اهداف و فواید ازدواج در اسلام

انس و آرامش‌

آدمي در مراحل مختلف زندگي و در کشاکش و بحران‌هاي آن، نياز به دلداري دارد که به او آرامش و سکون بخشد. آن گاه که خود را در مخمصه‌هاي عظيم گرفتار می‌بيند، ارتباط کلامي با کسي که او را دوست بدارد و يار و غمخوار او باشد، مايه تسلي خاطر است. ما در هر سني و در هر مرحله‌اي از حيات که باشيم، نیازمند محبت و الفت هستیم؛ مي‌خواهيم که ديگران ما را دوست بدارند و در اين دوستي صادق و خالص باشند. جنبه دروني اين آرامش در ايمان و جنبه بيروني آن در ازدواج و تشکيل خانواده، تجلي می‌يابد.

تشکيل‌خانواده، پاسخ به يکي از عالي‌ترين نيازهاي فطري بشر يعني آرامش روان و محبت‌خواهي است. به همين جهت قرآن کريم، رابطه بين زن و شوهر را با کلمه «مودت» و «رحمت» بیان مي‌کند و از يک راز بزرگ که عبارت است از جنبه انساني زندگي زناشويي، پرده بر می‌دارد و به ما مي‌فهماند که هدف زناشويي «اطفاء شهوت» نيست، بلکه اين پيمان ميان زن و شوهر، صلح و يگانگي به وجود می‌آورد. در آیه دیگری می‌فرماید: «اوست خدایی که همه شما را از یک نفس آفرید و همسرتان را نیز از همان نفس مقرر داشت تا در کنار او آرام گیرید.» (اعراف ـ 189) این آیه با تکیه بر یکی بودن اصل و گوهر زن و مرد، عامل اصلی گرایش آن دو به یکدیگر را، رسیدن به آرامش آن دو در کنار هم معرفی می‌کند. امام زین‌العابدین(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «حق همسر، این است که بدانی خداوند، او را مایه آرامش و انس تو قرار داده و بدانی که این خود نعمتی است از جانب خداوند به تو. پس او را گرامی بدار و با او مهربان باش...» (تحف‌العقول، ص262)

امام رضا(عليه السلام) درباره فوايد همسر شايسته می‌فرمايد: «هيچ منفعتي بهتر از همسر شايسته نيست؛ همسري كه وقتي انسان او را می‌بيند شادمانش گرداند و در موقع نبودن او، نگهدار ناموس و مالش باشد.» (وسائل‌الشیعه، ج 20، ص 39) يعني در حضور او، به نوعي او را شادمان می‌كند و در غيبت او هم كاري می‌كند كه اگر شوهر متوجه عمل او گردد، شادمان شود.

حفظ عفت و مصونيت از گناه‌

بر اثر ازدواج، غریزه جنسی که یکی از قویترین غرایز انسانی است، در مسیر طبیعی خود قرار می‌گیرد و این پدیده به نوبه خود موجب می‌شود انسان از گناهانی که به خاطر میل جنسی انجام می‌دهد، تا حد زیادی مصون بماند و هیچگاه دامن خود را به روابط جنسی نامشروع، که از نظر دین جزو گناهان کبیره است، آلوده نسازد. رسول خدا (صلى‌الله عليه و آله و سلم) فرمود: «هر کس در آغاز جواني همسر گزيند، شيطانی که مأمور اوست فرياد برآورد که واي! او دو سوم دين خود را از دست من ايمن ساخت یک سوم دیگر را نیز می‌تواند با تقوا حفظ کند.» (مستدرك‌الوسائل، ج 14، ص 150) در جاي ديگر رسول اکرم(صلى‌الله عليه و آله و سلم) به کسب نيمي از دين با پذيرش ازدواج تأکيد نموده‌اند. در روايتى ديگر فرمودند: «هرکه دوست دارد در قيامت خدا را پاك و پاكيزه ملاقات كند همسر اختيار كند.» (همان)

جوانی که ظاهر و باطنش در پاکی و پاکیزگی است، در حالی که ازدواج نکرده باشد، باید گفت او از اولیای الهی است. خودداری از گناه، و مصون ماندن از آلودگی و در امان ماندن از عصیان و طغیان، در صورت عدم ازدواج کاری است یوسفی. در اثر ازدواج غريزه جنسي، كه يكي از قوي‌ترين غرايز انساني است، در مسير طبيعي خود قرار مي‌گيرد و اين پديده به نوبه خود، موجب می‌شود تا انسان از گناهاني كه به خاطر ميل جنسي انجام می‌دهد، تا حد زيادي مصون بماند و هيچ گاه دامن خود را به روابط جنسي نامشروع، كه از نظر دين جزو گناهان كبيره است، آلوده نسازد. همچنين ازدواج سبب می‌شود تا انسان در مسير كمال و خودسازي معنوي بيشتر قدم بگذارد و خود را از گناه دور سازد.

رشد و شکوفایی استعدادها

ميل به ازدواج در ميان همه انسان‌ها، حاکي از اين است که انسان تا زماني که تنها و بدون همسر است، کامل نيست. استعدادهای انسانی براي بروز و تکامل خود، نياز به محيط امن و آرام دارند. چه بسيار استعدادهاي انسان که هرگز خود را نشان نداده يا توسط عوامل بيروني يا دروني سرکوب شده و مجال رشد نيافته‌اند. با ازدواج و مهار نيروي قوي غريزه جنسي، روح پرتلاطم و طوفان‌زده جوان، زمينه بهتري براي درک حقايق زندگي می‌يابد و استعدادهاي او را به حرکت وا مي‌دارد. وقتی از مرد خانواده انتظار می‌رود، هنگام ضرورت برای حمایت از خانواده خویش، ایستادگی کند، این انتظار، روحیه دفاع و جوانمردی را در او تقویت خواهد کرد. همچنین به وجود آمدن شرایط مادری برای زنان موجب می‌شود با تحمل مشکلات فرزندپروری و شوهرداری، به کمال روحی بیشتری برسند و روح خود را بر اثر شکیبایی و ایثار بالنده کنند و استعدادهای خود را برای اداره مناسب خانواده به کار گیرند و به موفقیت بیشتری نائل آیند. رشد و تکامل در پرتو ازدواج نه تنها موجب سعادت فردي است، بلکه عاملي براي سعادت جامعه می‌باشد.

سلامتی جسم و جان

انرژي بي‌انتهاي رواني انسان، در صورتي مفيد و هدايتگر خواهد بود که هماهنگ و متعادل بين اجزا و عناصر متعدد شخصيت تقسيم شود. با توجه به اهميت روح به عنوان سرور جسم و راکب تن آدمي و نظر به اين واقعيت که بيش از 90درصد بيماري‌ها حتي جسمي منشأ رواني دارد، اختلال در روان، اختلالات جسمي را در پي خواهد داشت.

بقاى نسل‌

بقاى نسل بشر در گرو ازدواج و زناشويى است و در اسلام امر تربيت نسل يكى از وظايف والدين شمرده شده كه در قيامت مورد بازخواست قرار مى‌گيرد. همسران جوان از طریق فرزنددار شدن موجب پیوند بین نسل‌ها می‌گردند و با پرورش فرزندان صالح و مؤمن، در اصلاح جامعه انسانی شریك می‌شوند و روح بندگی خالق متعال را كه هدف اساسی خلقت انسان است، در عرصه گیتی گسترش می‌دهند. پیامبر اكرم(صلی‌الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «ازدواج كنید تا صاحب فرزند شوید. قطعاً من به زیادی شما در روز قیامت بر امّت‌های دیگر مباهات می‌كنم.» (وسائل‌الشیعه، ج 14، ص 4)

این نكته بسی واضح و روشن است كه پیامبر گرامی اسلام(صلی‌الله علیه و آله و سلم) به صِرف زیادی جمعیت مباهات نمی‌كنند، بلكه مباحات ایشان، به خاطر جمعیتی است كه بندگی خدا كرده باشند و از طریق انجام وظایف دینی و انسانی، موجب آبادانی مادی و معنوی جهان گردند.

امنيت اجتماعی

ازدواج برای سلامت و امنیت جامعه مفید است و زمینه ارتکاب جرم را کم می‌کند. اگر بنياد خانواده مستحكم باشد، از فساد، طغيان، قتل و سرقت، جنايت و تجاوز به عنف و خودكشى تا حد زيادى كاسته مى‌شود، چون اكثر اين موارد از افرادى سر مى‌زند كه از كانون گرم خانواده محرومند. رسیدن به رفاه اجتماعي و رشد مدنيت، بدون ازدواج ميسر نيست. تأمين آرامش رواني و امنيت اجتماع، رشد اقتصادي و پايين آمدن سطح بيکاري و بِزِه، نمونه‌هايي از تکامل اجتماعي بشر است. در یک تحقیق میدانی که در انگلستان انجام گرفت، این نتیجه به دست آمد که جوانان پس از ازدواج و تشکیل خانواده کمتر به انجام اعمال مجرمانه روی می‌آورند و جرم در آنان کاهش می‌یابد و در مقابل اعمال خلاف و کارهای ناهنجار در افراد مجرد بیشتر است. (علی احمد پناهی، همسرگزینی چرا و چگونه) کلام پيامبر حق و رحمت (صلی‌الله علیه و آله و سلم) چه حکمت‌ها دارد که فرموده‌اند‌: «شِرارُ اُمَّتي العُذّابُ» «جوانان بي‌همسر بدترين افراد امت من هستند.» (بحار‌الانوار، ج 100، ص 220) این حدیث شریف به روشنی دلالت می‌کند بر اینکه شرارت و ناهنجاری میان مجردها بیشتر است لذا امنیت اجتماعی و سلامت جامعه به مخاطره می‌افتد.