قرآن در کلام رهبری – سوره نساء آیه 2

منبع : پایگاه حوزه نت

متن آیه:

وَ آتُوا الْیتامی أَمْوالَهُمْ وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبیثَ بِالطَّیبِ وَ لا تَأْکلُوا أَمْوالَهُمْ إِلی أَمْوالِکمْ إِنَّهُ کانَ حُوباً کبیراً

ترجمه:

و اموال یتیمان را به آنان بدهید؛ و (مال) پلید را، با (مال) پاک [نیکو] عوض نَکنید؛ و اموالِ آنان را همراه اموالتان نخورید، [چرا] که این گناهی بزرگ است!

موضوع:

لزوم توجه ویژه سازمان بهزیستی به مسئله ایتام

کلام رهبر:

من بخصوص می خواهم به سازمان بهزیستی، درباره ی ایتام تأکید کنم. این سازمان باید به یتیمانی که در اختیار و سپرده شده به سازمانند، به صورت مضاعف رسیدگی کند. مبادا در نظام اسلامی، یتیمی مورد اهمال و ضیاع واقع شود! قرآن هم در چند جا یتیم را مورد تأکید قرار داده است و این به خاطر خصوصیتی است که در یتیم وجود دارد. مسأله ی یتیم، مسأله ی انسانیِ بسیار مهمّی است.

البته دنیا تاکنون نتوانسته است مسأله ی یتیم را حل کند. امروز در دنیا مسأله ی ایتام، مسأله ای لاینحل است؛ اما اسلام در خصوصِ ایتام، دستوراتی دارد که اگر به آنها عمل شود، این مسأله، حل خواهد شد. لذاست که من نسبت به مسأله ی ایتام تأکید می کنم و امیدواریم که خداوند همه ی شما را در راه امداد به آنها موفّق بدارد.

تفسیر:

شأن نزول:

حکایت شده که شخصی از «بَنی غَطفان» برادر ثروتمندی داشت که از دنیا رفت، و او سرپرستی یتیمان برادر را به عهده گرفت و در اموال آنان تصرّف کرد و وقتی برادرزاده اش به حدّ رشد رسید، از دادن حق او امتناع ورزید.

موضوع را خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله عرض کردند و آیه ی فوق فرو فرستاده شد.

سپس فرد غاصب با شنیدن آیه توبه کرد و اموال را به فرزند برادرش بازگرداند.

نکته ها و اشاره ها:

1. آیه ی فوق شامل سه دستور مهم در مورد اموال کودکان بی سرپرست است:

الف) اموال یتیمان را (هنگامی که رشد پیدا کردند) به آنان بدهید؛ یعنی خود را ناظر و وکیل و امین یتیمان بدانید، نه مالک اموال آنان.

ب) هیچ گاه اموال پاکیزه و خوب آنان را با اموال ناپاک و نامرغوب خود، تعویض نکنید؛ یعنی اموال آنان را با بهانه های مختلف حیف و میل نکنید.

ج) اموال یتیمان را با اموال خود نخورید؛ یعنی آنها را با هم طوری مخلوط نکنید که نتیجه اش، مالکیت همه ی اموال و یا پایمال شدن حق یتیمان باشد.

2. واژه ی «حُوب» در اصل به معنای احتیاج و نیازی است که انسان را به گناه می کشاند و از آن جا که تجاوز به اموال یتیمان، غالباً بر اثر نیاز و یا به بهانه ی احتیاج صورت می گیرد، در آیه ی فوق این تعبیر به کار رفته است؛ و از تعبیر «گناه بزرگ» استفاده می شود که تجاوز به اموال یتیمان از گناهان کبیره است.

3. لحن شدید آیه ی فوق به اندازه ای در دل مسلمانان تأثیر گذاشت که حتی غذای خود را از غذای یتیمان جدا کردند و این امر موجب ناراحتی و زحمت هر دو طرف شد؛ از این رو در آیه ی 220 سوره ی بقره بیان شد که اگر هدف شما از مخلوط ساختن اموال و غذای یتیمان با غذای خودتان، خیرخواهی و اصلاح باشد، مانعی ندارد.

آموزه ها و پیام ها:

1. اسلام حامی کودکان بی سرپرست است (و این سرمشقی برای مسلمانان و حکومت اسلامی است).

2. در امور اقتصادی یتیمان دقت کنید که حق آنان پایمال نشود.

منبع: تفسیر قرآن مهر ج 4 ص 32