حقیقت به عنوان والاترین ارزش

یکی از فاکتورهای موثر در این احترام و پذیرش ادیان توسط ایرانیان، ارزش شماره یک فرهنگی ایرانیان یعنی ارج نهادن حقیقت و راستگویی بود. حقیقت آن‌قدر در فرهنگ ایرانی حیاتی بود که سربازان پیش از شروع خدمت به سرزمینشان به آن قسم می‌خوردند و لغت فارسی حقیقت (اسا یا آرتا) در شماری از نام‌های ایرانی وجود دارد. ‌به عنوان مثال می‌توان به اردشیر اشاره کرد که نام سه تا از پادشاهان سلسله هخامنشی بود.

نویسندگان یونانی که معمولاً با ارزش‌های ایرانیان خصومت داشتند، آنان را در این زمینه می‌ستودند و متذکر می‌شدند که ایرانیان از دروغگویان و بدهکاران متنفر هستند چرا که معتقد بودند کسی که بدهکار است، ‌برای اجتناب کردن از بازپس دادن قرض خود مایل به دروغ گفتن می‌شود.

نسخه ایرانی جهنم به عنوان خانه دروغ‌ها شناخته می‌شد و سه طبقه داشت: پایین‌ترین و تاریک ترین طبقه آن برای بدترین گناهکاران بود، یعنی کسانی که علی‌رغم سایر تخلفات خود بیشتر از بقیه نیز دروغ گفته بودند.

همچنین ایرانیان با وجود این باور که دینشان بر حق است، ‌هیچ‌وقت نیاز به تحمیل آن بر دیگران را احساس نمی‌کردند، ‌چرا که اعتقاد داشتند مردم خودشان درستی دین زردشت را درک کرده و آن را می‌پذیرند. اگر کسی ایمان نیاورد هم مسئله مهمی نبود زیرا اعتقاد بر این بود که ارواح متخلفان تنها برای مدت محدودی پیش از بازگشت به سوی اهورا مزدا در زندگی پس از مرگ مجازات می‌شوند.

ابتکارات و نوآوری‌های نظامی

واحدهای نظامی و هنگ‌ها یک اختراع انجام شده توسط مادها در زمان پادشاه هووخشتره (۶۲۵ تا ۵۸۵ پیش از میلاد) بود اما کوروش کبیر این مدل را اصلاح کرد. کورورش کبیر ارتش را برپایه سیستم ده‌دهی سازماندهی کرد که هر واحد شامل ۱۰ نفر بود؛ هر ده مرد برابر با یک دسته بود، هر ده دسته برابر با یک گردان بود، هر ده گردان برابر با یک لشکر بود و هر ده لشکر برابر با یک سپاه بود.

جهتتمایز قائل شدن بین واحدهای نظامی، ایرانیان یونیفرم‌هایی با رنگ‌های متفاوت (شامل زرد، ‌آبی و بنفش) را اختیار کردند و سیگنال‌هایی برای مکالمه بین سپاهیانشان به وجود آوردند.

همانطور که پیش‌تر هم اشاره شد، ‌زنان نیز می‌توانستند در ارتش خدمت کنند و برخی از این زنان مشهور عبارتند از آرتونیس (۵۴۰ تا ۵۰۰ ژیش از میلاد)، ‌پانته‌آ ارتشبد (که تحت فرمان کوروش کبیر خدمت می‌کرد) و در پدید آوردن واحد نظامی ۱۰ هزار نفره سرآندی که سپاه جاویدان نام داشت، کمک بسیاری کرد. نهایتاً به آرتمیس اول می‌رسیم که به خاطر شجاعت در نبرد سالامیس و در سال ۴۸۰ پیش از میلاد مسیح مشهور است.

تاکتیک‌های نظامی؛‌ تصرف مصر با گربه

ایرانیان در تاکتیک‌های جنگی نیز بسیار نوآور بودند. در سال ۵۲۵ پیش از میلاد، پادشاه کمبوجیه دوم ( ۵۳۰ تا ۵۲۲ پیش از میلاد) به مصر حمله کرد. هرودوت ادعا می‌کند که این اقدام به خاطر توهین یکی از فرعون‌های مصر بوده ‌اما احتمالاً او ذهنیت پیروی از سیاست‌های کوروش بزرگ را داشته است. وی در شهر مستحکم پلیسیوم متوقف شد و می‌دانست که بدون تلفات زیاد قادر به پیش‌روی نخواهد بود.

کمبوجیه کاملاً با فرهنگ مصریان آشنایی داشت و از علاقه زیاد آن‌ها نسبت به حیوانات و مخصوصا گربه‌ها آگاه بود و می‌دانست که می‌توان از این مورد برای برتری جستن استفاده کرد.

وی به سربازانش دستور داد تصویر الهه مصری به نام باستت (که عمدتاً به عنوان یک گربه یا زنی با سر گربه به تصویر کشیده می‌شد) ‌را روی سپرهایشان بکشند و حیوانات ولگرد را (از جمله گربه‌ها) جمع آوری کرده و جلوی ارتش و به سوی شهر، به صف کنند.

در کمال تعجب، مصریان نیز در عوض بی‌احترامی کردن به باستت و آسیب رساندن به حیوانات، ‌تسلیم ایرانیان شدند و کمبوجیه دوم، مصر را به قلمرو هخامنشی افزود.

سیستم پست و بیمارستان

اولین سیستم به شدت پیشرفته پست توسط ایرانیان و تحت حاکمیت داریوش اول ابداع شد که در آن داریوش دستور به ساخت شبکه‌ای از راه‌ها برای افزایش سهولیت در سفرها داد و بعد هم سرویسی تاسیس کرد که در آن رانندگان می‌توانستند پیام‌هایی را بین پایتخت‌ها و یا ایستگاه‌ها جا‌به‌جا کنند.

این پیام‌رسان‌های سواره در راه توقف‌گاه‌هایی برای استراحت خود و اسب‌شان داشتند و آن‌قدر به ماموریت خود اهمیت می‌دادند که برای هیچ چیز دیگری توقف نمی‌کردند. هرودوت مورخ یونانی سیستم پستی ایرانیان را می‌ستاید. این خطوط، ‌اکنون شعار و اساس غیر رسمی سرویس پستی ایالات متحده آمریکا از سال ۱۹۱۴ هستند.

اولین بیمارستان‌ها را هم ایرانیان تحت حاکمیت شاپور اول (۲۷۰ تا ۲۴۰ پس از میلاد مسیح) که آکادمی جندی شاپور را نیز پایه‌گذاری کرد، پدید آوردند. این آکادمی از متخصصان حوزه طب و دانشمندان همه ملل دعوت به همکاری می‌کرد و کمی بعدتر تحت حاکمیت شاه ساسانی، ‌خسرو اول (۵۷۹ تا ۵۳۱ میلادی) به اولین بیمارستان آموزشی در دنیا تبدیل شد.

کلام آخر؛ ایرانیان، نمونه‌ای از تمدنی شکوهمند

علاوه بر موارد بالا، ایرانیان همچنین جد گیتار را هم ابداع کردند که در واقع عمان‌ساز تار دارشان که سه‌تار نام دارد، است. اختراع اولین سیستم آب‌یاری جهان که امروزه، هنوز هم برای حاصلخیز کردن زمین‌‌ها به کار می‌رود، یکی دیگر از اختراعات ایران باستان است.

همان‌طور که می‌دانید ایرانیان در ادبیات هم سررشته داشتند و بسیاری از عبارت‌های گذشته را تحت تاثیر قرار دادند. برای مثال این موارد شامل کلمه Paradise در انگلیسی می‌شود که از کلمه پری-دزا به معنای باغ گرفته شده است. صندل، پرده، قالی ایرانی، کلمه و مفهوم جادو و همچنین نام انگلیسی گل‌های یاس بنفش و لاله نیز از کلمات ایرانی قرض گرفته شده‌اند.

آن‌ها همچنین چای را به عنوان نوشیدنی‌ای که روزانه صرف می‌شود جا انداختند، استفاده از بخور در مراسم مذهبی و مراقبت و آموزش سگ‌ها و اسب‌ها نیز از اقدامات ایرانیان هستند. به این ترتیب احترام و رفتار مناسب با حیوانات یکی از اصول فرهنگ ایران باستان بود. سگ‌ها آن‌قدر توسط ایرانیان ارزشمند بودند که بخشی از سرنوشت هر فرد در آخرت، ‌بنا به رفتار وی با سگ‌ها سنجیده می‌شد.

هنگامی که امپراطوری ساسانی در سال ۶۵۱ پس از میلاد به دست اعراب مسلمان سقوط کرد، در ابتدا فرهنگ آن‌ها سرکوب و مراسم و رسومشان ممنوع شد. با این حال در آن زمان، فرهنگ ایرانیان توسط به سرتاسر خاور نزدیک و فراتر از آن گسترش یافته بود.

در قرن ۱۸‌ام میلادی، شاعران و محققان مشهور اروپایی به این فرهنگ علاقه نشان دادند و این موضوع به گسترده‌تر شدن فرهنگ نیاکان ما در غرب انجامید.

درحال حاضر دو تن از برجسته‌ترین شاعران ایرانی که آثارشان بیش‌تر از سایر نویسندگان ایرانی خوانده شده است، ‌رمی (۱۲۰۷ تا ۱۲۷۳ میلادی) و حافظ شیرازی ( ۱۳۱۵ تا ۱۳۹۰ میلادی) هستند. فرهنگ غنی ایرانی اکنون نیز به عنوان یکی از اساس تمدن جهان مدرن در نظر گرفته می‌شود. از این فرهنگ در بنیان گذاشتن قانونی اساسی ایالات متحده آمریکا کمک گرفته شد و امید است که ما نیز روزی به ارزش‌های والای خود کاملاً واقف شویم.