قرآن در کلام رهبری – سوره انعام آیه 78

منبع : پایگاه حوزه نت

متن آیه:

فَلَمَّا رَأَی الشَّمْسَ بازِغَةً قالَ هذا رَبِّی هذا أَکبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قالَ یا قَوْمِ إِنِّی بَری ءٌ مِمَّا تُشْرِکون

ترجمه:

پس چون خورشيد را برآمده ديد گفت: اينست پروردگار من، اين بزرگتر (از ماه و ستاره) است. امّا چون غروب كرد، گفت: اى قوم من! همانا من از آنچه براى خداوند شريك قرار مى‏دهيد بيزارم.

موضوع:

حج، صحنه اتحاد امت اسلامی بر محور توحید

کلام رهبر:

حج، کانون معارف اسلام و بیان کننده ی سیاست کلی اسلام برای اداره ی زندگی انسان است. حج، مظهر توحید و نفی و رمی شیطان و تکرار شعار ابراهیم(علیه السّلام) است که گفت: «انّی بری ء مِمَّا تُشْرِکون » صحنه ی اتحاد عظیم امت اسلامی برگرد محور توحید و برائت از مشرکین و نفی و طرد همه ی بتهاست. و بت، هر آن چیزی است که به جای خدا قرار گیرد و ولایت الهی را به ولایت خود تبدیل کند و نیرو و اراده ی افراد بشر را در اختیار بگیرد؛ حال چه سنگ و چوب، و چه قدرتهای شیطانیِ سلطه گر و جبار، و چه عصبیتهای جاهلی و ناحق که: «فماذا بعد الحقّ الّاالضّلال».

بتهای بزهکار استبداد و استعمار، حکمرانان از خدا بی خبر و قدرتهای سلطه گر جهانی، در گذشته و حال، همواره از حجِ با مضمون سازنده و روشن و الهامبخش، بشدت ترسیده و با آن به مقابله برخاسته اند. آنها تبلیغات دامنه دار و خصمانه یی را به وسیله ی آخوندهای درباری و ریزه خواران سفره ی عشرت خود بر ضد مضمون سیاسی حج به راه انداخته و با هیاهو و جنجال خواسته اند بقبولانند که حج از سیاست جداست و جز عبادتی به مثابه ی عبادات فردی نیست؛ غافل از آن که هر انسانِ اندکی هوشمند هم بوضوح درمی یابد که اگر درس وحدت مسلمین و عظمت امت اسلامی و تعارف برادران جدا افتاده و همصدایی صاحبان زبانها و نژادها و ملیتها و مناطق جغرافیایی گوناگون و اعتصام به حبل اللَّه با حالت طبیعی در حج منظور نمی بود و فقط عبادت و رابطه ی جداگانه ی انسانها با خدای خود مطلوب بود، آمدن از «کلّ فجّ عمیق» و پیاده و سواره، آن هم در یک موسم خاص، چه معنی داشت؟ رنج پیمودن این راه، چرا؟ و حضور در مکه وسپس در عرفات و مشعر و منی، آن هم در ایام معدودات و روزها و ساعات معین برای همه ی مسلمین جهان، چرا؟ و طواف گرد یک مرکز واحد و رمی یک نقطه ی واحد، چرا؟

آری، حج عبادت است و ذکر و دعا و استغفار؛ اما عبادتی و ذکر و استغفاری در جهت ایجاد حیات طیبه ی امت اسلامی و نجات آن از زنجیرها و غلهای استعباد و استبداد و خداوندان زر و زور و تزریق روح عزت و عظمت به آن و زدودن کسالت و ملالت از آن. این است حجی که از پایه های دین به شمار رفته و امیرالمؤمنین علی(علیه السّلام) در نهج البلاغه آن را عَلَم اسلام و جهاد هر ناتوان و برطرف کننده ی فقر و تنگدستی و مایه ی تقرب و نزدیکی اهل دین به یکدیگر شمرده است؛ و این است آن حجی که بندگان مجاهد خدا همه ساله از ایران با شوق و شور بدان روی می آورند و برائت از امریکا و صهیونیسم و نفی ولایت استکبار و شعار برای تعمیم ولایت الهی را شرط اصلی آن می شمرند؛ و این است آن حجی که سیلی خوردگانِ از اسلام و انقلاب و در رأس آنان امریکای جنایتکار، از آن احساس خطر می کردند و اکنون دو سال است حکام آل سعود برای شادی و خشنودی امریکا و اسرائیل، مؤمنین را از اقامه ی آن مانع می شوند و زبانها و قلمهای مزدور آخوندهای نوکرصفت را به نفی آن و محکوم کردن آن وادار می کنند.

تفسیر:

نکته ها:

در این آیه نیز ابراهیم علیه السلام در مقام بحث و گفتگو است، نه در مقام بیان عقیده ی شخصی، و همچنان که گذشت کلمه ی «یا قَوْمِ» و نیز «مِمَّا تُشْرِکونَ» (شرک می ورزید، نه می ورزم) دلیل آن است که خود آن حضرت، ماه و خورشید و ستاره را نمی پرستیده است.

پیام ها:

1- یکی از شیوه های احتجاج، اظهار همراهی با عقیده ی باطل و سپس ردّ کردن آن است. «هذا رَبِّی»

2- بیدار کردن فطرت ها، فعال کردن اندیشه ها و توجّه به احساسات، یکی از شیوه های تبلیغ است. «لا أُحِبُّ الْآفِلِینَ»

3- محبوب واقعی کسی است که محدود به مکان، زمان و موقّت نباشد. «لا أُحِبُّ الْآفِلِینَ»

4- کوچکی و بزرگی اجسام مهم نیست، همه ی آنها چون متغیر و ناپایدارند، پس نمی توانند خدا باشند. «هذا أَکبَرُ»

5- شیوه ی تعلیم حقّ یا انتقاد از باطل، باید گام به گام باشد. ابتدا نفی ستاره و ماه و در نهایت خورشید. فَلَمَّا رَأَی الشَّمْسَ . .. قالَ

6- برائت از شرک، «فریاد ابراهیمی» است. «إِنِّی بَرِی ءٌ مِمَّا تُشْرِکونَ»

7- برائت از «شرک» است، نه از «افراد». «مِمَّا تُشْرِکونَ»، نه «مِنْکمْ».

8- برائت جستن، باید پس از بیان برهان و استدلال باشد. (اوّل افول و غروب را مطرح کرد، بعد برائت از شرک را).

منبع: تفسیر نور ج 2 496