گزارشی آماری در مورد روایات موسیقی

وی ادامه داد: سیدجواد عاملی از علمای قرن ۱۲ و ۱۳ در جلد ۱۲ کتاب مفتاح الکرامه در مورد روایت موسیقی گزارشی آماری ارائه می دهد و می گوید در روایات ما ۲۵ روایت در نکوهش موسیقی و ۱۲ روایت در ستایش موسیقی وجود دارد. لذا نسبت این گزارش آماری ۲۵ به ۱۲ است. این تصوری که برای ما ساخته شده و می گویند روایات زیادی در نکوهش موسیقی وجود دارد، واقعی نیست.

این استاد حوزه با طرح این سوال که باید با روایت تندی که از اهل بیت در مورد موسیقی داریم، چه کنیم، گفت: شریعتی نتیجه ای در مورد موسیقی دارد که این اندیشه چکیده اندیشه ملامحسن فیض کاشانی و محقق سبزواری است. سخن این دو عالم این است که همه آن ۲۵ روایت یا روایت سرکوب گر موسیقی، فقط ناظر به موسیقی همان دوره هستند و منصرف به نوع خاصی از موسیقی می شود.

روایات مربوط به موسیقی ناظر به همان دوره است

وی ادامه داد: سبزواری می گوید «الف» و «لام» در «الغنا» در این روایات مربوط به موسیقی همان دوره است و آن را شامل همه انواع غنا نمی داند. بخش قابل توجهی از فقیهان ما در ۱۰۰ سال اخیر تحت تاثیر ادله این دو فقیه بودند. اما جرات نکردند نظر خود را به همین صراحت بیان کنند.

حسینی ژرفا گفت: به طور کلی روایاتی که در مورد نکوهش غنا آمده به آنچه در آن عهد جریان داشته منحصر است نه به ذات موسیقی. اما با وجود این عرایض چرا فقهای ما در مورد موسیقی به سختی موضع گرفته اند؟

وی در پاسخ به طرح سوال خود گفت: یک، نه تنها در حوزه بلکه در همه مجامع علمی مخالفت با نظریاتی که شکل بنیادین پیدا کرده بسیار دشوار است. بسیاری از علما در مورد ملامحسن فیض کاشانی و محقق سبزواری بدترین تعابیر را به کار می برند. دوم اینکه، فقه علم روایت محور است و تکیه بر ظواهر روایات بیشتر از روح روایات مطرح است.

در قرآن کریم حتی یک آیه در مورد تحریم موسیقی وجود ندارد

وی ادامه داد: سوال بنده این است که چرا در قرآن کریم حتی یک آیه در مورد تحریم موسیقی وجود ندارد؟ چرا خداوند صدای خوش را برای حضرت داود هدیه ای ویژه از جانب خود می داند؟ چرا در برخی از روایات صدای خوش ستایش شده و گفته شده از ما نیست کسی که قرآن را با صدای خوش نخواند؟

این استاد حوزه افزود: چرا امامان ما فرموده اند اگر موسیقی انسان را به یاد بهشت بیندازد، اشکالی ندارد؟ آیا شیخ انصاری و دیگران از ذات موسیقی و ذات فقه غافل بودند که موسیقی را ذاتاً حلال دانسته و حرمت آن را به خاطر این می دانستند که گناهانی با موسیقی همراه می شود.

حسینی ژرفا ادامه داد: دین خاتم برای یکی از مهمترین نیازهای انسان یعنی صدای خوش چه پاسخی داده است؟ اگر آنچه فقیهان ما در مخالف با موسیقی می گویند درست است، دین خاتم چگونه می تواند این نیاز انسان را برطرف کند؟

هم موسیقی سالم وجود دارد و هم ناسالم

وی افزود: هم موسیقی سالم وجود دارد و هم ناسالم. اگر بتوانیم آب سالم را به گلوی مردم بریزیم ولی این کار را نکنیم، جفا کرده ایم و اما چرا این جفا به اسم اسلام رخ دهد؟

وی در پاسخ به سوالی در مورد تعامل فقه و موسیقی و راهکاری برای تحقق این تعامل گفت: در درجه اول از ساده کردن این مساله باید پرهیز شود. استادی می گفت فقیهان نباید موسیقی دان ها را رقیب خود بدانند. وقتی اهل هنر از جمله اهل موسیقی قصه را ساده کنند، پیچ سیاسی می خورد و با بن مایه سیاسی به بحث ورود می شود.

این استاد حوزه افزود: بخشی از اظهارنظرهای امروز در مورد موسیقی به این خاطر است که صورت مسئله بی هویت شده است. برای اینکه به سمت گفتمان پیش برویم، باید مقومات و ارکان را اصلاح کنیم و در آن بازنگری داشته باشیم.

حسینی ژرفا گفت: وقتی امام فتوای حلال بودن شطرنج را مطرح کرد، بازتاب های تندی داشت. سید احمد خمینی چند ماه پس از فوت امام مصاحبه ای با روزنامه کیهان انجام داد که می گوید پدر به لحاظ فقهی تا دو سال قبل از وفات تقیه می کردند. همان جا سید احمد آقا مثال شطرنج را مطرح می کند. بحث این است که چرا رهبری یک حکومت تا دو سال پیش از فوت خود تقیه کرده است؟

وی گفت: در حسینیه جماران در محضر حضرت امام خمینی ارگ آورده شده و سرودی نواخته شده است و امام هیچ مخالفتی نکرده اند.

وی ادامه داد: تا تعامل فکری سازنده پیش نیاید، اساساً فضای گفتگو ایجاد نمی شود و تا گفتگو رخ ندهد، گفتمان شکل نمی گیرد. باید این گفتگوها آنقدر ادامه یابد تا هیچ سایه ای از سیاست بر سر فرهنگ باقی نماند.

ملاک لهو در موسیقی

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه ملاک لهو چیست و آیا لهو مسئله درونی است و یا از بیرون به موسیقی مترتب می شود؟ گفت: مرحوم امام و چند فقیه دیگر ملاک حرمت در موسیقی را شخصی می دانند. برخی دیگر ملاک نوعی دارند که مثلا اگر نوع انسان ها دچار انحراف شوند، آن موسیقی حرام است. نظر اکثر علما ملاک نوعی است.

حسینی ژرفا در پایان اظهار داشت: کسی خدمت امام معصوم آمد و گفت من وسایل موسیقی دارم و در مورد آنها کسب تکلیف کرد. امام فرمود مادامی که به عصیان نینجامد اشکالی ندارد. این روایت نص بر عدم حرمت است و هیچ اشکالی بر آن وارد نمی شود. رهبری تصریح کرد که باید روایات غنا را در چارچوب آیات بررسی کرد که متاسفانه این بیانات رهبری در رسانه ها منتشر نشده است.

کد خبر 3763313