تعریف واژه شیطان

واژه «شَیْطان» در فرهنگ عرب، به هر سرکش و حق ستیزی خواه انسان، خواه حیوان و یا جِنّ اطلاق می شود؛ به همین جهت در قرآن شریف «شیاطین الجنّ والانس» آمده است.

واژه «رَجیم» بر وزن «فَعیل» از «رَجَمَ» به مفهوم «دورشده» است.

پناه بردن به خدا یا «اِسْتِعاذَه» از شرّ شیطان

«فَاِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیمِ.»(1)

1 97 / نَحْل.«» (9)

و هنگامی که قرآن می خوانی، از شرّ شیطان رانده شده به خدا پناه ببر.

همه تلاوت کنندگان و قاریان مشهور برآنند که پیش از «بِسْمِ اللّه ِالرَّحْمنِ الرَّحیمِ»، «اِسْتِعاذَه» یا «پناه بردن به خدا» زیبنده است؛ امّا در ویژگیهای آن، دیدگاهها گوناگون است:

1. برخی چون ابن کثیر، عاصم و ابوعمرو، اینگونه پناه بردن را پسندیده اند: «اعوذ باللّه من الشّیطان الرّجیم».

2. امّا نافع، کسایی و ابن عامر، این عبارت را ترجیح داده اند: « اعُوذ باللّه من الشّیطان الرّجیم انّه هو السّمیع البصیر».

3. و حمزه، این عبارت را پیشنهاد کرده است: «نَسْتَعیذُ بِاللّه ِ السَّمیعِ الْعَلیمِ مِنَ الشَّیْطانِ الرّجیم».(10) «»

واژه «اَعُوذُ» به معنای «پناه می برم» و «اِسْتِعاذَه» به معنای «پناه بردن» است.

معنای جملاتی که به عنوان استعاذه ترسیم شد، این است که: من از شرارت و وسوسه های شیطان رانده شده و دور از رحمت خدا، به آفریدگار توانای هستی پناه می برم؛ به خدایی که همه شنیدنیها را می شنود و همه دانستنیها را می داند و بر تمامی امور دانا است.

خداوند دستور می دهد که از شرارت شیطان به او پناه بریم؛ چرا که هیچ انسانی از وسوسه های گمراهگرانه آن موجود پلید برکنار نیست. (1)

1 تفسیر بیان 30 جلدی، دکتر محمد بیستونی، انتشارات فراهانی، جلد 1 صفحه 70 تا 72 .