سپیده سخن امام صادق(علیه السلام)

امام صادق(علیه السلام)، که عظمت جهان افروز مقامش بسیارى از کور باطنان را وادار به تسلیم کرده است، شخصیّت عباس(علیه السلام) را از زاویه‏اى دقیق بررسى کرده، صفات برجسته عمویش را به‏طور گسترده بیان مى‏فرماید. سخنان آن حضرت را مى‏توان به سه بخش تقسیم کرد:
الف) صفات بیست گانه ابوالفضل(علیه السلام) با عبارات مختلف؛
ب) درود و سلام امام به مقام پر ابهّت عباس(علیه السلام)؛
ج) لعن و نفرین به دشمنان ابوالفضل(علیه السلام) و تجاوزگران به حریم شخصیّت او.

اینک بخش اول کتاب معرفت امام صادق(علیه السلام) را مى‏گشاییم و از زبان خلیفه خدا در زمین و امام به‏حق ناطق، صفات ارزشمند عباس(علیه السلام) را در مى‏یابیم. آن بزرگوار فرمود:
عموى ما عباس‏بن على(علیه السلام) چنین صفاتى داشت:
۱- بصیرت نافذ،
۲- بینش عظیم،
۳- ایمان بسیار و شدید،
۴- جهاد در محضر امام حسین(علیه السلام)،
۵- جانبازى و ایثار،
۶- شهادت در راه امام خود.[۷]
امام صادق(علیه السلام) در ادامه زیارت ابوالفضل(علیه السلام) بخشى دیگر از خصوصیات برجسته علمدار کربلا را، با عبارت «شهادت مى‏دهم»، بر مى‏شمارد و مى‏فرماید: شهادت مى‏دهم که تو:
۷- [در برابر جانشین رسول اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)] در مقام تسلیم بودى،
۸- امام حسین(علیه السلام) را تصدیق کردى،
۹- به حجت خدا وفادار ماندى،
۱۰- خیرخواه امام خود بودى.[۸]
امام ششم(علیه السلام) سپس عباس(علیه السلام) را چون جنگاوران و شهداى بدر خوانده، مى‏فرماید:
۱۱- من شهادت مى‏دهم و خدا را نیز گواه مى‏گیرم که تو راه جنگاوران و شهداى بدر را پیمودى.[۹]
آنگاه امام(علیه السلام) از میزان تلاش ابوالفضل(علیه السلام) در راه خشنودى خداوند پرده برمى‏دارد و مى‏فرماید:
۱۲- شهادت مى‏دهم که تو در خیرخواهى تا آخرین حد تلاش کردى و آنچه در توان داشتى به انجام رساندى.
حضرت صادق(علیه السلام) در پایان این فصل از زیارت، به تبیین جایگاه والاى عباس(علیه السلام)مى‏پردازد و مى‏فرماید که، در برابر این فداکاریها، خداوند بزرگ:
۱۳- تو را در جمع شهدا قرار داد،
۱۴- روانت را با ارواح نیکبختان همنشین ساخت،
۱۵- وسیعترین منزل بهشتى و برترین غرفه فردوس را به تو عطا کرد،
۱۶- یادت را در ملأ اعلى بلند ساخت.
ششمین جانشین رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در زیارت نیمه رجب نیز خطاب به شهیدان والا و عموى بزرگوارش مى‏فرماید:
۱۷- اى «هدایت یافتگان»!
۱۸- اى «پاکان از هر پلیدى»!
۱۹- … شما پاک و طیّب هستید و زمینى که در آن دفن گشتید پاک و طیّب شده است.[۱۰]
امام صادق(علیه السلام) در فصلى دیگر از سخنانش به عظمت مقام ابوالفضل(علیه السلام)درود مى‏فرستد و مى‏فرماید:
سلام خدا و سلام فرشتگان مقرّبش و سلام پیامبران مرسل و بندگان شایسته الهى و سلام همه شهدا و صدّیقان، سلامهاى پاک و طیّب در صبحگاهان و شامگاهان، بر تو باد اى فرزند امیرالمؤمنین.[۱۱]
در بخشى دیگر از سخنان حضرت صادق(علیه السلام)، شاهد نفرین بر دشمنان بى‏شرم عباس(علیه السلام) هستیم که با عبارات مختلف بیان مى‏شود:
خدا لعنت کند آن را که حق تو را نشناخت و حرمت تو را پاس نداشت.
… خدا لعنت کند کسى را که حق تو را نشناسد و مقام تو را سبک بشمارد.
… خداوند لعنت کند مردمى را که حرامهاى الهى را در شأن تو حلال شمردند و با کشتن تو حرمت اسلام را زیر پا نهادند.[۱۲]