ج) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

برخی افراد فرشتگان و جنیات را مشاهده کرده­اند…

برخی آیات و احادیث اشاره به آن دارد که فرشتگان و جنیات برای برخی افراد رؤیت شده­اند؛ به طور مثال: فرشتگان در جنگ بدر توسط صحابه و کفار مشاهده شدند.[36] هم­چنین چند بار پیامبرﷺ‌ جنیات کافر را مشاهده کردند. [37] و حتی برای دعوت دادن جنیات رفتند. [38]

در هر زمانه افرادی بوده­اند که جنیات را به شکل­های مختلفی همانند شکل مردم، سگ یا مار و … مشاهده کرده­اند؛ تا جایی که کتب تاریخی پر از چنین حکایاتی می­باشد؛ این خودش دلیل متواتری می­باشد که وجود جنیات را به اثبات می­رساند.[39]

این جا سؤال پیدا می­شود که پاسخ تان به آیه چیست که می­فرماید: «مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ» «از جایی که شما آن­ها را مشاهده نمی­کنید»، علماء فرموده­اند: طبق آیه، دیده­نشدن جنیات حالت اکثری و غالب می­باشد؛ یعنی عموم انسان­ها عموم جنیات را نمی­بینند، اما استثناءاتی وجود دارد؛ زیرا اگر رؤیت شان محال می­بود، پیامبرﷺ‌ نباید ایشان را مشاهده می‌کرد.[40]

د) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

فرشتگان و جنیات می­توانند خودشان را به اشکالی دربیاورند که قابل مشاهده باشند…

یکی از خصوصیات فرشتگان و جنیات این است که الله متعال برای شان این توانایی را داده که می­توانند خود را به اشکال مختلفی دربیاورند؛ چنان که حضرت جبرئیل(علیه السلام) بسا اوقات به شکل حضرت دحیه‌­ی کلبی(رحمه الله) ظاهر می­شد.[41] باری جبریل به شکل ناشناسی به محضر پیامبرﷺ‌ و صحابه(ضی الله عنه) تشریف آورد.[42] فرشتگان به نزد حضرات ابراهیم و لوط(علیهما السلام) به شکل نوجوانانی ظاهر شدند.[43] بنابراین هر جایی که فرشته و جن دیده شده، به شکل اصلی خود نبوده است، بلکه خود را به شکل دیگری درآورده است.

در طبیعت نیز یک چیز می­تواند به شکل­های مختلفی ظاهر شود که گاهی قابل رؤیت ­باشد و گاهی غیرقابل رؤیت؛ به طور مثال:وقتی ذرات هوا گرد هم آیند، غلیظ می­شوند و به صورت ابر درمی­آیند و وقتی ذرات آن از هم جدا می­شوند، لطیف شده و دیده نمی­شوند، ملاصدرا جنیات را به هوا تشبیه کرده که بدن­های لطیفی دارند و قابل جداشدن و جمع­شدن می‌باشند؛ وقتی که گرد هم جمع می­شوند قابل مشاهده هستند و چون از هم جدا می­شوند جسم­شان لطیف شده و از دید پنهان می­مانند؛ همین ویژگی وجودی، به آنها این امکان را می‌دهد که خود را به هر شکلی و با هر حجمی درآورند.[44]

هـ) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

فرشتگان و جنیات وجود دارند؛ زیرا آثارشان ظاهر می­باشد…

اثر هر چیزی دلالت بر وجود آن می­کند؛ به همین سبب برای ملائکه نیز آثار فراوانی است که تقاضای وجود داشتن آن­ها را دارد؛ هر چند که به چشم ظاهری مشاهده نشوند؛ به طور مثال:

1. آمدن وحی به انبیاء(علیهما السلام) توسط ملائکه صورت گرفته است.
2. گرفتن روح انسان­ها توسط ملائکه­‌ی قبض ارواح صورت می­گیرد.
3. حفاظت انسان­ها از شرارت­های جنیات و شیاطین توسط ملائکه صورت می­گیرد و گرنه انسان بیچاره که دشمن خود را نمی­بیند، چگونه می­تواند به دفاع از خود بپردازد.[45]

و خلاصه آن که پشت این جهان هستیِ قابل مشاهده، با آن نظام متقن خود، تدبیرکنندگانی از عالم غیب؛ یعنی ملائکه وجود دارد: «فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا» و پشت این تدبیرکنندگان، تدبیرکننده­ی اصلی(یعنی الله متعال) وجود دارد، آیا پذیرش این امر، خلاف عقل می­باشد یا کاملاً موافق آن؟![46]

و) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

مگر ملحدین باورهای غیبی ندارند؟!

ملحدین به این بهانه که فرشته و جن دیده نمی­شود، پس بر وجود آنان اشکال وارد می­نمایند؛ در حالی که خودشان باورهای غیبی بسیار زیادی دارند؛ به طور مثال:

1. داوکینز می­گوید: ماده­‌ی اولیه‌­ی جهان هستی را مخلوقات فضایی آورده­اند.
2. انفجار بزرگ رخ داد و جهان هستی پدیدار گشت.
3. در ابتدای پیدایش حیات یک اسید آمینه تولید شد و به مرور توسعه یافت.
4. میمون در طولانی مدت به انسان تبدیل شد.

از ملحدین باید پرسید، آیا این اتفاقات را مشاهده کرده­اید که به آن اعتقاد دارید؟ این چگونه اعتقادی است که هیچ دلیل فطری، عقلی و نقلی آن را پشتیبانی نمی­کند؟ پس چرا شما که معتقد به غیبیات بی­دلیل هستید بر غیبیات مسلمانان اشکال وارد می­کنید؟ در حالی که اعتقادات غیبی مسلمانان، همانند: وجود فرشته و جن از لحاظ عقلی و نقلی به اثبات رسیده است.

شبهه سوم:

چگونگی تطبیق بین لطافت فرشتگان و جنیات با قدرت بالای آن­ها؟!

توضیح شبهه:

اگر ملائکه و جنیات اجسام لطیفی دارند، پس باید ضعیف باشند؛ این در حالی است که در آیات و احادیث آمده که برای شان توانایی­‌های فوق­العاده بالایی داده شده است؛ چنان که با یک آواز جبرئیل(علیه السلام) جگر همه‌­ی افراد قوم ثمود تکه تکه شد و حضرت جبرئیل(علیه السلام) با گوشه­ی بال خود، تمام سرزمین قوم لوط(علیه السلام) را سرچپه کرد؟

پاسخ:

این اعتقاد که لطافت با ضعف همراه می­باشد، اعتقاد اشتباهی می­باشد؛ زیرا لطافت قوت می­بخشد؛ به طور مثال: آب وقتی که بخار می­شود و لطیف می­گردد، از قوت بسیار زیادی برخوردار می­شود؛ به طور مثال: دیگ بخار، لوکوموتیو بخار و…

بارود نیز از قوتی برخوردار نیست اما همین که همراه آتش لطیف یک جا می­شود، دارای چنان قوت و نیرویی می­شود که هیچ کسی توان مقابله با آن را ندارد.

برق نیز ماده­ی لطیفی است که اکتشاف همه چیز در برابر آن کم­ارزش می‌باشد و از قدرت بسیار والایی برخوردار است. با این وجود برق دیده نمی‌شود هر چند که موجود است. پس ملائکه و جنیات نیز وجود دارند و از قدرت بالایی برخوردارند؛ هر چند که از اجسام لطیفی بهره می­برند.

باد نیز با وجود این که لطیف می­باشد اما باز هم می­بینیم که در آن چنان قوتی قرار داده شده که می­تواند خانه­‌ها را خراب نموده و درختان را از ریشه قطع نماید.[47]

در جهان اطراف ما، چیزهای لطیف زیادی هستند که قدرتشان از انسان و بسیاری دیگر از مخلوقات بیشتر می­باشد. اشعه X، میکروب‌ها، ویروس‌ها، تک‌سلولی‌ها، الکترون‌ها و همچنین فرشتگان و جنیات از این جمله هستند.

شبهه چهارم:

چگونه فرشتگان و جنیات به اشکال مختلفی درمی­آیند؟

توضیح شبهه:

• شبهه اول: فرشتگان باید اجسامی داشته باشند تا با آن اعمال خودشان را انجام دهند، وقتی به شکل کوچکتری درمی­آیند، معنایش این است که برخی اجزای اصلی خود را از دست داده­اند؛ در حالی که این اجزاء در هیچ جای عالم مشاهده نمی­شود و اگر به شکل بزرگتری درآیند، لازم است که به اجزای اصلی آن­ها چیزی اضافه شود، پس کجاست این اجزای آماده­ای که به بدن­‌های شان اضافه می­شود؟
• شبهه دوم: این تغییر و دگرگونی چگونه به صورت ناگهانی اتفاق می­افتد

پاسخ:

1. پاسخ شبهه اول: نکته­‌ی اول این است که اجزای اصلی و اجزای جداشده و اضافه ­شده‌­ی اشیاء لطیفه دیده نمی­شود؛ در این امر، هیچ جای تعجبی نیست؛ زیرا بسیاری از اشیاء در فضای موجود بین آسمان و زمین موجود هستند؛ در حالی که غیر از الله متعال هیچ کسی از تغییرات و دگرگونی­های حاصل در آن­ها هیچ اطلاعی ندارد.

نکته‌­ی دیگری را نیز باید در نظر گرفت و آن نکته این است که فرشتگان و جنیات می­توانند به اشکال مختلف در­آیند نه بنابر قدرت خودشان، بلکه به قدرت الله متعال، و این نکته، هر نوع غرابت را از ذهن انسان دور می­نماید؛ زیرا الله متعال قادر بر هر چیز است.

1. پاسخ شبهه دوم: آهستگی تغییرات، انحلال و ترکیب در اجسام غیرلطیف است؛ به طور مثال: باروت تا زمانی که آتش به آن نرسد، مراحل مختلفی برای آماده شدن دارد، ولی به محض این که آتش به آن برسد، منفجر می­شود و تنها منفجر نمی­شود بلکه هر آن چه پیرامونش می­باشد را نیز منفجر می­سازد.[48]

شبهه پنجم:

اعتقاد به فرشته و جن باعث مشکلات می­شود…

توضیح شبهه:

برخی افراد تحصیل­کرده و فرهنگی می­گویند: ملاهای مسلمان، همانند هندوها مردم را در خرافات و اوهام نگه داشته­اند و روزانه قصه­‌های جن و غول را برای­شان تعریف می­کنند؛ در نتیجه افراد زیادی را مشاهده می­کنیم که از آزار و اذیت جنیات سخن می­گویند؛ این­ها همه نتیجه­‌ی باورداشتن به امور غیبی می­باشد.

پاسخ:

وقتی وجود چیزی با مشاهده یا دلیل عقلی و یا خبر صادق ثابت شد، پس جایز نیست به این بهانه که پذیرفتن آن باعث مفسده­ای می­شود، آن را انکار کنیم؛ فرشتگان و جنیات وجود دارند؛ همان طور که میکروب نیز وجود دارد و در نزد افراد تحصیل کرده پذیرفته شده می­باشد، با وجود این که همه میکروب را مشاهده نکرده‌اند و در نزد همه با استدلال عقلی ثابت نشده است و تنها با خبر صادق دانشمندان وجود آن به اثبات رسیده است که در هوا، آب و جسم حیوانات و انسان، هزاران هزار میکروب وجود دارد که برخی میکروب­ها سبب طاعون می­شود و برخی باعث مالاریا می­شود و… تا جایی که دانشمندان توصیه کرده­اند که در خانه‌­ها از پشه­خوان استفاده نمایید و خود را از مگس و پشه دور نگه دارید و …

آیا هیچ روشنفکری راضی به انکار وجود میکروب هست، به این امید که از مفاسد و مضرات آن در امان بماند، نه تنها چنین نیست بلکه می­بینیم آن­ها از اقسام اسباب و آلات کار می­گیرند تا خود را از میکروبات نجات دهند.

پس نباید فرشتگان و جنیات را انکار کرد به این بهانه که اعتقاد داشتن به وجود آن­ها باعث می­شود که عده ­ای در توهمات و خیالات به سر ببرند.؛ توهمات به وجود آمده به خاطر ایمان به وجود فرشتگان و جنیات نمی­باشد بلکه به سبب افراط و تفریطی می­باشد که نتیجه­ ی مستقیم عدم همراه ی آن افراد با علماء می­باشد. باز هم این توهمات، هیچ تأثیری بر وجود فرشتگان و جنیات ندارد.[49]