نظر علمای شیعه در رد عقیده تحریف قرآن

اصولا موضوع تحریف قرآن همیشه و در طول تاریخ از سوی علمای بزرگ شیعه مورد انکار قرار گرفته و دأب همه دانشمندان امامیه تاکید بر این نکته بوده که شیعه هیچ قرآنی غیر از همین مصحف موجود و مألوف بین همه مسلمانان ندارد.

برای مثال می بینیم که شیخ صدوق تصریح می کند که: «اعتقاد ما این است که قرآنی که خداوند بر پیامبرش نازل کرد همین مصحف مألوف بین مردم است نه بیشتر و هر کسی غیر از این بگوید دروغگوست».(12)

سید مرتضی نیز می نویسد: «هیچ از قرآن کم نشده است و کسانی از امامیه و حشویه که نظر دیگری دارند، به نظر آنها هیچ اعتنایی نیست».(13)

شیخ طوسی نیز باور دارد که «صحبت از کمبود یا زیاده داشتن قرآن، موضوعی نیست که سزاوار باشد درباره این کتاب مطرح شود. زیرا این که بگوییم قرآن چیزی اضافه داشته باشد، همه اجماع بر بطلان چنین عقیده ای دارند. طرح این موضوع نیز که قرآن آیاتی کم داشته باشد، ظاهرا همه مسلمین خلاف آن نظر دارند و در مذهب ما هم سزاوار است که قول صحیح همین باشد».(14)

مرحوم کاشف الغظاء نیز اعتقاد داشت که «هیچ شکی در محفوظ ماندن قرآن از کمبود و زیاده وجود ندارد و این ویژگی ای است که خداوند به این کتاب داده و در خود قرآن نیز مورد تصریح قرار گرفته و همه علما همیشه بر آن اجماع داشته اند و صحبتی نیز اگر از سوی کسی خلاف آن گفته شود، قول نادری است که هیچ اعتنایی به آن وجود ندارد».(15)

مانند این اقوال در بین علمای متقدم و متاخر شیعه بسیار بسیار فراوان اند و حتی امکان فهرست کردن آنها در این وجیزه وجود ندارد. این موضوع، باور راستین همه علمای شیعه در طول تاریخ و بنا شده بر دلایل عقلی و نقلی(اعم از آیات و روایات) متعدد است.

دلیل عقلی بر تحریف ناپذیری قرآن

در بیانی خلاصه از دلیل عقلی عدم امکان تحریف قرآن می گوییم که مطالعه تاریخ نشان می دهد که قرآن از همان بدو نزول، كتاب متروك و فراموش شده‏ اى نبود كه كسى بتواند چيزى از آن بكاهد يا چيزى بر آن بيافزايد. كاتبان قرآن كه تعداد آنها را از 14 نفر تا حدود 400 نفر نوشته اند، به محض اين كه آيه اى نازل مى شد، ثبت و ضبط مى كردند. صدها حافظ قرآن در عصر پيامبر(صلى الله عليه و آله) بودند كه به محض نزول آيات آن را حفظ مى كردند. قرائت قرآن در آن زمان مهمترين عبادت آنها محسوب مى شد و اضافه بر اين قرآن قانون اساسى اسلام و آيين زندگى مسلمين بود و در تمام زندگى آنها حضور داشت. عقل و خرد مى گويد چنين كتابى ممكن نيست مورد تحريف و كم و زياد واقع شود.(16)

دلیل قرآنی بر تحریف ناپذیری قرآن

آیات قرآن نیز در موارد متعددی دلالت بر مصنویت قرآن از تحریف می کنند از جمله اینکه در آیه 9 سوره حجر تصریح شده است که: (ما قرآن را نازل کردیم و حفظ آن را بر عهده داریم)؛ «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» و در جاى دیگر در آیات 40 و 41 سوره فصلت گفته شده که (این کتابى است قطعاً شکست ناپذیر، هیچ گونه باطلى نه از پیش رو نه از پشت سر به سراغ آن نمى آید، زیرا از سوى خداوند حکیم و حمید است)؛ «وَإِنَّهُ لَکِتَابٌ عَزِیزٌ * لاَ یَأْتِیهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَلاَ مِنْ خَلْفِهِ تَنزِیلٌ مِّنْ حَکِیم حَمِید». آیا چنین کتابى که خداوند حفظ آن را بر عهده گرفته، کسى مى تواند دست تحریف به سوى آن دراز کند؟! بی گمان خیر.

تحریف ناپذیری قرآن در روایات معصومین

روایات اسلامى که از امامان معصوم(علیهم السلام) به ما رسیده نیز بر اصالت و تمامیّت و عدم تحریف قرآن تأکید مى کند. امیرمؤمنان على(علیه السلام) در نهج البلاغه با صراحت مى فرماید: (خداوند قرآنى نازل کرده که همه چیز را بیان مى کند، خداوند آن قدر به پیامبر(صلى الله علیه وآله) عمر داد که دین خود را براى شما به وسیله قرآن کامل گرداند)؛ «أنْزَلَ عَلَیْکُمُ الْکِتَابَ تِبْیَاناً لِکُلِّ شَىْء وَ عَمَّرَ فِیکُمْ نَبِیَّهُ أزْمَاناً حَتَّى أکْمَلَ لَهُ وَ لَکُمْ فِیمَا أنْزَلَ مِنْ کِتَاب، دِینَهُ الَّذِی رَضِىَ لِنَفْسِهِ».(17) در بسیارى از خطبه هاى نهج البلاغه سخن از قرآن به میان آمده و در هیچ جا کمترین اشاره اى به تحریف قرآن نشده، بلکه کامل بودن قرآن را روشن مى سازد.

از سوى دیگر در بسیارى از روایات معتبرى که از امامان معصوم(علیهم السلام) به ما رسیده مى خوانیم: براى پى بردن به درستى یا نادرستى روایات، به خصوص هنگامى که تضادّى در میان روایات مشاهده مى کنید، آنها را بر قرآن عرضه بدارید، آنچه موافق قرآن است صحیح است، به آن عمل کنید و آنچه مخالف قرآن است رها سازید: «اعرِضُوهُمَا عَلَى کِتَابِ اللهِ فَمَا وَافَقَ کِتَابَ اللهِ فَخُذُوهُ وَ مَا خَالَفَ کِتَابَ اللهِ فَرُدُّوهُ».(18) این دلیل روشنى بر عدم تحریف قرآن است، چون اگر تحریف می شد دیگر مقیاس تشخیص حق از باطل نبود.

اضافه بر همه این ها، حدیث معروف ثقلین که در کتب اهل سنّت و شیعه به طور گسترده نقل شده است مى گوید که پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله) فرمود: ِ(من در میان شما دو چیز گرانمایه به یادگار گذاشتم، کتاب خدا و عترتم که اگر به آنها تمسّک جویید هرگز گمراه نخواهید شد)؛ «اِنّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثِّقْلَیْنِ کِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتی أَهْلَ بَیْتی مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا».(19) این حدیث پرمعنا به خوبى نشان مى دهد که قرآن مجید و در کنار آن عترت پیامبر(ص) پناهگاه بسیار مطمئنّى براى هدایت مردم تا دامنه قیامت است. اگر قرآن دستخوش تحریف شده بود، چگونه مى توانست پناهگاهى مطمئن باشد و مردم را از هرگونه گمراهى رهایى بخشد.(20)