافتن به این ارزش‌ها یا هر نوع اهداف و رسالت دیگر، کتاب باید دارای معیارها، اصول و ضوابط خاصی باشد که وجود آن‌ها در فرآیند طراحی کتاب‌های درسی ضروری است. برلسون، تحلیل محتوا را یک فن پژوهشی برای توصیف عینی، نظام دار و کمی ظاهر محتوای رسانه ی ارتباطی تعریف می‌کند.

کاربردهای تحلیل محتوای کتاب درسی

کاربرد توصیفی

• اندازه‌گیری و توصیف ویژگی‌های اصلی کتاب درسی
• ارزیابی و تعیین هبستگی بین متغیرهای درونی و بیرونی کتاب درسی
• فراهم ساختن داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز جهت انجام ارزیابی‌ها و مقایسه‌های تطبیقی
• ارزیابی نگرش و دیدگاه عوامل تعلیمی و تربیتی همچون معلم، دانش آموز، والدین، ناظران تربیتی، مشاوران و … در رابطه با کتاب درسی
• شناخت و تشخیص نقاط قوت و ضعف کتاب درسی.

کاربرد تحلیلی

• کتاب‌های درسی اسناد رسمی و معتبری می‌باشند.
• ترجمه ارزش‌های دینی، اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و علمی حاکم بر یک جامعه به شمار می‌روند.
• مطالعه و تحلیل اثرات محتوای درسی بر میزان تحقق اهداف شناختی، عاطفی و مهارتی آموزش و پرورش می‌باشد.
• تعریف و تبیین نقش‌های افراد، نهادها و مفاهیم اجتماعی در کتاب‌های درسی می‌باشد.
• نوعی تحلیل فنی در کتاب درسی انجام می‌شود.

دانلود پاورپوینت تحلیل محتوای کتاب درسی

جمع‌بندی

کتاب درسی از مهم ترین و دردسترس ترین رسانه‌های آموزشی می‌باشد که نقش ارزشمندی را در تعلیم و تربیت ایفا می‌کند. بسیاری از پژوهش گران، کتاب درسی را به عنوان یکی از رسانه‌های کارآمد و اثربخش آموزشی محسوب کرده اند که می‌تواند زمینه یادگیری و خودآموزی را برای فراگیران فراهم نماید. درج تصاویر یکی از موثرترین ابزار اثرگذاری در فرآیند طراحی و تولید کتب درسی می‌باشد. روش‌های تحلیل محتوای کتاب درسی اهمیت بسیاری در بازنگری و ارزیابی کتاب‌ها دارد.

برای مطالعه بیشتر تحلیل محتوای آموزشی کتاب‌های درسی نوشته دکتر مهدی چوبینه را مطالعه کنید.