اختلالات خلقی چیست؟

اختلالات خلقی (به انگلیسی: Mood Disorders)، دسته ای از بیماری های روانپزشکی هستند. این اختلالات در درجه اول بر حالت عاطفی فرد تاثیر می گذارد، به همین خاطر به آن اختلالات عاطفی (به انگلیسی: Affective Disorders) هم می گویند.

در حالت طبیعی روحیه هر فردی بسته به شرایط تغییر می کند. در اختلال خلقی علائم آن باید چند هفته یا بیشتر وجود داشته باشد. مثلا اگر برای چند ساعت یا یکی دو روز احساس افسردگی کردید، نمی توان گفت اختلال افسردگی دارید. متخصص در صورتی تشخیص اختلال افسردگی را می دهد که مجموعه علایم افسردگی را در مدت حداقل دو هفته داشته باشید.

افسردگی چیست؟ علائم، تشخیص و درمان »

اختلالات خلقی می تواند تغییراتی در رفتار شما ایجاد کند و توانایی شما را در برخورد با فعالیت های معمول مثل کار، محیط زندگی و یا مدرسه را تحت تاثیر قرار دهد.

ممکن است مدت زمان طولانی بسیار غمگین و تحریک پذیر باشید و یا بیش از حد شاد و خوشحال باشید. هنگامی که به طور غیر طبیعی افسرده می شویم اصطلاحا خلقمان پایین است. هنگامی هم که بیش از حد احساس سرخوشی کنیم خلق ما بالا است.

در صورتیکه حالت خلقی شما متناسب با شرایط شما نباشد و توانایی عملکرد شما را مختل کند و چندین هفته هم به طول انجامیده باشد، ممکن است دچار اختلالات خلقی شده باشید که البته تشخیص آن توسط متخصص این حوزه انجام می شود.

علائم اختلالات خلقی

اختلالات خلقی بسته به اینکه کدام نوع باشند علامت های مختلفی دارند. ابتدا علایم اختلالاتی که با خلق پایین همراه هستند را بر می شماریم. خلق پایین با احساس افسردگی و پایین آمدن روحیه همراه است.

علائم خلق پایین یا افسرده:

• احساس غم و ناراحتی در بیشتر وقتها یا هر روز
• احساس نا امیدی و بی ارزش بودن
• بی انرژی و کسل بودن
• تغییر در اشتها
• تغییر در وزن فرد
• کاهش احساس لذت بردن از فعالیت هایی که در گذشته موجب لذت فرد بودند
• افزایش یا کاهش میزان خواب
• فکر کردن درباره مرگ دیگران یا مرگ خود
• مشکل در تمرکز

از سوی دیگر خلق بالا با احساس سرخوشی و شیدایی همراه است و به آن خلق مانیک هم می گویند. در اختلالاتی مانند دوقطبی، خلق بالا یا مانیک وجود دارد.

علایم خلق بالا یا مانیک:

• احساس داشتن انرژی و گوش به زنگی بیش از حد
• حرکت یا گفتار سریع
• تحریک پذیری نسبت به محیط و افراد، بی قراری و به هم ریختگی
• انجام رفتار های پر ریسک مانند رانندگی بی دقت یا ولخرجی زیاد
• افزایش غیر عادی میزان انجام فعالیت و تلاش برای انجام چند فعالیت همزمان
• پرش افکار
• بی خوابی و مشکل در به خواب رفتن

توجه! زمانی این علایم مشکل ساز و تبدیل به اختلال می شوند که موجب از بین رفتن کارکردهای اجتماعی، بین فردی و شغلی می شود.

علل اختلالات خلقی

علت اختلال خلقی می تواند از فردی به فردی دیگر متفاوت باشد. ممکن است یک یا تمام موارد زیر در پیدایش اختلال خلقی در فردی تاثیر گذار باشد.

۱) فاکتورهای محیطی

فقط عوامل فیزیولوژیکی بدن موجب بروز این اختلال نمی شود. عوامل بیرونی هم می تواند نقش عمده ای در ایجاد این اختلال داشته باشد. این عوامل می تواند شامل موارد زیر باشد:

• استرس شدید
• تجارب آسیب زا
• بیماری جسمی
• سوء استفاده جسمی یا جنسی
• مرگ یکی از عزیزان یا اعضاء خانواده

نگرانیهای مدام که زندگی روزمره شما را تحت تاثیر قرار می دهد، مانند پول یا مشکلات کاری، مشکلات خانوادگی، می تواند در ایجاد اختلال دو قطبی تاثیر گذار باشد به ویژه افرادی که از قبل در معرض خطر ژنتیکی بالایی قرار دارند.

۲) نقش انتقال دهنده ها

میزان ترشح مواد شیمیایی در مغز می تواند موجب بروز اختلال شود. از جمله سروتونین و نوراپی نفرین دو انتقال دهنده مهم مغز هستند که کم و زیاد شدن آنها می تواند موجب بروز این اختلال شود.

۳) عوامل ژنتیک

اگر والدین یا خواهر و برادر شما مبتلا به اختلال دو قطبی هستند شما بیشتر از سایر افراد امکان ابتلا به این اختلال را دارا می باشید. البته لازم به یادآوری است بیشتر افرادی که دارای سابقه خانوادگی اختلال دو قطبی هستند ممکن است به این اختلال مبتلا نشوند.

۴) ساختار مغز

ناهنجاری در ساختار مغز ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. مخصوصا در اختلال دوقطبی عامل ساختاری و عملکرد مغز می تواند نقش به سزایی داشته باشد.

۵) خطر هورمونی

متخصصان معتقدند که هورمونهای تیروئید می تواند تاثیرات عمده ای بر عملکرد مغز بزرگسالان داشته باشد و اختلالات خلقی می تواند با عملکرد غیر طبیعی غده تیروئید در ارتباط باشد.