آیات قران درمورد زیست شناسی

مقدمه
با نگاهي به آيات و روايات و سيره ي اهل بيت (ع) روشن مي گردد که هيچ مکتبي مانند اسلام به طبيعت و محيط زيست اهميت نداده است . از سوي ديگر ، قرآن کريم در بسياري از آيات ، انسان ها را به مطالعه طبيعت و عناصر آن فراخوانده است . همچنين بسياري از سوره هاي قرآن کريم به نام يکي از عناصر طبيعت خوانده مي شود، مانند سور شريفه بقره ، رعد ، نحل ، نور ، عنکبوت ، نجم ، فجر ، شمس ، حديد ، ليل ، قمر ، تين ، ناس و... . خداوند منان، سرنوشت بشر را به گونه اي رقم زده است که در دامان طبيعت رشد کند و به آن نيازمند باشد . طبيعت به شکلي خلق شده است که در خدمت انسان باشد و نيازهاي او را برطرف کند. با در نظر رفتن اين نکته که به حکم قرآن کريم همه چيز در جهان آفرينش بر پايه ي نظم و عدالت استوار است و هر چيزي به اندازه لازم آفريده شده است ، (قمر ، 49) اين نتيجه به دست مي آيد که نابساماني هاي موجود در طبيعت و آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از بهره وري نادرست از طبيعت و منابع آن است . فعاليت هاي انسان براي رسيدن به رفاه و توسعه اقتصادي و اجتماعي ، خود باعث تخريب محيط زيست شده است. اين تخريب آنچنان در وضعيت آب و هواي کره زمين ، دگرگوني ايجاد کرده که سلامتي و حيات او و ساير موجودات زنده را به خطر انداخته است. شرايط به وجود آمده به حدي وخيم است که امروزه از آن به عنوان «بحران محيط زيست» ياد مي شود . براي رهايي از اين بحران بايد به اصول اخلاقي و متون ديني بويژه اسلام مراجعه کنيم ، زيرا مبناي پيدايش بحران زيست محيطي کنوني ، بحران اخلاق در ميان انسان هاست .
در قرآن کريم از نابود کردن و تخريب محيط زيست به عنوان اعتداء (تجاوز) نام برده شده است و بر اين اساس کساني که رفتار ناشايست نسبت به محيط زيست داشته باشند، از رحمت و محبت خداوند محروم خواهند بود.(مائده ، 86) درست است که خداوند طبيعت را مقهور انسان آفريده و ا نسان را به عنوان جانشين خود در زمين قرار داده است ، اما اين به آن معنا نيست که او آزاد باشد تا هر گونه که مايل است رفتار کند. انسان در برابر خداوند و تمامي آفرينش مسئول است . او بايد در برابر اراده ي خداوند تسليم باشد و با صلح و صفا در کنار طبيعت زندگي کند. به عبارت ديگر ، انساني که جانشين خداوند در زمين است بايد همواره در راه حفظ و سلامت طبيعت بکوشد.
دين پژوهان اعلام کرده اند که توجه به ارزش هاي اخلاقي و مذهبي ، تضميني براي حفاظت از محيط زيست است . آنها معتقدند که انسان ها علاوه بر اجراي قوانين بايد استاندارد هاي اخلاقي را نيز مراعات کنند تا به اهداف پايدار خود دست يابند . در دين اسلام حفاظت از محيط زيست که نسل امروز و نسل هاي بعدي بايد در آن حيات اجتماعي رو به رشدي داشته باشند، يک وظيفه ي ديني تلقي مي شود. خداوند، طبيعت را هدفمند و هدفدار خلق و تمام مخلوقات را به لحاظ کميت و کيفيت به اندازه و متناسب آفريده است . مؤيد اين جمله را گفتار خداوند در قرآن کريم است که مي فرمايد: «ما هر چه آفريديم به اندازه آفريديم». يا در جاي ديگر مي فرمايد که «زمين را هم بگسترديم و در آن کوه هاي عظيم برنهاديم و از آن هر گياه و نيک ، متناسب و موافق حکمت و عنايت برويانديم.» جهان هستي از نظم دقيقي برخوردار و تمامي مخلوقات در تعادل و تناسب و به اندازه آفريده شده اند و هر يک از اجزا و عناصر خلق شده در بقاي اين کره ي خاکي و در نتيجه در ادامه ي زندگي انسان نقش دارد؛ بنابراين هر تغيير نابجا و زيان رساندن به هر يک از اجزاي اين سيستم عظيم ، سبب به خطر افتادن حيات هستي مي شود. دين مبين اسلام مملو از توصيه هاي حفاظت از آنچه که خدا خلق کرده است مي باشد و اين به مفهوم حفاظت از محل زيستن مخلوقات و يا همان حفاظت از محيط زيست است.
بدون شک محيط زيست سالم يکي از نعمات الهي و بخشي از نظام خلقت مي باشد که ريشه در جهان بيني توحيدي دارد؛ يعني جهان و هر آنچه که در اوست ، تصويري از خداوند واحد است. در اسلام هر گونه رفتاري که منجر به فساد در عرصه محيط زيست شود نهي شده است ، چرا که خداوند بارها در قرآن کريم درباره ايجاد فساد در روي زمين هشدار داده است . از اين روست که حکومت اسلامي ، کردار انسان را در مواجهه با محيط زيست ، نظارت و کنترل کرده و علاوه بر تنبيه افرادي که به محيط زيست آسيب مي رسانند، به آنهايي که از نتيجه سوء کردارشان بر محيط زيست بي خبرند هشدار مي دهد.
اسلام بين انسان و محيط زيست ، جدايي قائل نيست و آنها را مکمل يکديگر مي داند، از اين رو دين اسلام کامل ترين سفارشات را براي حفاظت از محيط زيست دارد و تمامي جنبه هاي انساني را در ارتباطي هماهنگ و موزون با مسير الهي ، در قرآن کريم به تصوير کشيده است.
خوشبختانه کشور ما با قرار گرفتن در محل تلاقي فرهنگ اصيل ايراني و تعاليم عالي اسلامي از پتانسيل بالايي در زمينه حفاظت و حرمت محيط زيست برخوردار است . کتب ادبي ما سرشار از اشعار و تمثيل هايي است که بيانگر ارزش والاي طبيعت از ديدگاه ايرانيان به عنوان آيه ها و نشانه هاي شناخت و عشق به معبود است . آب ، نان و هر جزئي از طبيعت از ديدگاه ايرانيان تنها به عنوان منابع مصرفي محسوب نمي گردند بلکه نمونه هايي از رحمانيت ، قدرت و تدبير باري تعالي به حساب مي آيند . به همين دليل ايرانيان به نمک که ظاهراً فراوان ترين و کم ارزش ترين منبع طبيعي است قسم مي خورند ، نان را لگد نمي کنند و آلوده کردن آب را گناه مي شمرند.