قرآن در کلام رهبری – سوره نساء آیه 120

منبع : پایگاه حوزه نت

متن آیه:

یعِدُهُمْ وَ یمَنِّیهِمْ وَ ما یعِدُهُمُ الشَّیطانُ إِلاَّ غُرُوراً

ترجمه:

[شیطان] به آنان وعده می دهد؛ و آرزومندشان می سازد؛ در حالی که شیطان جز فریب، به آنان وعده نمی دهد.

موضوع:

تهدید و تطمیع از کارهای شیطان برای تغییر دستگاه محاسبه مؤمنان

کلام رهبر:

تأثیر شیطان در دستگاه محاسبه ی ما، از راه تهدید و تطمیع است؛ از یک طرف ما را میترساند: آیه ی شریفه ی قرآن در سوره ی مبارکه ی آل عمران [میفرماید]: اِنَّما ذلِکُمُ الشَّیطنُ یُخَوِّفُ اَولِیآءَهُ فَلا تَخافُوهُم وَ خافُونِ اِن کُنتُم مُؤمِنین. در قضیّه ی غزوه ای که بعد از اُحد اتّفاق افتاد - که آمدند شایعه کردند که دشمن آمد، پدرتان درآمد، همه چیزتان از دست رفت - پیغمبر فرمود: آن کسانی که امروز در جنگ اُحد زخمی شدند، همانها شمشیر بردارند و بیایند؛ اگر هیچکدامتان هم نیایید، من تنها خواهم رفت.

پیغمبر اکرم راه افتاد، کسانی که آن روز در اُحد زخمی شده بودند، شمشیر برداشتند با پیغمبر راه افتادند رفتند و دشمن را که در نزدیک مدینه - [خبر] درست بود - کمین کرده بود و قصد داشت که حمله کند به صورت غافلگیرکننده، تارومار کردند و برگشتند. فَانقَلَبوا بِنِعمَةٍ مِنَ اللهِ وَ فَضلٍ لَم یَمسَسهُم سوء؛ بعد میفرماید که: اِنَّما ذلِکُمُ الشَّیطنُ یُخَوِّفُ اَولیاءَه. یکی از کارهای شیطان ترساندن است: اَلشَّیطنُ یَعِدُکُمُ الفَقر؛ شما را از فقر میترساند - بنابر یک احتمال در معنای این آیه ی شریفه - این تهدید بود، از طرف دیگر تطمیع است؛ از سوی دیگر وعده میدهد شیطان، وعده های فریبنده؛ اینجا هم آیه ی شریفه ی قرآن میفرماید: یَعِدُهُم وَ یُمَنّیهِم وَ ما یَعِدُهُمُ الشَّیطنُ اِلّا غُرورا؛ وعده میدهد، آرزوها را در دل آنها بیدار میکند، زنده میکند، یک آینده ی رنگی و دروغین و خیالی مثل سراب در مقابل چشم مؤمنینِ به خود میگذارد؛ وَ ما یَعِدُهُمُ الشَّیطنُ اِلّا غُرُورا؛ امّا فریب است. از یک طرف تهدید، از یک طرف تطمیع؛ مثل رفتاری که امروز آمریکا دارد و قدرتهای استکباری همیشه [دارند]؛ از یک طرف تهدید میکنند، از یک طرف تطمیع میکنند.

تطمیع، فقط تطمیع شخصی نیست؛ تطمیع های کلّی: «چنین میکنیم، چنان میکنیم»؛ بعد هم نمیکنند، دروغ میگویند؛ کار شیطان این است. همه ی این کارهایی که شیطان انجام میدهد - این اغوا، این تهدید و تطمیع - برای این است که دستگاه محاسباتی انسان مؤمن را از کار بیندازد تا محاسبه ی غلط انجام بدهد؛ وقتی دستگاه محاسباتی از کار افتاد، کار خراب میشود. محاسبه ی غلط، یکی از بزرگ ترین خطرها است؛ گاهی حیات انسان را تهدید میکند؛ گاهی سرنوشت انسان را تهدید میکند؛ چون توان انسان، نیروی انسان، توانایی های انسان، تحت سرپنجه ی اراده ی او است، و اراده ی انسان تحت تأثیر دستگاه محاسباتی او است: اگر دستگاه محاسباتی بد کار کرد، اراده ی انسان تصمیمی میگیرد و در جهتی میرود که خطا است؛ آن وقت نیروهای انسان، همه ی توانایی های انسان در این جهتِ خطا به کار می افتد؛ این آن چیزی است که باید مراقب آن باشید.

تفسیر:

قرآن کریم در آیات قبل پنج مورد از برنامه های شیطان را بر شمرد و در این آیه نیز دو مورد دیگر را بیان می کند؛ یکی وعده های دروغ و فریبکارانه ی شیطان که از دام های او برای منحرف کردن انسان هاست؛ و دیگری به سر گرم کردن انسان ها به آرزوهای دور و دراز که در حقیقت تأکیدی بر مطالب آیه ی قبل است.

نکته ها و اشاره ها:

1. آیه ی فوق، هدف برنامه های شیطان را بیان می کند که همان فریب انسان هاست. او به انسان وعده ی ثروت، قدرت، مقام و. .. می دهد و از راه حق منحرف می سازد.

2. در آیات دیگر قرآن آمده است که شیطان وعده ی فقر می دهد و انسان را از آن می ترساند، و همین ترس، او را به دام آرزوهای خیالی و طولانی می اندازد؛ پس مواظب باشیم که گرفتار این دام های فریبکارانه و آرزوها و وعده های بی حاصل و خیالی نشویم.

3. شیطان انسان را از واقعیات زندگی دور می سازد و با فریب، به طرف آرزوهای ذهنی و خیالی می برد. راه مقابله با این نقشه ی شیطانی آن است که انسان واقعیات زندگی را بپذیرد و در همان چهارچوب به تلاش سازنده بپردازد.

4. حیله های شیطان؛امام عارفان در این مورد می نویسند:چه شده است که ما این طور غافلیم؟ کی به ما اطمینان داده جز شیطان که کارهای ما را از امروز به فردا می اندازد. می خواهد اصحاب و انصار خود را زیاد کند و ما را با خُلق خود و در زُمره ی خود و اتباع خود محشور کند. همیشه آن ملعون امور آخرت را در نظر ما سهل و آسان جلوه می دهد و ما را با وعده ی رحمت خدا و شفاعت شافعین، از یاد خدا و اطاعت او غافل می کند؛ ولی افسوس که این اشتهای کاذب است و از دام های مکر و حیله ی آن ملعون است.

آموزه ها و پیام ها:

1. هدف شیطان فریب شماست (پس مواظب باشید).

2. وعده های فریبنده و آرزواندیشی، از دام های شیطان است.

3. نقشه های شیطان را بشناسید تا گرفتار نشوید.

منبع: تفسیر قرآن مهر، ج 4، ص: 304