آفت انسان عدم فرصت شناسی :

یکی از آفت‌های بزرگی که بسیاری از جوانان امروزی کشور ما با آن مواجه و روبرو هستند، همان غنیمت ندانستن فرصت است و بزرگ‌ترین آفت آن عدم توجه به بهترین و مهم‌ترین موقعیت‌های پیش آمده‌ی از عمر ما می‌باشد. آنانی که در اقتصاد و یا تحصیل و یا حتی در عبادت و راز و نیاز الهی موفق بوده‌اند، بدین جهت بوده است که از فرصت خویش کمال بهره و استفاده را نموده‌اند. حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) در شرح و تفسیر دعای سحر می‌فرمایند : عارف و صوفی را «ابن‌الوقت» می‌نامند، یعنی فرزند «وقت» خویش است و مقصود این است زمانی که برای وی حالی پیش می‌آید آن را غنیمت می‌شمرد و از آن بهره می‌برد و فرصت را از دست نمی‌دهد. (6) حال اگر این موضوع را در کل زندگی خویش سرایت دهیم، در حقیقت بهترین زندگی را برای خود رقم زده‌ایم. بنابراین فرصت شناسی مسئله بسیار مهمی است که آئین پاک حق بر آن اصرار دارد، تا جائی که پیروزی در گرو فرصت شناسی است، حزم و احتیاط امری لازم و واجب است، اهل ایمان باید دقت داشته باشند که دشمن با ترفندهای خود در صدد عصبانی کردن آنان، و به هم ریختن آرامش و فشار آوردن بر اعصابشان هستند تا آنان را بدون توجه به شرایط زمان و آماده بودن فرصت به میدان جنگ نظامی یا تبلیغاتی بکشند و بر آنان ضربه غیر قابل جبران وارد آورند، لذا قرآن مجید اهل ایمان را از تصمیم عجولانه بر ضد دشمن بر حذر می‌دارد، و بدون اغتنام فرصت به آنان اجازه درگیری با دشمن را نمی‌دهد. چنان که خدای تبارک و تعالی می‌فرماید: (کانَ الْإِنْسانُ عَجُولاً) (7) انسان همواره عجول است. قرآن پیش از به دست آمدن فرصت از مؤمنان می‌خواهد بر اعصاب و احساساتشان در برابر اعمال دشمنان و تبلیغاتشان مسلط باشند و در زمان آماده نبودن شرایط یا نبود فرصت لازم جهت رویاروئی با دشمن، عفو و گذشت پیشه خود سازند و پس از آماده شدن شرایط و به دست آمدن فرصت به جنگ نظامی یا فرهنگی اقدام کنند.
گذشت زمان و از دست رفتن فرصت‌ها بسیار سخت است، ولی سختی آن، زمانی بیشتر می‌شود که همراه ضرر و زیانی باشد. آن که می‌گذرد غصه گذشتن را می‌خورد، ولی آن که در مسیر خود زیانی را تجربه نموده و چوب غفلت خویش را خورده است بر دو مطلب حسرت دارد: اول: زمانِ از دست رفته؛ زیرا زمانی که از انسان رفته است دیگر باز نمی‌گردد و انسان حسرت و ندامت گذشته را می‌خورد. دوم: زیان به جا مانده، زیرا انسان با استفاده ننمودن از موقعیت‌های عمر خویش آینده‌ی خود را نیست و نابود می‌سازد. بنابراین در محاسبات دنیایی نیز اگر دو یا چند ضرر در کار باشد، ذهن آدمی اولویت را به آن ضرری می‌دهد که عظیم‌تر و جبرانش سخت‌تر باشد؛ پس چگونه است که از جبران خسارت بزرگ که در انتظار بدکاران است و عقوبت آن را پایانی نیست کوتاهی می‌شود؟ آن که به توفیق توبه نائل می‌آید باید بر این امر دقّت داشته باشد که علاوه بر درخواست بخشش، تسریع در بخشش را نیز طلب نماید. چنان که در باب ادعیه‌ی دهه‌ی آخر ماه مبارک رمضان که بساط میهمانی ویژه پروردگار متعال در حال برچیده شدن است، امام صادق علیه‌السلام چنین دعا می‌نماید : (انْ کُنْتَ رَضیتَ عَنّی فی هذَا الشَّهْرِ، فَاْزدَدْ عَنّی رِضاً، وَانْ لَمْ تَکُنْ رَضیتَ عَّنی، فَمِنَ الْأنَ فَارْضَ عَنّی) (8) اگر در این ماه از من راضی گشته‌ای، رضایت خویش را بر من افزونی بخش، و اگر از من راضی نگردیده‌ای، از هم‌اکنون از من راضی شو.