اشکال جرم در جرم شناسی

1. جرایم سازمان‌یافته و تشکیلاتی

جرایم سازمان یافته در یک وضعیت که خاص نبوده و موقعیتی نیز برای ارتکاب جرم وجود ندارد با طرح نقشه، نشانی محل، خرید لوازم مورد نیاز، انتخاب شرکا و معاونین و مقدمات جرم فراهم‌می‌شود. انگیزه اصلی ارتکاب این گونه جرایم حرص و طمع است. مثل جرایم یقه سفید‌ها و جرایم بزهکاران به عادت.

2. جرایم بدوی

در این‌گونه جرایم واکنش فرد در قبال اعمال جزئی شدید و توأم با خشونت است ؛ چنین فردی ‌نمی‌تواند واکنش خود را به تعویق انداخته یا متناسب با رفتار محرک نماید، مثل فردی که در مقابل عمل کسی که قصد دارد بدون رعایت نوبت نان بخرد، با غضب به او نزدیک شده و به او سیلی‌می‌زند.

3. جرایم سودجویی

در این نوع جرایم، فرد در وضعیت خاص یا خطرناکی قرار‌می‌گیرد که بدون ارتکاب جرم ‌نمی‌تواند از آن وضعیت نجات پیدا کند. انواع جرایم سودجویی متعدد و اهم آنها جرایم علیه اشخاص یا اموال‌می‌باشد. جرایم سودجویی علیه اشخاص جرایمی هستند که فرد برای رهایی از فردی که مزاحم و سدی برای پیشبرد هدف است اتفاق ‌می‌افتد مثل رفتار زنی که برای رهایی از شکنجه شوهر بداخلاق او را به قتل‌می‌رساند.

در جرایم سودجویی علیه اموال نیز فاعل در حالت غیرعادی روانی یا در حالت کاملا عادی با طرح نقشه و تهیه وسایل جرایم علیه اموال را انجام ‌می‌دهد. مثل سارقی که برای از بین بردن ادله و آثار جرم و رفع سوء ظن در محل وقوع سرقت، حریق ایجاد‌ می‌کند.

4. جرایم شبه‌قضایی

برخلاف جرایم سودجویی که در آن نفع شخصی منظور است، در جرایم شبه‌قضایی فاعل شخصا ذی‌نفع نیست و فقط به تصور اجرای عدالت اجتماعی، مرتکب جرم‌می‌شود. در این نوع جرایم حس انتقام‌جویی، نوع‌دوستی، ایدئولوژی و... در ارتکاب جرم موثر است. مثل عمل فردی که در مقابل بی‌مهری همسر خود اقدام به خودکشی یا ضرب و جرح و قتل طرف مقابل ‌می‌کند؛ یا عمل اشخاصی که برای ابراز نارضایتی خود اقدام به شورش و تخریب دست‌جمعی‌ می‌کنند و... [17]

منابع :

[1]. مظلومان، رضا؛ کلیات جرم‌شناسی، تهران، دانشکاه تهران،‌1356،ص181

[2].نجفی ابرندآبادی، علی حسین، حمید هاشم‌بیگی؛ دانش‌نامه جرم‌شناسی، تهران، شهید بهشتی، 1377ص62

[3] . دهخدا،علی اکبر؛ لغت نامه، ج 5، ص 6722

[4]. ماده 2 قانون مجازات اسلامی

[5]. دورکیم به نقل از دانش، تاج زمان؛ مجرم کیست، جرم‌شناسی چیست، تهران، کیهان، 1368، چاپ دوم ص46

[6]. مظلومان، رضا؛ جرم‌شناسی، تهران، خرمی،2535، جلد دوم، ص21

[7] .به نقل از مظلومان ، رضا؛پیشین، ص15-33

[8]. ن. ک مظلومان، رضا؛ همان، ص15-33

[9]. همان ص56

[10]. همان

[11]. همان ص68

[12]. دانش، تاج زمان؛ پیشن، ص48

[13]. همان ص51

[14]. همان

[15]. نوربها، رضا؛ زمینه جرم شناسی، تهران، گنج دانش، 1377، ص 192

[16]. دانش، تاج زمان،پیشین، ص54

[17]. همان ص65