آرامش امام در طول پرواز براي تمام خبرنگاران و همراهان وي شگفت‌انگيز بود. روزنامه كيهان در گزارش ويژه خود در روز دوازدهم بهمن چنين نقل مي‌كند: «يك خانم مهماندار هواپيمايي كه آيت‌الله خميني را به تهران آورد، گفت امام فاصله پاريس تا تهران را در كف هواپيما خوابيده بود. به گفته اين مهماندار اندكي بعد از سوار شدن به هواپيما در فرودگاه شارل دوگل پاريس امام به طبقه بالاي هواپيما رفت، نمازش را خواند و بعد روي دو پتو خوابيد. دستيارانش در طبقه پايين ماندند و فقط خدمه و افرادي كه در كابين كار داشتند از پلكان رفت و آمد مي‌كردند.»

مهماندار هواپيما گفت: «يك بار كه از كنار وي عبور كردم ‌آرام به خواب رفته بود و بار ديگر كه برگشتم هنوز در خواب بود.» 10

خواب آرام امام ظاهراً نشان مي‌دهد كه وي بيمي از احتمال افزايش برخوردهاي خونين بين نيروهاي نظامي و هوادارانش به دنبال ورودش به تهران به خود راه نداده است.

يكي از خبرنگاران روزنامه اطلاعات كه در هواپيماي امام حضور داشت نيز به مسئله خواب راحت امام خميني اشاره مي‌كند و مي‌نويسد: «ساعت 10/2 دقيقه بعد از نيمه شب امام خميني خود را به طبقه دوم هواپيماي جت 747 رساند و به استراحت مشغول شدند و اين استراحت تا هنگام نماز صبح طول كشيد و سپس آيت‌ الله براي خواندن نماز بار ديگر به قسمت پايين هواپيما آمدند، كليه ايرانيان در هواپيما شروع به خواندن نماز كردند و پس از آن به چند تن از خبرنگاران اجازه گرفتن عكس داده شد.

هنگامي كه هواپيما بر فراز شهر تهران رسيد و فرودگاه مهرآباد نمودار شد به رغم اخطار مهمانداران، ايرانيان حاضر در هواپيما شروع به گفتن الله اكبر كردند. هواپيما روي باند فرودگاه رسيد، ولي همين كه خواست فرود آيد انگار اشكالي پيش‌آمد. چون دوباره اوج گرفت و دردل آسمان رفت. آه از نهاد مسافران و به خصوص خبرنگاران برخاست، همه نيم خيز شدند و صحبت ازاين شد كه به هواپيما اجازه فرود داده نمي‌شود، هواپيما اوج گرفت، حدود ده دقيقه در آسمان تهران به پرواز خود ادامه داد و درحاليكه بسياري فكر مي‌كردند راه آمده را بايد بازگرديم، بار ديگر بر روي فرودگاه مهرآباد ظاهر شد و اين بار موفق به فرود شد و مسافران ايراني و خارجي هواپيما اين بار همگي الله اكبر گفتند.» 11

شانزده روز پيش، محمد‌رضا شاه، در حالي كه يگانهاي گارد شاهنشاهي، فرودگاه مهرآباد را محاصره كرده بودند، طي مراسم غير رسمي با شتاب ايران را براي هميشه ترك كرده بود، اما اينك امام خميني با تهديد احتمالي ارتش نيم ميليون نفري رژيم، و البته در ميان خيل عظيم مردم همراه با پنجاه تن از همراهانش، به ايران باز مي‌گشت.

هواپيماي ايرفرانس حامل آيت‌ الله و همراهان وي در ساعت 30/9 صبح در فرودگاه مهرآباد به زمين نشست تا بدين ترتيب پرشكوه‌ترين و بي‌سابقه‌ترين استقبال تاريخي رقم بخورد. 12 مردم از شهرهاي گوناگون خود را به تهران رسانده بودند. روزنامه كيهان، طول جمعيت استقبال كننده را 32 كيلومتر و تعداد افراد حاضر را بيش از 3 ميليون نفر تخمين زده است. 13

امام خميني،‌پس از ابراز تشكر از استقبال كنندگان،‌ طي سخنان كوتاهي، با تكرار برنامه سياسي خود، دولت بختيار را غير قانوني و غاصب دانست و حضور خود در ميان مردم و فرار شاه از ايران را نتيجه زحمات همه طبقات ملت و رمز اين پيروزي را در وحدت كلمه دانست.

امام خميني، فرار شاه از كشور و توسل او به بيگانگان را يادآور شد و گفت: «پيروزي ما وقتي است كه دست اين اجانب از مملكت كوتاه شود و تمام ريشه‌هاي رژيم سلطنتي از اين مرز و بوم بيرون برود... ما اين دولت را نمي‌توانيم بپذيريم. ملت ايران رأي بر سقوط سلطنت داده است. بنابراين، ما نه مجلس را قبول داريم و نه حكومت را قانوني مي‌دانيم، بايد دولت كنار برود. شوراي انقلاب حكومت را تعيين خواهد كرد.

حكومت موقت موظف خواهد بود كه مقدمات رفراندوم را تهيه كند. قانون اساسي كه تدوين شد، به ‌آراء عمومي گذاشته مي‌شود، كه اگر مردم قبول كنند،‌ رژيم جمهوري و قانون جمهوري خواهد بود... من، اعلام مي‌كنم كه دولت فعلي غاصب است و غير‌قانوني است و اگر زيادتر از اين لجاجت كند مسئول خواهد بود...» 14

اين مراسم كه به مدت بيست دقيقه توسط تلويزيون دولتي ايران به طور زنده پخش مي‌شد، ناگهان با ظاهر شدن عكس شاه بر روي صفحه تلويزيون قطع گرديد. عده‌اي عصبانيت نظاميان از نواخته نشدن سرود شاهنشاهي و عده‌اي همانند بختيار، حمله عوامل ناشناس كمونيستي را دليل قطع پخش زنده مراسم استقبال امام اعلام كردند.

به هر روي قطع پخش زنده تشريف فرمايي امام، در شهرهاي ايران، بازتاب بدي پيدا كرد، عده‌اي تلويزيون‌هاي خود را شكستند و عده‌اي ديگر دچار نگراني براي سلامتي امام شدند. اما در تهران، امام خميني، پس از سخنان خود در فرودگاه، در ميان استقبال چند ميليوني مردم كه در سرتاسر مسير فرودگاه تا بهشت زهرا گردآمده بودند، وارد بهشت زهرا شدند.

امام در قطعه 17 بهشت‌زهرا بر مزار شهداي انقلاب ايران براي متجاوز از دو ميليون نفر نطق تاريخي خود را درباره شاه، دولت، مجلسين و ارتش ايراد نمودند.
ايشان در اين سخنراني كه يكي از پرجمعيت‌ترين اجتماعات تاريخ بود، با تأكيد بر حاكميت ملي و نقش مردم در تعيين سرنوشت خود، غير قانوني بودن مجلسين و رژيم سلطنت پهلوي را مطرح كردند و مصايبي كه مستقيماً ناشي از رژيم طاغوتي است بر شمردند و خطوط آينده انقلاب را ترسيم نمودند.

در پايان بار ديگر ذكر اين نكته لازم است كه «پرواز انقلاب» حادثه‌‌اي مهم درتاريخ معاصر ايران و جهان به شمار آيد. چرا كه اوج وحدت و يكدلي مردم ايران در حمايت از رهبري قاطع امام خميني را نشان مي‌دهد. همچنين «پرواز انقلاب» از اين جهت كه تنها ده روز پس از حضور امام خميني در تهران، طومار نظام 2500 سال شاهنشاهي در ايران پيچيده شد و جهان شاهد پيروزي يكي از پرشكوه‌‌ترين و مردمي‌ترين انقلابهاي زمان گرديد نيز قابل تأمل و تفكر است.

پي‌نويس‌ها:

1. انقلاب و پيروزي «خاطرات هاشمي رفسنجاني 57 ـ 58»، تهران: دفتر نشر و معارف انقلاب، 1383، ص 110.
2. پيشين، انقلاب و پيروزي «خاطرات هاشمي رفسنجاني 57 ـ 58»، صص 158 ـ 157.
3. ويليام شوكراس، آخرين سفر شاه، ترجمه : عبدالرضا هوشنگ مهدوي، تهران: نشر البرز، 1369، ص 137.
4. پيشين، انقلاب و پيروزي «خاطرات هاشمي رفسنجاني 57 ـ 58»، ص 162.
5. اعترافات ژنرال «خاطرات ارتشبد عباس قره‌باغي»، تهران، نشر ني، صص272 ـ 271.
6. ويليام سوليوان، مأموريت در ايران، ترجمه: محمود مشرقي، تهران، نشر هفته، ص 171.
7. پيشين، انقلاب و پيروزي (خاطرات هاشمي رفسنجاني 57ـ 58) ص 163.
8. روزنامه كيهان، 12/11/1357.
9. روزنامه اطلاعات، 12/11/1357.
10. روزنامه كيهان، 12/11/1357.
11. روزنامه اطلاعات، 12/11/1357.
12. بهرام افراسيابي، ايران و تاريخ، تهران، نشر علم، 1367، ص 619.
13. روزنامه كيهان، 12/11/1357.
14. روزنامه اطلاعات، 12/11/1357.