یکی از آثار روانشناختی ازدواج، دست یابی به آرامش درونی و امنیت اجتماعی زن و شوهر است که در سایه برقراری روابط عاطفی بسیار نزدیک آنها به دست می آید.
نقش روابط زن و شوهر در آرامش یکدیگر وقتی بیشتر آشکار می شود که آسیب تأخیر ازدواج و آسیب های روابط ناهنجار را مشاهده کنیم، البته برای ایجاد فضای آرامش و اعتماد، باید زن و شوهر و اطرافیان بیشترین همکاری و گذشت را داشته باشند و همگی بدانند در میان حوادث استرس زا، شدیدترین استرس ها در اثر از هم گسیختگی روابط خانوادگی پدید می آید، به طوری که از دست دادن همسر و زندگی جدا از یکدیگر 35تا بیش از 80 درجه تنیدگی[ تنیدگی؛ یعنی، اضطراب، گرفتاری، تنش های روانی و روحی و ناراحتی شدید.] به دنبال دارد.[ ر.ک: دیماتئو، ام، روانشناسی سلامت، ج2، ص 534-525.] قرآن کریم نیز در آیات متعددی می فرماید:
«از نشانه های خداوند این است که از نوع خودتان، همسرانی برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید و میانتان دوستی و رحمت نهاد»[ «وَ مِنْ آیَاتِهِ أََنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أََنفُسِکُمْ أََزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً»؛ روم 30، آیه21.].
«اوست خدایی که شما را از نفس واحدی آفرید و همسرتان را از آن پدید آورد تا در کنار او بیاسایید».[ «هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِیَسْکُنَ إِلَیْها»؛ اعراف 7، آیه 189.]
البتّه واقعیت این است که مشکلات و عواملی وجود دارند که این آرامش را به خطر انداخته و گاهی پایه های مهر و محبّت همسران را فرو خواهند ریخت؛ بنابراین در ادامه به برخی مشکلات و آسیب هایی که سبب اخلال در آرامش خانواده می شود، اشاره می گردد:

الف. مسائل پیش از ازدواج

1. عدم انتخاب مناسب

یکی از عوامل ایجاد اختلاف و ناسازگاری و به دنبال آن نبود آرامش در زندگی این است که متأسفانه گاه افراد از مسایلی که باید قبل از ازدواج نسبت بدان حساس باشند غفلت نموده و با ورود به زندگی مشترک ناهمگونی ها برایشان نمود پیدا می کند! به همین دلیل دختر و پسر می بایست در بررسی ملاک های گزینش همسر، ملاک های جسمانی، روانشناختی، اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی طرفین را مدّنظر قرار دهند تا همتای مناسب خود را برای یک عمر زندگی برگزینند.
امام علی (علیه السلام) می فرمایند: «زنی که مورد موافقت شوهرش باشد (یعنی هر دو مورد توافق باشند) یکی از دو راحتی و آسایش است».[ «الزوجة الموافقة إحدی الراحتین»؛ غررالحکم، 9282.]

2. مهریه سنگین

قرآن کریم با لطافت و ظرافت بی نظیری فلسفه گذاشتن مهریه برای زن را، هدیه و پیشکشی اعلام نموده و با تعبیر «نحله» بدان اشاره می نماید[ «وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً»؛ «و مهر زنان را به طور کامل به عنوان یک عطا و پیشکش (یا یک عطیه) به آنها بپردازید». نساء (4)، آیه 4.].
همچنین از مهریه به «صداق» تعبیر می کند که نشانه صداقت و راستین بودن علاقه مرد به همسر خویش است. این امر تأثیر روانشناختی ویژه ای در زن برجای می گذارد؛ زیرا وی احساس می کند مرد به او علاقه مند است و حاضر است هزینه کند.
در تعیین مهریه نباید هیچ کدام از پسر و دخترها و خانواده هایشان احساس برد یا باخت کنند؛ زیرا اگر چنین احساسی به آنان دست دهد، شیرینی زندگی و ازدواج به تلخی تبدیل خواهد شد.
مهریه های سنگین یکی از عوامل به هم زدن آرامش در خانواده هاست و نشان دهنده بی اعتمادی خانواده دختر به داماد است و می تواند به عنوان یک ابزار در دست دختران قرار گرفته و پسران را از این نظر همیشه تحت استرس و فشار قرار دهد.
رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) نیز در باب نکوهش سنگینی مهریه می فرمایند: «در مهریه آسان بگیرید؛ زیرا مرد کابین (سنگین) زن را می دهد اما در دلش نسبت به او کینه و دشمنی به وجود می آید».[ «تیاسَرُوا فی الصَّداقِ فإنَّ الرَجُلَ لَیعطِی المَرأة حَتَّی یبقی ذلک فی نفسه عَلیها حَسبکةُ»؛ کنزالعمّال، 44731.]
همچنین می فرمایند: «از میمنت زن این است که راحت خواستگاری شود و کابین (مهریه اش) سبک باشد».[ «إنّ مِن یمنِ المرأة تیسیرُ خِطبَتِها و تَیسیر صِداقِها و تَیسیر رَحِمِها»؛ میزان، 7845؛ کنزالعمّال، 44721]

3. دوستی های قبل از ازدواج

این دوستی ها علاوه بر مشکلاتی که به دلیل احساس گناه به سبب ناخشنودی خداوند از این ارتباط، ترس و اضطراب ناشی از آبروریزی، احساس سرخوردگی، شکست روحی، افسردگی و... برای دختر و پسر ایجاد می کند، با توجّه به ویژگی غیرت در مرد باعث می گردد حتّی اگر روابطشان به ازدواج نیز بینجامد، اعتمادش از همسر خود سلب گشته سؤالاتی در ذهن او شکل گیرد که چرا همسرم پیش از محرمیت با من رابطه برقرار کرد؟! نکند مشابه این رابطه را با دیگران نیز داشته است و اگر دوستی ها به ازدواج نیانجامد آشفتگی در احساسات و عواطف به ویژه از سوی دختران پیش می آید و باعث می گردد که این افراد نتوانند عاطفه، عشق، صفا و صمیمیتی را که لازمه زندگی مشترک و ستون خیمه زندگی زناشویی است در زندگی با همسر خود ابراز نمایند. به همین دلیل است که قرآن کریم یکی از شرایط ازدواج را پاکدامنی می داند که هیچ کدام از پسر[ مائده 5، آیه 5.] و دختر دوست پنهانی و نامشروع نگرفته باشند.[ نساء 4، آیه 25.]

4. وارونه جلوه دادن حقایق

امروزه آسیب های مختلفی سلامت ازدواج و به دنبال آن زندگی مشترک همسران را تهدید می کند که رواج فریب یا تدلیس در ازدواج یکی از مهم ترین آنهاست.
این مسئله علاوه بر آنکه آثار و پیامدهای حقوقی ویژه ای دارد که با عنوان قانون «تخلف از شرط صفت» در قانون مدنی مطرح و قابل پیگیری است، باعث ایجاد فضای بی اعتمادی و بدبینی در فضای ارتباطی زن و شوهر گشته و زمینه اختلافات جدّی و به دنبال آن عدم آرامش را در زندگی آنان به وجود می آورد. به همین دلیل است که برگزاری جلسات گفتگوی مستقیم (تحت نظارت خانواده های دو طرف) دختر و پسر و اطلاع یافتن آنان از آنچه در آینده می تواند در زندگی مشترکشان تأثیرگذار باشد، یکی از مهم ترین گام های فرایند انتخاب همسر است.