سن و سال بهشتیان

از آیات قرآن استفاده می شود که در بهشت، سردرد و خستگی و پیری وجود ندارد.(1) از آیات نیز استفاده می شود که بهشتی ها در بهترین سنی زندگی می کنند که تصور می شود. در بعضی روایات نیز به صورت کلی بیان شده است که در بهشت انسان ها، چه مرد و چه زن، جوان هستند؛ چنان که امام جواد فرمود: «لان اهل الجنه یکونون شباباً» (= اهل بهشت همه [مرد و زن] جوان محشور می شوند [و در بین آن ها، پیرمرد و پیرزن وجود ندارد.])(2) در روایات دیگر، مسئله مشخص تر بیان شده است. پیامبراسلام… فرمود: «مردان بهشتی سی وسه ساله اند و حوریه ها و زنان بهشتی شانزده ساله اند.»(3)

1- . فاطر، 34.

2- . احتجاج طبرسی، ج2، تهران: اسوه، ص478.

3- . دستغیب، معاد، ص141.

بنده با بررسی روایات و آیات قرآن کریم به این نتیجه رسیده ام که مشخص کردن سن و... دربارۀ بهشت و بهشتیان به این دلیل است که هیچ انسانی بهشت را ندیده است و تصوری از آن ندارد. ازاین رو، اهل بیت‰ با این گونه بیانات خواسته اند ذهن بشر را به تناسب وضعیت خودشان، متوجه کیفیت زندگانی در بهشت کنند. دنیایی که هم اکنون در آن به سر می بریم، کاملاً با عالم برزخ و بهشت متفاوت است؛ چراکه این دنیا مادی است و آن دنیا مجرد و تفاوت های بسیار زیادی دارند.

بنابراین، ممکن است تعبیر جوان شدن کنایه از این باشد که در بهشت هیچ دردی نخواهد بود و اوضاع عالم بهشت کاملاً مطابق خواست بهشتیان خواهد بود. چون معمولاً در سنین جوانی چنین حالتی وجود دارد، تعبیر به سن آورده اند.

توصیف بهشت در قرآن

بهشت اقامتگاه ابدی مؤمنان و صالحان رستگار در جهان آخرت است. بهشتیان کسانی هستند که به تصریح قرآن، کفۀ کارهای نیکشان در ترازوی اعمال، از کفۀ بدی هایشان سنگین تر است. در قرآن مجید، بهشتیان به نام ها و صفت هایی همچون «اصحاب الیمین» و «اصحاب الجنه» خوانده می شوند. بهشت معادل واژۀ «الجنّه» است و در قرآن مجید با این اسامی و اوصاف به کار رفته است: جنه المأوی، جنّات المأوی، جنه النعیم، جنات الخلد، دارالسلام، دارالمتقین، دارالمقامه، عدن، الفردوس.

توصیف بهشت در سه سورۀ الرحمان و واقعه و دهر به صورت مفصل و در بعضی از سوره های دیگر قرآن به صورت گذرا و مجمل بیان شده است. خداوند در قرآن، به بسیاری از نعمت های بهشتی همچون میوه ها و باغ ها و چشمه ساران و زنان پری رو با لباس های حریر و... و نیز نعمت های معنوی همچون رضوان خداوند و... اشاره کرده است.

آیا بهشت هم اکنون خلق شده است؟

دربارۀ اینکه آیا آن بهشت موعود، اکنون نیز موجود است یا نه، میان دانشمندان اسلامی اختلاف نظر است. اکثر دانشمندان معتقدند که بهشت هم اکنون وجود خارجی دارد. ایشان برای اثبات ادعای خود به ظاهر بعضی آیات استدلال می کنند.

در روایات مربوط به معراج و روایات دیگر نیز نشانه های روشنی از این موضوع دیده می شود. بنابراین ایشان می گویند: «بهشت در درون و باطن این جهان است؛ اما ما نمی توانیم آن را ببینیم و درک کنیم.» به عبارت دیگر: «عالم آخرت و بهشت و دوزخ، بر این عالم احاطه دارد و این جهان همانند جنین درون آن جهان قرار دارد.»

درهای بهشت

آیات قرآن و روایات اسلامی دلالت می کند که بهشت نیز همانند جهنم، درهایی دارد. امام باقر فرمود: «بهشت هشت در دارد که عرض هر در، به اندازۀ چهل سال راه است.» در قرآن آمده است که جهنم هفت در دارد.

کلید بهشت

پیشوایان معصوم‰ اموری را به عنوان کلید بهشت نام برده اند:

1. پیامبر گرامی… فرموده اند: «گواهی دادن به توحید و یگانگی خدا، کلید بهشت است.»(1)

2. امیرمؤمنان فرموده اند: «صبوری کلید بهشت است.»(2)

1- . بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، ج1، ص490تا493.

2- . همان.

3. پیامبراعظم… فرموده اند: «نماز کلید بهشت است و وضو کلید نماز.»(1)

4. همان بزرگوار فرموده اند: «السیوف مفاتیح الجنّه» (= شمشیرها، کلیدهای بهشت است.)(2)

1- . همان.

2- . همان.

این چهار نکته، به خوبی نقش ایمان، صبر و شکیبایی، نماز و جهاد را در فراهم شدن زمینۀ دستیابی به بهشت امن الهی گوشزد می کند.

درجاتِ بهشت

درجات بهشت متفاوت است. برخی بهشتیان از غذای معنوی و تسبیح و تقدیس و تکبیر خداوند بهره مندند. برخی نیز از انواع خوردنی ها، آشامیدنی ها، میوه ها، لباس های زربفت، حریر و سندس و هم نشینی با حورالعین استفاده می کنند.(1) در بعضی روایات آمده است که درجات بهشت، به تعداد آیات قرآن است که انسان باایمان هر مقدار قرآن بخواند و بدان عمل کند، روز قیامت به مقام بالاتر می رود.(2)

1- . بحارالانوار، ج8، ص162، ح103.

2- . بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، ج1، ص646.