تصور و تصدیق

تصور و تصدیق یکی از اولی ترین مباحث در علم منطق است که هر شخصی می‌بایست از آن آگاهی داشته باشد. در این مقاله آموزشی به تعریف تصور و تصدیق پرداخته‌ایم

حال به تعریف تصور و تصدیق بپردازیم. لفظ مفردی که حاوی هیچ حکمی نباشد، تصور است و همچنین جمله‌ای که حکمی در آن بیان شود و کامل باشد یعنی سکوت گوینده بر آن جمله صحیح باشد و شنونده منتظر کامل شدن جمله نباشد، تصدیق است اما جمله ناقص، جزء تصورات است چون هیچ حکمی را در پی ندارد.

به طور کلی هر ادراکی که حکمی در آن بیان شود، تصدیق صورت گرفته است و در غیر این صورت تصور است.

مثلاً وقتی در خانه نشسته‌اید و محل کار یا مدرسه‌تان را در ذهن می‌آورید، این ادراک، تصور است اما وقتی می‌گویید «دیروز در محل کار بودم» این یک تصدیق است؛ چون حکمِ به بودن در محل کار را به «دیروز» نسبت می‌دهید. این نسبت دادن و حکم کردن، را تصدیق می‌گوییم.

چه نوع جملاتی تصدیق هستند؟

تصدیق همواره در جملات خبری واقع می‌شود. شاید بپرسید جمله خبری چیست؟ جمله خبری، جمله‌ای است که می‌توان آن به وصف صدق و کذب درآورد. یعنی محتوای جمله می‌تواند با واقعیت مطابق باشد یا مطابق با واقع نباشد. به عنوان مثال، در جمله قبلی که گفتیم: «دیروز در محل کار بودم» می‌تواند صادق باشد، یعنی واقعاً دیروز در محل کار بوده باشم، و می‌تواند مطابق با واقع نباشد و کذب باشد یعنی دیروز در محل کار نبودم پس این جمله کاذب خواهد بود.

پس تصدیق می‌تواند مطابق با واقع باشد (صادق باشد) یا مطابق با واقع نباشد (کاذب باشد) و این به دلیل ذات جمله و آن هم «خبری» بودن آن است.

واژه‌های «تصور»، «ادراک» و «علم» همگی حاکی از یک معنا هستند و مضمون مشترکی دارند، و آن عبارت است از «حاضر شدن صورت اشیاء در نزد عقل»

«تصدیق» نیز در واقع «تصور» است، اما تصوری است که حکم را به دنبال دارد.