شبهه: شب عدم نور و روز وجود نور است؛ چگونه در قرآن آمده که شب در جستجوی روز شتابان است؟

واحد تحقیق و پژوهش مرکز هدایت
زیر نظر: استاد عتیق الله افندی

شبهه: شب عدم نور و روز وجود نور است؛ چگونه در قرآن آمده که شب در جستجوی روز شتابان است؟

توضیح شبهه:

در قرآن آمده است: Pيُغْشِي ­اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًاO

«شب روز را می­پوشاند و شب شتابان به دنبال روز روان است»

در واقع روز وجود نور و شب عدم نور است؛ نه چيزی چون چادر که روز را بپوشاند، بنابراین پوشانده شدن روز توسط شب غلط است و همچنين نه شب روز را می­طلبد و نه روز شب را!

پاسخ:

الف) ……………………………………..

از شب می­توان دو معنا را مراد گرفت که در هر دو صورت، می­توان شب را امري وجودی بدانیم:

• شب به معنای تاریکی:

چون دیده می­شود و آثار دیدنی هم دارد؛ مانند این­که بگوئیم:«از منظره­ی شب لذت بردم»!

• شب به معنای زمانی:

چون در آن می­شود کاری انجام داد! مانند این­که بگوئیم:«شب رفتیم مهمانی!» پس چون شب وجود دارد، می­توان در آن کاری همچون مهمانی رفتن انجام دهیم.[1]

ب) ………………………………………

این نوع عدم در فلسفه، (عدم­ملکه) نامیده می­شود.[2] مانند:کوری و بینایی، که کوری عبارت از نبود بینایی در ذاتی(مانند انسان) است که قابلیت بینایی را دارد، بی­نوری شب نیز همین­گونه است؛ یعنی نبود نور در ذاتی(شب) که قابلیت نور را دارد.

کلمه­ی «شب» به معنای مطلق عدم نور نیست بلکه به معنای زمانی است که در آن زمان، ناحیه­ای از نواحی زمین از خورشید نور نمی­گیرد.[3]

پس عدم نور، منشأ شب است نه خود شب! مانند عدم حرکت مولکول که منشأ سرما است نه خود سرما.[4]

ج)

عدم نور را نمی­شود مطلق شب دانست! بلکه می­شود یک صفت برای شب دانست؛ مانند این جمله­ی مشهور «شب تاریک» اگر مطلق شب را تاریکی یاعدم نور بدانیم پس باید شب مهتابی را شب نگوئیم یا شب ناقص بگوئیم، هم­چنین روزی که در آن خورشید گرفتگی شدید رخ می­دهد و همه­جا را تاریک می­کند باید شب بگوئیم! همین­گونه هر ناحیه­ای که در آن­جا سایه است و نور خورشید نمی­تابد، باید بگوئیم: «آن­جا شب است» در حالی­که چنین چیزی خلاف عقل است.

د) ……………………………………..

مراد از Pيُغْشِی ­اللَّيْلَ النَّهَارَ Oانقلاب زمانی است.[5] در این آیه از روی استعاره به ظلمت شب «غشا»؛ پرده یا چادر گفته شده است که روشنی روز را می­پوشاند.[6]

و درباره­ی این جمله Pيَطْلُبُهُ حَثِيثًاO «شتابان به دنبال روز روان است» گفته شده است که شب با سرعتی تـقـريباً معادل «1669» کـيـلـومـتر در ساعـت، در خـط استوا پيوسته روز را دنبال می کند و آن­را می پوشاند.[7]

منابع

[1] https://www.youtube.com/watch

[2] .دفاع از قرآن(229/230)

[3] .دفاع از قرآن (238/239)

[4].https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=78685&consultationid=50280

[5] تفسیر احسن الکلام(3/177) الشیخ ابی زکریا عبد السلام الرستمی، صادقه بنت عبد الاحد، مکتبه فریدیه، 1428،

[6] تفسیر روح المعانی(5/158) العلامه ابی الفضل شهاب الدین السید محمود الالوسی البغدادی، بیروت لبنان، 1423،

[7] http://www.quranology.com/farsi/shab-rooz.htm