حقیقتی انکارناپذیر

پرسش نهم: بعضی از جامعه شناسان می گویند که اعتقاد به وجود خداوند بر اثر ترس از خطرها مانند زلزله، صاعقه و ... پدید آمده است و در واقع، بشر برای آرامش روانی خودش - العیاذ بالله - موجودی خیالی به نام «خدا» ساخته و به پرستش آن پرداخته است. به همین جهت هر قدر علل طبیعی پدیده ها و راه ایمنی از خطرها بیش تر شناخته شود اعتقاد به وجود خدا ضعیف تر می گردد؟

پاسخ: مبنای این پرسش، فرضیه ای است که بعضی از جامعه شناسان، طرح کرده اند و هیچ دلیل علمی بر صحت آن، وجود ندارد بلکه دلیل های محکمی که در اثبات وجود خداوند در جای خودش بیان شده، سست و بی پایه بودن این سخن را به خوبی روشن می نماید و با وجود آن همه دلیل استوار و خلل ناپذیر، دیگر جا برای این شبهات پوسیده و کهنه نمی ماند.

1- ر.ک: طباطبایی، سید محمد حسین، نهایة الحکمه: ص56.

به علاوه در همین عصر، بسیاری از دانشمندان بزرگ که بیش از دیگران، از علل پدیده ها آگاه بوده و هستند، اعتقاد جزمی و یقینی به وجود خدای حکیم داشته و دارند. انیشتین و کرسی موریس و الکسیس کارل و هزاران دانشمند برجسته دیگر مقالاتی درباره وجود خدا نوشته اند. پس چنان نیست که اعتقاد به وجود خدا، ناشی از ترس و جهل باشد. بلکه به وضوح مشاهده می کنیم در هر عصر که دامنه علم و تکنولوژی گسترش می یابد و دریچه هایی جدید از شگفتی های آفرینش به روی دانشمندان علوم مختلف باز می شود، به موازات آن اعتقاد به وجود خالق هستی ، در آنان راسخ تر می شود و این همان حقیقتی است که قرآن بیان می کند:{إنما یخشی الله من عباده العلماء}؛« از میان بندگان خدا تنها دانشمندان از خدا می ترسند».(1)

اگر ترس از پاره ای رویدادها یا نشناختن علل طبیعی برخی از پدیده ها موجب توجه به خدا گردد، بدین معنی نخواهد بود که خدا، زاییده ی ترس و جهل انسان است. چنان که بسیاری از انگیزه های روانی مانند لذت طلبی ، شهرت طلبی و ... موجب تلاش های علمی و فنی و فلسفی می شود ولی زیانی به اعتبار آنها نمی زند.

اگر کسانی خدا را به عنوان خالق پدیده های مجهول العلة شناخته اند و حتی اگر با کشف علل طبیعی آنها از ایمانشان کاسته شده، باید آن را دلیل ضعف بینش و ایمان آنان دانست، نه دلیل بی اعتباری اعتقاد به خدا؛ زیرا در حقیقت علیت خداوند نسبت به پدیده های جهان از سنخ تأثیر علت های طبیعی و در عرض آنها نیست بلکه علیتی است فراگیر و در طول تأثیر همه علت های مادی و غیر مادی؛ شناختن و نشناختن علل طبیعی، تأثیری در اثبات و نفی آن ندارد.

-------------------------------------------------

1- سورة فاطر: آیه 28.