تقویت سامانه اعتلای فرهنگی
اگر اکنون در جنگ فرهنگی متزلزل هستیم و نمی توانیم قدرت را به دست بگیریم، به دلیل این است که باور نداریم قدرتی هست و اگر به آن باور داشته باشیم، همانطور که دست سربازان و شهدا و رزمندگان ما را گرفت، خدا، خدای همان روزهاست و دست ما را هم می گیرد.

نماز جمعه فضیلت فراموش شده است در حالی که آثار و برکات بسیار بالایی دارد. نماز جمعه بعد سیاسی و اجتماعی دارد و باید به آن توجه شود اما اصل نماز جمعه بعد عبادی آن است که فضیلت و ارزش است.

به تعبیر مقام معظم رهبری، "نماز جمعه قلب فرهنگی هر شهر است". براین اساس هرچه ساختار نماز جمعه ضعیف تر باشد، قطعا مسائل جاری و فرهنگی آن شهر هم دچار آسیب است.

جایگاه واقعی نماز جمعه را باید دریابیم و اگر این مسئله جایگاه پیدا کند، نسبت به سایر برنامه ها می توانیم با دقت و برنامه ریزی بهتری عمل کنیم.باید در کنار هم کار کنیم تا نماز جمعه تبدیل به قلب تپنده بشود،

سامانه اعتلای فرهنگی در شورای سیاست گذاری کشور طراحی شده و هر امام جمعه یک صفحه شخصی دارد و کار ویژه ائمه جمعه در این سامانه مسئله شناسی تعریف شده تا مسائل منطقه خود را ثبت کنند.

وی افزود: ۹۰۰ پایگاه امام جمعه در کشور داریم که مسائل را ثبت می کنند و نقشه و برآیند فرهنگی کشور بهتر ترسیم می شود و وظیفه بعدی، شناسایی توانمندی در حل مسئله است و باید هر مرحله کارهای اجرایی بارگذاری شود.

امام جمعه به تنهایی نمی تواند چنین کار تخصصی و سنگینی را انجام بدهد لذا تشکیل حلقه های اندیشه ورز تعریف شده و کار دیگری که باید انجام بدهند، مسئله شناسی براساس آمار است.

یک اقدام، فعالیت در سامانه و دوم شبکه امامت است که در هر منطقه ائمه جماعت بازوی امام جمعه هستند و هر شهر به مناطقی تقسیم می شود و هر منطقه به عهده یک امام گذاشته و مسائل کلان و عملیات های فرهنگی در مساجد با فرماندهی نماینده ولی فقیه در استان و هماهنگی انجام می شود.

مسابقات مختلف فرهنگی، برگزاری برنامه با مشارکت دستگاه هایی که عضو ستاد نمازجمعه هستند؛ راه اندازی میز خدمت، غرفه مشاوره، فعالیت های مهد جمعه از دیگر اقدامات است.

تجدید میثاق با شهدا، نمایشگاه عکس از عملکرد ستادنمازجمعه، دیدار اعضای ستاد با خانواده خانواده خادمین نمازجمعه که از دنیا رفتند، تجلیل ار پیشکسوتان نمازجمعه از کارهایی است که اقدام مهمی در همه ی نماز جمعه های کل کشور باید اقدام گردد.

مخالفان و معاندان بیکار ننشسته اند
در سالهای اخیر و با گسترش رسانه های جدید و تبلیغات سوء عده ای مخالف و معاند که سعی در تضعیف این فریضه و جایگاه الهی داشته و دارند و با بیان این مطالب که نماز جمعه فقط تریبون نظام و ائمه جمعه منتقدان انتقاد ناپذیر هستند.

سعی کرده اند از نفوذ معنوی این جایگاه، بخصوص در میان نسل جوان و نسل سوم و چهارم انقلاب بکاهند. هر چند تیر بدخواهان همیشه به سنگ خواهد خورد.

اما این نکته نباید باعث شود که ائمه جمعه و در رأس آن شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور که مسئولیت خطیر برپایی این فریضه الهی را در کشور عزیزمان به عهده دارد از آسیب شناسی و خطراتی که این نهاد را تهدید می کند غافل شوند.

باید انتظارات و توقعات مردم از نماز جمعه و امام جمعه را مورد بررسی قرار داد. باید موانعی که بین نسل جدید و نماز جمعه وجود دارد را شناسایی و برای درمان آن نسخه مناسب تهیه کرد.

باید زبان ودغدغه های نسل جوان؛ که بارها و بارها مقام معظم رهبری آنها را آینده سازان و صاحبان این کشور وانقلاب معرفی کرده اند را شناخت. باید به جوانان اعتماد کرد و به آنها فرصت داد تا در کنار تجربه ریش سفیدان در تقویت نماز جمعه تلاش کنند.

امام جمعه باید زمان شناس باشد و با توجه به نیاز روز جامعه و مطالبات مردم خطبه بخواند. امام جمعه باید آن قدر صراحت لهجه و شجاعت در بیان داشته باشد که مردم گمان نکنند خطبه های نماز دیکته شده و یکطرفه است.

امام جمعه نباید خود را در انزوا و در حصار چند لایه دفتر و تشکیلات اداری و محافظین قرار دهد. به تعبیر روایت باید «ستر» بین خود و مردم را بردارد.

امام جمعه باید خود عامل اتحاد و وحدت بین مردم و مسئولین باشد همانطور که مردم، امام جمعه را نماینده رهبر و پدر معنوی شهر می دانند .

امام جمعه باید نقش رهبری و پدری ایفا کند و ضمن ایجاد نکردن تنش و اختلاف، در هیاهوی بزرگ نمایی و سیاه نمایی رسانه ها و برخی مسئولین، امام جمعه باید حقیقت نما و واقع نما باشد و اختلافات را حل و آتش کینه و کدورت را خاموش کند.

در همین چند ماه و چند سال اخیر شاهد بودیم که ائمه جمعه و نمایندگان ولی فقیه در استانها که حرکات مردمی داشته اند چقدر مورد توجه مردم قرار گرفته اند و اعتماد ضعیف شده مردم نسبت به روحانیت و ائمه جمعه را دوباره باز گردانده اند.

و مردم عزیز هم این نکته را حس کرده اند که امام جمعه ملجأ و پناهگاه مردم و آخرین خانه امید آنها در حل مشکلات است. در مقابل هر جا ائمه جمعه با رفتارهای متکبرانه از مردم فاصله گرفته اند و چشم بینا و گوش شنوای محرومین و مستضعفین نبوده اند آثار بسیار بدی بر فریضه روح بخش نماز جمعه گذاشته است.

تذکر منصفانه به امام جمعه:
جایی که کج‌سلیقگی هست باید تذکر داد. اما نمی‌توان امام جمعه را مسئول همه کارهای شهر دانست. برخی جاها اگر امام جمعه اشتباه عادی و یا اشتباه حیاتی می‌کند که به جایگاه ضربه می‌زند باید تذکر داد.

مهم‌ترین کار امام جمعه خطبه روز جمعه است و باید روی آن وقت بگذارد و از طریق نمازجمعه مردم را گرد هم بیاورد و در کنار‌ آن، با مردم در ارتباط باشد. نماز جمعه نهاد مردمی و انقلابی است و هفتاد تا هشتاد درصد مسائل را از طریق‌ آن می‌توان بازگو کرد.

همه ما نیازمند نصیحت هستیم. امیرالمومنین به اصحاب گفتند که من را نصبحت کنید. طبیعتا امام جمعه هم اینگونه است و نقد افراد در هر مقامی، یقینا به معنای نقد انقلاب و نظام و امام و رهبری نیست.

اگر در جایی اشکالی دیدیم باید بیان کنیم ولی نقد منصفانه و مستند باشد. برای مثال برخی اوقات می‌بینیم به فلان شخص که می‌دانیم زندگی ساده‌ای دارد تهمت می‌زنند. امر به معروف، امر جامعی است و هیچکس بی‌نیاز از امر به معروف نیست.

امام جمعه نباید "پوپولیست" شود
البته باید مراقب رفتار پوپولیستی هم بود. روحانیت باید با مردم در ارتباط باشد اما عوام‌فریب نباشد. امام جمعه چه اشکالی دارد نان بخرد، بازار برود، به‌جز برخی که نیاز به محافظ دارند، دلیلی ندارد محافظ داشته باشند. امام جمعه باید در مسجد و محراب باشد اما نباید کارهایی کرد که عوام فریبی به‌حساب بیاید.

یکی دیگر از مشکلات در ارتباط با تعداد کمی از ائمه جمعه این است که زندگی‌شان در مناطق مرفه شهر است. در جاهایی که دسترسی مردم سخت است سکونت دارند و همین مسئله، مردمی‌بودن آنها را از بین می‌برد.

مردم از منِ طلبه نمی‌پذیرند سوار ماشین شاسی بلند شوم حتی اگر حلال هم باشد، روحانی نمی‌تواند اینگونه زندگی کند. مثلا به من ارثی رسیده بازهم نمی‌توانم زندگی لاکچری داشته باشم. اگر می‌خواهیم مردمی باشیم نمی‌توانم لاکچری زیست کنم.

یا درباره خودروی سواری، من نباید سوار تویوتا بشوم. عرف ایران تویوتا نیست و در حد هم ماشین‌های ساخت داخل است. اگر امام جمعه کُلن آلمان بودم، عرف‌ آنجا بنز است یا در مالزی یک شکل دیگری است

نتیجه:
از مطالب فوق در رابطه با آسیب شناسی جایگاه رفیع نمازجمعه چند مطلب قابل تامل می باشد.
1.وقتی امام جمعه به مسائل اساسی که مربوط به مسائل کشور می‌شود نپردازد و حرف‌های کلی بگوید اقبالی به نمازجمعه نمی‌شود.

2.با فضای الان که فضای مجازی بسیاری از مطالب را در دسترس قرار می‌دهد، امام جمعه باید نوآوری داشته باشد و مطالبات اساسی مردم را بگوید.

3.امام جمعه باید هدایتگر باشد و در مسائل اجتماعی تبیین‌گر باشد و این نیاز به مطالعه زیاد دارد.

4.در نمازجمعه‌ای که فرهیختگان و اهل علم شرکت می‌کنند اگر امام جمعه مطالعه نکند، اهل علم و به‌ویژه جوانان روی می‌گردانند.

5.نمازجمعه در مذهب ما واجب نیست و واجب تخییری است فلذا در جمعه‌ای که در عرف ما تعطیل است بسیاری به کارهای دیگر می‌پردازند. این از عواملی است موجب می‌شود که صفوف نماز کمتر شود.

6. تقویم‌خوانی و تکرار صحبت‌های رهبری در خطبه‌ها مردم را رویگردان می‌کند.

7.برخی ائمه جمعه نیاز به آموزش دارند.

8. امام جمعه اگر اشتباه حیاتی می‌کند باید تذکر داد.

9. امام جمعه نباید "پوپولیست" شود

پی نوشت:

1- مجموعه آثار، ج8، ص 173
2- با رهبر در سنگر جمعه، ص 24-23
3- با رهبر در سنگر جمعه، ص 113

4- نماز جمعه و مطالبات رهبری، ص 70.

منبع:
https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/05/06/2063688
http://www.namaz-sereelahi.blogfa.com/post/235
https://www.isna.ir/news/1401050100506
https://fa.shafaqna.com/news/604319
نویسنده بخشی از این مقاله در روزنامه کیهان توسط حسن لزومی بوده است.
* این مقاله در تاریخ 1401/10/3 بروز رسانی شده است.