پژوهش و خودآزمایی
حديث لوح فاطمه علیهما السلام را مطالعه نمایید.
صفت «رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ »برای کدام پیشوا به کار رفته است؟
ص: 46

1- البقرة /213.
2- الکافی، ج 1، ص 528.
درس10 : ظلم را در کوی او راهی نبود
نه نیازی به ستم کردن بر دیگران دارد، نه عقدهای دارد که به ظلم بگشاید، نه کینه ای از کسی دارد، پس چرا بر کسی ستم کند؟
خدای متعال به اقتضای عدلش برای عاصیان وگنهکاران کیفر معین کرده است و عاقبت ایشان دوزخ است. بدین روی، باید کسی را قرار دهد که به آنان هشدار دهد.
«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ کَثِیرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ ۖ لَهُمْ قُلُوبٌ لَّا یَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْیُنٌ لَّا یُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَّا یَسْمَعُونَ بِهَا ۚ أُولَئِکَ کَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ ۚ أُولَئِکَ هُمُ الْغَافِلُونَ »(1)

1- الأعراف / 179.
بی گمان بسیاری از جن و انس که پدید آورده ایم، دوزخی خواهند شد. زیرا قلب هایی دارند که با آن حق را در نمی یابند و چشمهایی که با آن [حقایق را نمی بینند و گوشهایی که با آن [کلام حق را نمی شنوند. آنها به سان دام ها هستند؛ بلکه گمراه تر؛ آنان در غفلتند.

اگر کسی را کیفر دهیم برای کاری که عواقب آن را برایش توضیح نداده ایم، یعنی بدون هشدارهای لازم، این کار زشت و نوعی ظلم است. خدای متعال، از همه زشتی ها و ستم ها مبراست، پس کسی را بدون بیان رسا در دنیا و آخرت - کیفر نمی دهد.
«وَمَا کُنَّا مُعَذِّبِینَ حَتَّی نَبْعَثَ رَسُولًا »(1)
ما مجازات نمی کنیم، مگر اینکه پیامبری بر آنها برانگیزیم [و هشدار دهیم].
«تَکَادُ تَمَیَّزُ مِنَ الْغَیْظِ ۖ کُلَّمَا أُلْقِیَ فِیهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ یَأْتِکُمْ نَذِیرٌ(8) قَالُوا بَلَی قَدْ جَاءَنَا نَذِیرٌ فَکَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَیْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِی ضَلَالٍ کَبِیرٍ»(2)
---------------------------------------------

1- الإسراء / 15.
2- الملک /8-9.

نزدیک است (دوزخ) از شدت خشم پاره پاره شود. هرگاه گروهی در آن افکندهمی شود، نگهبانان دوزخ از آنها می پرسند: آیا هشداردهنده ای به سراغ شما نیامد؟ میگویند: چراء هشداردهنده ای به سراغ ما آمد ولی ما او را دروغ پرداز شمردیم و گفتیم: خدا چیزی نازل نکرده و شما در گمراهی بزرگی هستید.(1)
لذا بشر به هشداردهنده ای نیاز دارد، تا او را از عدل و کیفر الهی بترساند. امروز هشدار دهنده بزرگواری که از جانب خداوند حکیم آمده، امام مهدی صلوات الله علیه است. پژوهش و خودآزمایی
عدل به چه معناست؟
«لام»در«لِجَهَنَّمَ »به چه معناست؟

1- در آیات 36 و 37 فاطر هم گزارش مشابهی درباره اهالی دوزخ آمده است.
درس11 : شاهد نیک و بد اعمال ماست
هر هدفمندی به نظارت نیاز دارد و دنیا نیز البته خدایمان به گواهان نیاز ندارد، اما فردایی پس از امروز مقرر داشته تا نیکان پاداش ببینند و بدکاران کیفر. وجود شاهدان برای پاسخ به انکار فردای ماست تا نگوییم: ما و بدی ؟! ما و ناسپاسی؟! ما و نمک ناشناسی؟!

یکی از اصول مسلم نزد عقلای عالم، وجود شاهد یاشاهدان برای محاکمه است. بدین معنا که برای محاکمه و جزا دادن کسی، باید شاهدی با چشم خود، فعل فاعل را دیده باشد تا بتواند در محکمه نزد قاضی گواهی دهد. یکی از حکمت های ارسال حجت از طرف خداوند، گواهی دادن آنان در دادگاه عدل الهی است.
«إِنَّا أَرْسَلْنَا إِلَیْکُمْ رَسُولًا شَاهِدًا عَلَیْکُمْ کَمَا أَرْسَلْنَا إِلَی فِرْعَوْنَ رَسُولًا»(1)
برشما پیامبری فرستادیم که شاهد بر شماست، همان گونه که برفرعون رسولی فرستادیم. البته خدای متعال، خود به شاهد نیاز ندارد، چون خود بر همه چیز - از رد تاکلان و دور و نزدیک به آگاه است.
این کلام امیرالمؤمنین علیه السلام است:
اتَّقُوا مَعَاصِيَ اللَّهِ فِي الْخَلَوَاتِ قَلًّا الشَّاهِدَ هُوَ الْحَاكِمُ.(2)
ازنافرمانی خدا در خلوتها پروا کنید که شاهد همان قاضی است.
خدای متعال برای مردم شاهد قرار داده تا به قلب بندگان آرامش دهد و با عاصیان اتمام حجت کند.
«وَنَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا ۖ وَإِن کَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنَا بِهَا ۗ وَکَفَی بِنَا حَاسِبِینَ »(3)
میزان های عدالت را در روز رستاخیز قرار میدهیم و هیچ کس مطلقأ مورد ستم قرار نخواهد گرفت. اگر [اعمال نیک و بد هم وزن دانه خردلی باشد، آن را به حساب می آوریم و کافی است که ما حسابرس باشیم.

این سنت قطعی الهی - یعنی وجود شاهدان از طرف خداوند - در هرزمان همواره جریان دارد.

1- المزمل /15.
2- نهج البلاغة، كلمات قصار، شماره 324.
3- الأنبياء / 47.

«وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللَّهُ عَمَلَکُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ ۖ وَسَتُرَدُّونَ إِلَی عَالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ »(1)
بگو: به عمل کوشید که خدا و پیامبرش و مؤمنان، کردار شما را می بینند و به زودی به پیشگاه خدای دانای نهان و آشکار،بازگردانده می شوید و شما را به آنچه کردید، آگاه می سازد.
دربیان معصومان علیهم السلام آمده که مراد از مؤمنان در این آیه، امامان معصوم علیهم السلام هستند که کارهای ما را می بینند. وجود مبارک امام عصر ارواحنا فداه - که «چشم بینای خدا در این روزگار»است - گواه بر اعمال ما در این زمان است.

دردعای روز جمعه خطاب به امام زمان علیه السلام می خوانیم: السّلام عَليَكَ يَا عَينَ اللهِ فِي خَلْقِهِ.(2)
پژوهش و خودآزمایی
آیا شنیدن برای شهادت کافی نیست؟
امام زمان علیه السلام در کدام دعا، شاهد معرفی شده اند؟

1- التوبة / 105.
2- جمال الأسبوع، ص 37.
درس 12: رستگاران را، خدا! بنما به ما؟
کدام جنایتکار است در این دنیای پرهیاهو که خود را جنایتکار بداند و دیگران را به رهایی فرا نخواند؟ بدترین بدان همانند برترین خوبان ادعای نجات بخشی و سامان دهی به بشر نابسامان را دارند. کدام یک راست می گویند؟
در جهان، صدها مکتب و مذهب ادعای حقانیت و حقیقت دارند. هرکدام از این مکاتب مردم را به مرام و مسلک خود دعوت و تبلیغ می کنند. به عنوان نمونه، فقط صدها فرقه در میان ادیان آسمانی وجود دارد، تا چه رسد به ادیان غیرآسمانی.

این حدیث بخشی از واقعیات مربوط به تفرق امت ها را نشان می دهد:
ابو خالد کابلی گوید: از امام باقرعلیه السلام درباره آیه شریفه: «خدا مثلی می زند، مردی که شریکان بر سر او کشاکش کنند و مردی که تسلیم مرد دیگر است، آیا حکایت این دو یکسان است؟».(1)پرسیدم.
امام علیه السلام فرمود: اما آن کس که شریکان بر سر او کشمکش کردند همان اولی بود که گروه های گوناگون پیرامون حکومت او گرد آمدند و بااین حال یک دیگر را لعن و نفرین می کردند و از هم بیزاری می جستند، اما آن مردی که تسلیم دیگری شد همان پیشوای بر حق نخستین و شیعیان او بودند. سپس فرمود: به راستی یهود پس از حضرت موسی علیه السلام هفتاد و یکفرقه شدند، که یک فرقه آنها در بهشت و هفتاد فرقه دیگر در دوزخند. مسیحیان پس از عیسی علیه السلام هفتادو دو فرقه شدند که یک فرقه آنها در بهشت و هفتاد و یک فرقه دیگر در دوزخند و این امت پس از پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم هفتاد و سه فرقه شدند که هفتاد و دو فرقه در آتش و یک فرقه در بهشتند و از این هفتاد و سه فرقه سیزده فرقه دوستی و محبت ما را با خود دارند که دوازده فرقه آنها در دوزخ و یک فرقه در بهشت جای دارند و شصت فرقه از دیگر مردم دوزخی خواهند بود که دوزخیان همان هفتاد و دو فرقه خواهند بود].(2)

1- الزمر / 29.
2- الكافي، ج 8، ص 224«عَنْ أَبِي خَالِدِ الْكَابُلِيِّ عَنْ أَبِي جغقر لَا قَالَ : وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شرکاء مُتَشاکِسُون وَ رَجُلًا سَلَمَا لِرَجَلَّ هَلْ يسْتویان مثلاً»( الزُّمَرِ / 29 ) قَالَ : أَمَّا الَّذِي فِيهِ شُرَكَاءُ متشاُکسُون ، فلَانَ الْأَوَّلَ يَجْمَعُ المتفرقون وَلَايَتِهِ ، وَ هُمْ فِي ذَلِكَ یَلعَنُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ يَبْرَأُ بَعْضُهُمْ مِنْ بُغْضِ . فَأَمَّا رَجُلٍ سلَمْ رَجُلٍ قَانَّهُ الْأَوَّلُ حَقّاً وَ شَيَّعَهُ . ثُمَّ قَالَ : إِنَّ الْيَهُودَ تَفَرَّقُوا منَ بعُدِ مُوسَی - علی نبینا وَ آلِهِ وَ علیه السَّلَامُ - عَلَى إِحْدَى وَ سَبْعِينَ فَرَّقَه ،منَهَا فِرْقَةُ فِي الْجَنَّةُ وَ سَبْعُونَ فِرْقَةً فِي النَّارِ . وَ تَفَرَّقَتِ النصاری بعد عِیسی - علی نبینا وَ آلِهِ وَ علیه السَّلَامُ - عَلَى اثْنَتَيْنِ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً ، فِرْقَةُ مِنْهَا فِي الجَنَّهِ وَفِيُّ إِحْدَى وَ سَبْعُونَ فِي النَّارِ وَ تفَرَّقَتَ هذه الأمه بَعْدَ نبيها صلی الله علیه وآله عَلَى ثلاث ٍوَ سَبْعِينَ فُرْقَةٍ ، اثنتاين وَ سَبْعُونَ فَرْقَه فِي النَّارِ وَ فِرْقَةُ فِي الْجَنَّةِ وَ مِنَ الثَّلَاثِ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً ثَلَاثَ عَشْرَةَ فِرْقَةً تَنْتَحِلُ وَلَايَتَنَا وَ مَوَدَّتَنَا ، اثْنَتَا عَشْرَةَ فَرَّقَ مِنْهَا فِي النار وَ فِرْقَةُ فِي الْجَنَّةِ ، وَستوَن فَوْقَه مِنْ سَائِرِ النَّاسِ فِي النَّارِ ».
آیا بشر به تنهایی می تواند حقانیت یکی از این مکاتب را تشخیص دهد؛ درحالی که همه با ابزار توجیه پیش می آیند و حقایق را به خواسته های خود بر می گردانند.
آنچه بشر تشخیص می دهد، اختلاف بین این مکاتب در اصول و فروع است، اما اینکه کدام یک درست می گوید، کار بشر نیست. پس یک راه بیشتر نمی ماند؛ در این میان خداوندکسی از جانب خود معرفی می کند که مکتب حق را از غیر مکتب حق باز شناسد و آن را به حق طلبان بشناساند.
پژوهش و خودآزمایی
حدیث متفرق شدن امت پیامبر در کدام روایت اهل سنت آمده است؟
آیا قرآن برای تشخیص گروه نجات یابنده کافی نیست؟