برداشت نمونه از نقاط با آلودگی بالا

یکی از ویژگی‌های مهم آب حلالیت آن است. آب در حین نفوذ در لایه‌های خاک و گذر از بسترهایی با لیتولوژی متفاوت، با انحلال بخشی از عناصر، بر املاح خود می‌افزاید. تحول کیفی آبخوان به پارامترهای متفاوتی، از جمله جنس سنگ‌ بستر، زمان تماس آب با لایه‌های خاک، عمق سطح آب، تبخیر آب از آبخوان و همچنین به پارامترهای خارجی نظیر افزایش فاضلاب، شوینده‌ها و کودهای شیمیایی بستگی دارد. ناخالصی‌های موجود در آب بر اثر چرخه هیدرولیکی و همچنین ناخالصی‌های ناشی از فعالیت‌های انسان، ممکن است به شکل معلق و یا محلول باشند.

ناخالصی‌های معلق

ذراتی را که اندازه مولکولی آن‌ها به قدری است که توسط نیروهای ویسکوز به‌صورت شناور در داخل آب نگه‌داشته می‌شوند، «ذرات معلق» می‌نامند (مانند ذرات معلق زنده و غیرزنده موجود در آب). کلوئیدها ذرات بسیار ریزی هستند که اصولاً معلق به شمار می‌روند، اما غالباً بسیاری از خواص مواد محلول را از خود نشان می‌دهند. ذرات معلق زنده و غیرزنده را که در آب به‌صورت معلق یافت می‌شوند، می‌توان به سه گروه تقسیم کرد:

- ذرات معلق زنده بیماری‌زا، مانند عوامل بیماری‌زایی که موجب بیماری‌هایی مانند وبا، حصبه، شبه‌حصبه، انواع اسهال‌ها، تخم انگل‌هایی مانند آسکاریس که عامل کیست هیداتیک و ویروس‌ها می‌شوند. منشأ اصلی این دسته از ناخالصی‌ها فاضلاب شهری و فضولات حیوانی، ناشی از حضور حیوانات در مجاورت منابع آب است.

- ذرات معلق زنده غیربیماری‌زا، مانند باکتری‌های ساپروفیت، اغلب جلبک‌ها و تک‌سلولی‌هایی که در طبیعت فراوان یافت می‌شوند.

- ذرات معلق غیرزنده مانند رس و لیمون که از فرسایش سطح زمین و سطوح آبخیز ناشی هستند.

ناخالصی‌های محلول

مانند املاح معدنی، ترکیبات آلی و گازهای محلول که به‌صورت زیر گروه‌بندی می‌شوند:

- املاح معدنی مانند کلسیم، منیزیم، سدیم و آهن که برخی از آن‌ها محدود‌کننده مصرف آب هستند.

- گازهای محلول مانند اکسیژن، هیدروژن سولفوره، انیدرید کربنیک و ازت که بر کیفیت شیمیایی آب تأثیر می‌گذارند و در نهایت به نامطلوب‌شدن آب منجر می‌شوند.

آلودگی آب6

آب در رساندن مواد غذایی به بافت‌ها و سلول‌های بدن و دفع سموم از بدن نقش اساسی دارد. همچنین در انتقال مواد غذایی موجود در ریشه گیاهان به سایر اندام‌ها بسیار مؤثر است. آب مصرف‌های گوناگونی دارد؛ مانند آشامیدن، فعالیت‌های کشاورزی و صنعتی، و پرورش موجودات دریایی که بیشتر آن‌ها برای تغذیه انسان مصرف می‌شوند. آب در ابتدای شکل‌گیری عاری از هر گونه آلودگی است، ولی در طول زمان و تحت تأثیر فعالیت انسان در محیط عوامل متعددی باعث آلودگی آب می‌شوند. رعایت نکردن موازین زیست‌محیطی موجب می‌شود، تا منابع آبی در معرض آلودگی‌های بیشتری قرار گیرند.

آبی را که دارای عوامل بیماری‌زای عفونی یا انگلی، مواد شیمیایی و سمی، ضایعات و فاضلاب خانگی و صنعتی باشد، «آب آلوده» می‌گویند. آلودگی را می‌توان به‌عنوان تغییری نامطلوب در خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب تعریف کرد که باعث به خطر انداختن سلامت و فعالیت‌های انسان یا سایر موجودات زنده می‌شود.

برخی از تعاریف، آلودگی آب را کاهش مقدار اکسیژن ضروری محلول برای حیات آبزیان بیان می‌کنند. با تخلیه فاضلاب و سایر موارد ذکر شده به منابع آبی و به علت خاصیت اکسیدشوندگی این مواد و کاهش میزان سطح اکسیژن محلول در آب، به اصطلاح آب به شدت آلوده می‌شود. بنابراین جلوگیری از آلودگی منابع آبی نکته‌ای مهم و قابل توجه است. عوامل آلوده‌کننده آب می‌توانند منابع زیرزمینی و سطحی را هم به شدت آلوده کنند.

برداشت نمونه و انجام آنالیزهای دوره‌ای

پی‌نوشت‌ها

[1]. Drinking Water

2. Jackson Candle Turbidimeter Unit

3. Nephelometric Turbidy Unit

4. True Color Unit

5. مقیاس پلاتین ـ کبالت

6. Water Pollution

منابع

1. اوله سلینوس و همکاران، فصل 13 کتاب اصول زمین‌شناسی پزشکی/ انتشارات اسپرینگر هلند/ اولین چاپ سوم فوریه 2005.

2. استاندارد آب آشامیدنی (ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی؛ ملی ایران 1053)، انتشارات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران‌- تجدیدنظر پنجم، اسفندماه 1388.

3. الماسی، علی؛ یزدانبخش، احمدرضا. فصل چهارم، گفتار 2، کتاب جامع بهداشت عمومی، انتشارات کتاب ارجمند، چاپ اول خرداد 1398.