بررسی وضعیت پوشش زنان در ایران باستان/ حجاب زنان ایرانی در ایران باستان شأن و منزلت آن‎ها را تعیین می‎کرد

نخستین پوشش ها در 6هزار سال پیش از میلاد مسیح از شاخه، ساقه، برگ، ریشه و روییدنی هایی که در طبیعت یافت می شد، فراهم می شد تا آنکه کشف الیاف طبیعی همچون پشم، کرک و نیز الیاف نخی مثل نخ پنبه و ابریشم به انسانها کمک کرد تا بتوانند از آن در تهیه پارچه استفاده کنند.

ایران نیز از جمله کشورهایی بوده است که در صنعت نساجی و پارچه بافی پیشرفتهای چشمگیری داشته است به عنوان مثال ویل دورانت از دو هنر پارچه بافی و خیاطی ایرانیان به عنوان دو هنر شاخص نام می برد در مقطعی از تاریخ با پدیده لباس مواجه می شویم محصولی که در نتیجه دوخت و دوز مطابق با رنگ، سلیقه و طبیعت برای پوشاندن بدن تولید می شود.

,
,

پس از آن با مفهوم پوشاک شامل دستکش، کلاه، جوراب، کفش، زیورآلات، کمربند، کیف و... مواجه هستیم. نوع لباس و پوشاک افراد از عواملی چون محیط جغرافیایی، فصل، جنسیت، سن و سال، شخصیت و نوع جامعه ای که در آن زندگی می کنیم، نشأت گرفته است. به عنوان مثال لباس مردم بلوچ عموماً از پارچه های پنبه ای تولید شده در آن منطقه و یا پای پوشه آنها از الیاف خرما و برگ آن دوخته می شود.

,

آیا موضوع حجاب و پوشش در کشور ما مربوط به دوران پس از اسلام است؟

,

اصولاً ایرانیان انسانهایی با اخلاق و معتقد به اصول و مبانی دینی هستند در بررسی لباس و پوشش ایرانیان در قبل از اسلام می توان مجموعه ای از لباس را سراغ گرفت در کتاب «تاریخ لباس و پوشاک در ایران از آغاز تا امروز » به این نکات اشاره شده است.

,

تاریخ مدون ایران به 808 قبل از میلاد یعنی دوران مادها برمی گردد و از این دوران می توانیم لباس ایرانی را بر روی آثار سنگ تراشی، پس از آن آثار فلزی و در دوره های بعد بر روی گچ بری، سفالینه ها و آثار سرامیک مشاهده کنیم، در دوران سلجوقی نیز آثار نگارگری مبین و زبان گویایی از گزارش ویژگی های لباس ایرانی است، ضمن آنکه از دوران زندیه و قاجار نیز نمونه هایی از پوشاک ایرانی باقی مانده است.

,

به عنوان مثال در دوران اشکانی و ساسانی زنان از نوعی چادر استفاده می کرده اند که البته با مفهوم چادر به شکل امروزی خود تفاوتهایی داشته است، اما در عین حال به مفهوم پوشش سر بوده است همچنین در دوران ماد و هخامنشی نیز نه تنها زنان، بلکه مردان پوششی شبیه کلاه و سربند را در سر داشته اند این پوشش برای مردان به معنای وقار و شخصیت بوده است.

,

بنابراین قبل و پس از ظهور اسلام نیز ایرانیان مشکلی در خصوص لباس و پوشش نداشته اند اگر نگاهی به لباسهای سالهایی که ایرانیان اسلام را می پذیرند تا دوران آل بویه و حتی سلجوقی بیندازید می بینید که لباسهای ایرانیان با لباسهای دوران ساسانی تفاوتهای اندکی دارد، زیرا لباس آنها حتی قبل از ظهور اسلام از پوشش و وقار خاصی برخوردار بوده است.

,

در دوران سلجوقی، ایلخانی و تیموری و صفوی نیز این روند مشاهده می شود و اگر تفاوتی نیز مشاهده می شود این تفاوتها کند است و می توان در طول دوره تاریخی بلندمدت این تغییرات را به صورت اندک مشاهده کرد این موضوع در دوران افشاریه و زندیه نیز اتفاق می افتد.

این دوره تا چه زمانی ادامه دارد؟

,
,

تقریباً تا 50 سال دوران پایانی قاجاریه، از آن پس تمایل به غرب که در تمامی شؤون اجتماعی مشاهده می شود و ایرانیان را متوجه لباسهای غربی می کند، اما همچنان این تغییرات مثل گذشته قابل هضم است اما موضوع متحد الشکل کردن لباس مردم در دوره رضاشاه و کشف حجاب که واقعه ای تغییردهنده و ناگهانی در پوشش و دستوری غیرشرعی، غیرفرهنگی و غیراخلاقی و توأم با زور و تهدید در جامعه ای با اعتقادات کهن فرهنگی و مذهبی بوده است.

,

وقتی سخنان رضاشاه را در خصوص کشف حجاب مرور می کنیم، به این جملات برمی خوریم که «حجاب مانع پیشرفت جامعه و زن ایرانی است» زنان محجبه ایرانی در 17تیر 1314 و چندین ماه پس از آن که تمهیدات شدیدی برای کشف حجاب در جامعه صورت گرفت، برای حضور در اجتماع با مشکلات فراوانی روبه رو بودند.

,

پس از این دوره، دیگر شاهد تسلسل نیستیم و شاهد نوعی گسست در لباس و پوشاک هستیم در دوران محمدرضا پهلوی اجباری در بی حجاب بودن تمامی افراد مشاهده نمی شود در این دوره استفاده از عباراتی چون آزادی در انتخاب شغل، پوشش و عقیده رواج دارد، اما در عین حال مردم در انتخاب این مسایل نمی توانند ملاحظات، چارچوبها و قواعد خاصی چون اخلاق، شرع و فرهنگ به آنها داده است را در نظر نگیرند.

,

نگاه اجمالی به لباس ایرانیان در طول تاریخ نشان می دهد که در هیچ دوره ای، مردم ایران در مقایسه با سالهای 1343 تا1355 بدلباس نبوده اند، لباسی که در عین برهنگی، بی قوارگی و بی هویتی، انقطاعی در سیر منطقی لباس ایران به وجود آورد که هنوز هم به مانند یک ضربه محکم و شوکی عمیق نمی توانیم جوابگوی چرایی آن باشیم.

,