ویژگی‌های عالم برزخ

آشنایی با عالم برزخ و حوادث پس از مرگ دنیایی، می‌تواند تأثیر زیادی در زندگی ما در این عالم داشته باشد.

دانستن حقايق پس از مرگ می‌تواند در پیدا کردن هدف از زندگی و آفرینش برای هر یک از ما ممکن بوده و بر خلق‌وخو و منش و روش زندگی‌مان تأثیر بگذارد، بلکه جهان‌بینی عمیقی به دست می‌دهد که مراتب ایمان ما را ارتقا می‌دهد. هرچند که می‌دانیم عالم برزخ با ویژگی‌های زندگی دنیایی تفاوت‌هایی دارد و در آن مرحله از حیات، با رویداد‌ها و اتفاقات والایی مواجه خواهیم شد، اما این دانسته‌ها گاهی ما را از یاد مرگ و سفر ابدی غافل می‌کند و آن‌قدر سرگرم زندگی دنیا و نیازها، آرزو‌ها و تلاش‌ها برای رفاه در این عالمی می‌شویم که یادمان می‌رود همه ما سفری در پیش داریم، سفری که بخواهیم یا نه به زودی هر کدام از ما را به خود می‌خواند.

در گفت‌وگویی که با حجت‌الاسلام مهدی پیشوایی، نویسنده و محقق دینی، انجام داده ایم به بررسی بخشی از رویداد‌ها و حوادث پس از مرگ دنیایی و تولد در عالم برزخ پرداخته ایم. آن طور که این کارشناس اسلامی شرح می‌دهد، عالم برزخ اصلاً عالم ماده نیست در حالی که ما در این دنیا با ماده سر و کار داریم. البته آنجا بعضی خصوصیاتی مثل مکان و شکل و یا مقدار را هم دارد. البته شکل هر چیزی صورت محسوسه‌ای دارد و مثل این دنیا از نوع ماده نیست. هرچند که صورت‌های موجود در عالم برزخ به مراتب از موجوداتی که ما در دنیا می‌بینیم، قوی‌تر هستند. حتی بدن برزخی مثل بدن دنیایی ما از نوع ماده و جسم نیست. البته به طور کامل غیر مادی هم نیست. چیزی بین این دو است. چون بدن ما در دنیا از نوع ماده کامل است و در عالم قیامت از نوع غیر مادی کامل است. ولی در برزخ حالتی بین این دو نوع می‌شود. به این مفهوم که بدن برزخی هر کدام از ما قالبی مثل جسم دنیایی را ندارد، ولی بعضی خصوصیات همین جسم مادی مثل شکل و مقدار و اندازه را دارد.

آیا بعد از مرگ، یکدیگر را می‌بینیم؟
افرادی که یکی از اعضای خانواده یا نزدیکان خود را از دست می‌دهند، بی‌تابی و دلتنگی می‌کنند و گاهی به آن‌ها گفته می‌شود که به زودی آن‌ها می‌پیوندید. سؤال این است که آیا اعضای خانواده و نزدیکان، در بعد از مرگ دنیایی یکدیگر را می‌بینند؟
در مورد عالم بعد از مرگ باید دقت شود که اطلاعات و دانسته‌های ما بر اساس آیات قرآن کریم و روایت‌ها و احادیث ائمه اطهار علیهم السلام است. بر این اساس، ما برای پیدا کردن هر جوابی در این مورد با به این دو منبع مراجعه کنیم. از سوی دیگر تا وقتی که در این دنیا هستیم و به عالم بعد از مرگ و به اصطلاح برزخ نرفته‌ایم، نمی‌دانیم به طور دقیق آنجا به چه شکل و صورتی است.
حتی اگر بخواهیم تصور کنیم، باز هم باید با ویژگی‌های این دنیا آن را بسنجیم که این کار ممکن نیست. چون اساساً آن عالم خصوصیاتی بالاتر و والاتر از دنیا دارد. پس درک دنیایی ما توان و قدرت هضم بسیاری از شرایط و ویژگی‌های آن عالم را ندارد.

تفاوت‌های عالم برزخ با دنیا
چون عالم برزخ اصلاً عالم ماده نیست در حالی که ما در این دنیا با ماده سر و کار داریم. البته آنجا بعضی خصوصیاتی مثل مکان و شکل و یا مقدار را هم دارد. البته شکل هر چیزی صورت محسوسه‌ای دارد و مثل این دنیا از نوع ماده نیست. هرچند که صورت‌های موجود در عالم برزخ به مراتب از موجوداتی که ما در دنیا می‌بینیم، قوی‌تر هستند.

خصوصیات بدن برزخی

بدن برزخی مثل بدن دنیایی ما از نوع ماده و جسم نیست. البته به طور کامل غیر مادی هم نیست. چیزی بین این دو است. چون بدن ما در دنیا از نوع ماده کامل است و در عالم قیامت از نوع غیر مادی کامل است. ولی در برزخ حالتی بین این دو نوع می‌شود. به این مفهوم که بدن برزخی هر کدام از ما قالبی مثل جسم دنیایی را ندارد، ولی بعضی خصوصیات همین جسم مادی مثل شکل و مقدار و اندازه را دارد.
آیا در این مورد روایتی هم عنوان شده که بتوانیم به آن استناد کنیم؟
بله. در این باره چندین روایت قابل توجه وجود دارد. به عنوان مثال امام جعفر صادق علیه السلام در توصیف بدن برزخی فرموده‌اند: «روح مردم مؤمن در عالم برزخ در بدن‌هایی شبیه بدن‌های دنیایی آن‌ها قرار دارد.» آن حضرت در مطلب دیگری فرموده‌اند که: «روح انسان‌ها در برزخ به صورت بدن‌های دنیایی هستند.»

تشابه برزخ با خواب
مفهوم این روایت‌ها چیست؟ درواقع می‌خواهیم بدانیم چگونه روح را به بدن‌های دنیایی تشبیه کرده‌اند؟
این نکته نشان‌دهنده شباهت‌ها است نه اینکه همانند و یکسان باشد. مثل این که انسان شکل و اندازه داشته باشد و وقتی در عالم برزخ کسی، دیگری را ببیند او را می‌شناسد.
مانند عالم خواب که خودمان را به شکل دنیایی با دیگران در شادی یا عذاب می‌بینیم. اما آن چیزی که در خواب می‌بینیم شکل دنیایی نیست. چون می‌تواند بدون اینکه نیاز به ابزار مادی داشته باشد مسافت زیادی را طی کند و از جایی به جای دیگر برود، بدون اینکه از ماشین و هواپیما و وسایل مادی دیگر استفاده کند.