محمدرضاشاه هم مثل پدرش اعتقاد داشت که حجاب ما را از ترقی و توسعه دور می‌کند.او در یکی از سخنرانی‌هایش در سال 41 گفته بود: « در زمان پدر من، زن‌های ایران از پرده به اصطلاح حجاب، ولی به عقیده من از پرده غفلت و نیستی خارج شدند.»

توجه رضاخان به زبان فارسی در راستای اهداف بلندمدت حکومت بود، برای رسیدن به باستان‌گرایی، تقلیل ادبیات دینی و توسعه نگاه ایران ما قبل اسلام.

اما تفاوت پسر با پدر در این بود که علنی با دین مخالفت نمی‌کرد. سیاست پهلوی دوم، رقیب‌تراشی برای اسلام بود. در این دوره بهاییت که دینی جعلی بود، طرفداران زیادی پیدا کرد. حتی دربار شاه هم سال ها در اختیار بهاییانی مثل هویدا بود. البته این ماجرا برخی از دوستان شاه را هم عصبانی می‌کرد. اسدالله علم یار غار شاه، در کتاب خاطراتش گفته: « قابل تأسف است که پزشک شخصی شاه دکتر ایادی،‌ باید از اعضای شناخته‌شده این فرقه باشد. این کار وجهه شاه را نزد روحانیون پایین می‌آورد» [1]

ادبیات فارسی، با مضمون باستان‌گرایی

در حکومت پهلوی برای توسعه زبان فارسی فعالیت‌هایی مثل تاسیس "فرهنگستان زبان" یا برگزاری همایش‌ "هزاره فردوسی" انجام می‌شد. شاید بنظر برسد این رکن هویت فرهنگی ایران، اقبال خوبی داشته که مثل دین، مورد غضب قرار نگرفته، ولی واقعیت این است که فقط بخشی از ادبیات مورد استقبال بود و نه همه میراث ادبی گذشته.

محمدرضا کایینی، پژوهشگر تاریخ معاصر در مصاحبه با تبیان در این‌باره می‌گوید: «توجه به ادبیات فارسی با رویکرد باستان‌گرایانه مورد اهتمام رضاخان بود که این کار را هم توسط فروغی انجام داد و فرهنگستان را تاسیس کرد. این توجه به زبان فارسی در راستای اهداف بلندمدت حکومت بود برای رسیدن به باستان‌گرایی، تقلیل ادبیات دینی و توسعه نگاه ایران ما قبل اسلام.»

آرزوی امپراطوری تک قومی

ایران کشوری چند قومیتی است و نمی‌شود قومیت‌ها را از ایران و هویت فرهنگی ایران جدا کرد. اما یکی از اقدامات رضاشاه سرکوب ایلات و قبایل بود. آبراهامیان، مورخ تاریخ معاصر معتقد است رضاشاه در آرزوی امپراطوری تک‌قومی، با مردمی یک زبان و یک فرهنگ بود و سیاست‌های او راجع به قبایل، مثل خلع سلاح کردن، ایجاد پاسگاه های متعدد در مناطق عشایر و مانع ازکوچ سالانه آن‌ها شدن، با همین آرزو مرتبط بود.[2]

در کنار توسعه و پیشرفتی که در حکومت پهلوی به وجود آمد، هویت اصیل ایرانی-اسلامی ما تضعیف شد؛ هویتی که چندین قرن برای حفظ خون دل‌ها خوردند و برای آن خون‌های زیادی دادند.

البته عشایر بیش از آنکه از سرکوب شدن یا خلع سلاح شدن ناراحت باشند، از بی احترامی مامورانی که برای زیرنظر داشتن عشایر یه آن منطقه رفته بودند، ناراضی بودند. «ویلیام داگلاس» قاضی مشهور دیوان عالی آمریکا که در سال 1328 به مناطق عشایری رفته بود، از یکی از مردم عشایر نقل می‌کند که در دوران سلطنت رضاشاه سروانی بود که در این منطقه خدمت می‌کرد او تعدادی توله سگ اصیل داشت که بر حسب تصادف مادر آنها مرده بود. سروان هر روز صبح سربازانی را به ده می‌فرستاد تا به زور مقدار دو لیتر شیر مادر برای توله‌ سگ‌های او جمع کند.[3]