متن سؤال

آيا در غرب پيامبري ظهور کرده است؟
﴿وَمَا کَانَ رَبُّکَ مُهْلِکَ الْقُرَى حَتَّى يبْعَثَ فِي أُمِّهَا رَسُولًا يتْلُو عَلَيهِمْ آياتِنَا وَمَا کُنَّا مُهْلِکِي الْقُرَى إِلَّا وَأَهْلُهَا ظَالِمُونَ﴾؛ «و پروردگار تو [هرگز] ويرانگر شهرها نبوده است تا [پيشتر] در مرکز آنها پيامبرى برانگيزد که آيات ما را بر ايشان بخواند و ما شهرها را تا مردمشان ستمگر نباشند ويران‏کننده نبوده‏ايم».

پاسخ

بايد گفت ممکن است در آن مناطق جمعيتي نبود و يا اگر بود، ما دليلي نداريم که خداوند براي آنان انبيايي نفرستاده است. چون انبيايي که آمار و نامشان در قرآن و کتابهاي روايي هست، معدود هستند و نام همگي آنها در دسترس ما نيست.
خداي سبحان مي فرمايد: ﴿مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنَا عَلَيکَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيکَ﴾(۱)؛ «ما پيش از تو رسولاني فرستاديم، سرگذشت گروهي از آنان را براي تو بازگفته و گروهي را براي تو بازگو نکرده ايم». از اين رو شايد در غرب نيز انبيايي بوده اند که در قرآن سرگذشت آنان نيامده است و علت عدم ذکر نام و سرگذشت آنها، بيان سرگذشت پيامبران بزرگ و تمدن ساز بوده، به طوري که نيازي به طرح داستان ديگر پيامبران نبوده است.(٢)

استاد جوادي آملي مي گويد: «گروهي از عارفان و حکيمان به استناد برخي از تواريخ حضرت ادريس را همان هرمس پنداشته اند، همچنانکه حضرت شيث را همان آغاثاذيمون دانسته اند و عده اي شايد بر اثر همين مطلب، هرمس و آغاثاذيمون و فيثاغورس و ارسطو را از انبيا مي دانند».(۳) البته به طور قطع ميتوان گفت که خداوند متعال هيچ گروه و امتي را عذاب نخواهد کرد مگر اينکه پيام وحي براي آنان قابل دسترسي باشد، چنانکه در قرآن مجيد مي خوانيم: ﴿وَمَا کَانَ رَبُّکَ مُهْلِکَ الْقُرَى حَتَّى يبْعَثَ فِي أُمِّهَا رَسُولًا يتْلُو عَلَيهِمْ آياتِنَا وَمَا کُنَّا مُهْلِکِي الْقُرَى إِلَّا وَأَهْلُهَا ظَالِمُونَ﴾(۴)؛ «و پروردگار تو هرگز ويرانگر شهرها نبوده است تا بيشتر در مرکز آنها پيامبري برانگيزد که آيات ما را برايشان بخواند و ما شهرها را تا مردمشان ستمگر نباشند، ويران کننده نبوده ايم».
همچنين آيه ﴿مَا کُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا﴾(۵)؛ «ما هرگز عذاب نمي کنيم؛ مگر اينکه رسولي را بفرستيم». اگر افرادي به جهت سلطه سران شرک و کفر، از وحي الهي محروم باشند، از مستضعفان به شمار خواهند آمد و در قيامت مشمول رحمت الهي قرار خواهند گرفت؛ چنانکه در قرآن مجيد مي خوانيم: ﴿إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يهْتَدُونَ سَبِيلًا﴾(۶)؛ «مگر آن مردان و زنان و کودکان فرودستي که چاره جويي نتوانند و راهي نيابند».

منابع و مراجع

۱. غافر (۴۰) ، آيه ۷۸.
٢. مصباح يزدي ، آموزش عقايد، ج٢.
۳. جوادي آملي، سيره پيامبران در قرآن، ص ٢۳۶.
۴. قصص (٢۸) ، آيه ۵۹.
۵. اسراء (۱۷) ، آيه ۱۵.
۶. نساء (۴) ، آيه ۹۸.
------------------------------
منبع:تفسير آيات بر گزيده؛عليرضا مستشاري؛نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها