خصوصا گروهي كه اندام و يا لباس زيبا ندارند مفيد است. چه زيبا گفته است يكي از زنان مسلمان:

حجاب، حتي از ايجاد عقده ها و حسادت ها در ميان زنان جلوگيري مي كند. چرا بايد زني به خاطر اين كه اندام زيبا ندارد احساس حقارت و كوچكي كند و ديگري به واسطه ي داشتن اندام موزون و زيبا به ديگران فخر بفروشد.(1)

حدود آزادي اظهار نظر درباره ي حجاب و لباس

شبهه: بعضي با اين عبارت كه «اصلا مگر ما حق داريم راجع به لباس پوشيدنمان نظر بدهيم؟»(2) خواسته اند اين شبهه را القا كنند كه افراد حق اظهار نظر درباره ي لباس را ندارند. آيا ادعاي مذكور صحيح است؟

پاسخ: اولاً، واقعاً جاي تعجب است؛ با وجود اين كه برگزاري هم انديشي با حضور جوانان و انتشار نظرهاي آنها در سطح عمومي به وسيله ي روزنامه، خود بهترين دليل و شاهد است كه جوانان حق اظهارنظر درباره ي لباس پوشيدن را دارند؛ لكن معلوم نيست چرا گوينده ي محترم به طور غير واقعي، و به دور از صداقت، با تبليغ به روش القايي در صدد تلقين وجود زور و فشار درباره ي لباس است.

1- . فاطمه هرسن، حديث هدايت در نشستي با چند تن از بانوان غير ايراني (اتريشي) اينك ديگر رو به شرق نماز مي گذاريم، مجله ي پيام زن، شماره ي 46، دي ماه 74، ص 23.

2- . گيو نمازي، هم انديشي جوانان درباره لباس پوشيدن، روزنامه نوروز، 18 / 4 / 80، ص8.

ثانياً، بدون ترديد گوينده ي محترم قبول دارد كه اظهار نظر نيز، همانند هر عمل ديگري بايد مطابق قاعده و روشمند باشد؛ يعني اظهار نظر در زمينه ي مسائل مهم و نيازمند كارشناسي مثل مسئله ي حجاب، حداقل بايد براساس يكي از دو قاعده ي عقلايي زير باشد:

الف) خود فرد در زمينه اي كه اظهار نظر مي كند متخصص و كارشناس باشد.

ب) به نظر متخصصان و كارشناسان، استناد و تكيه كند.

با دقت و مطالعه ي اظهار نظرهاي افراد شركت كننده در هم انديشي، به روشني فهميده مي شود كه متأسفانه هيچ يك از دو قاعده ي عقلايي فوق در آن رعايت نشده است.

ثالثاً، درباره ي اظهار نظر افراد غير متخصص، مثل جوانان شركت كننده در هم انديشي مذكور، سه ديدگاه مهم قابل طرح است:

الف) ديدگاه افراطي. ديدگاهي كه مي گويد افراد غير متخصص نيز، حتي بدون استناد به نظر كارشناسان و يا حضور آنان در هر مسئله ي مهمي حق اظهار نظر دارند. برگزاري هم انديشي جوانان درباره ي لباس، بدون حضور و نظر كارشناسان، و چاپ گزارش آن توسط روزنامه ي نوروز،مؤيد اين است كه ديدگاه مذكور مورد قبول گزارش دهنده ي محترم و هم فكران ايشان است.

نقد: ديدگاه فوق قابل دفاع منطقي نيست؛ زيرا ترديدي نيست كه اظهار نظر افراد ناآگاه درباره ي مسائل مهم و نيازمند كارشناسي، بدون استناد به نظر كارشناسان و بدون حضور آنها، باعث طرح نظرات نادرست در اذهان مردم، خصوصا جوانان مي گردد. مهم تر اين كه وقتي اين گونه نظرها در «روزنامه» منتشر گردد، پيامدهاي منفي آن چندين برابر است؛ زيرا از مصاديق آشكار تشويش اذهان عمومي است.

ب) ديدگاه تفريطي. ديدگاهي كه مي گويد افراد به طور مطلق، هرگز حق اظهار نظر درباره ي هيچ مسئله اي را ندارند.

نقد: اين ديدگاه نيز غير منطقي است، و قابل دفاع عقلاني نمي باشد؛ زيرا مهم ترين لازمه ي منفي آن، احترام نگذاشتن به شخصيت افراد و تقويت استبداد رأي در جامعه است كه امر مردودي مي باشد. اميرمؤمنان امام علي(عَلَيْهِ السَّلاَمُ) در روايتي تصريح فرموده اند:

من استبدَّ برأيه هلك و مَنْ شاور الرجال شاركها في عقولها(1)؛ هر انساني كه استبداد به رأي داشته باشد هلاك وگمراه مي شود؛ و هر كسي كه با ديگران مشورت كند، در عقل هاي آنها شركت جسته است.

1- . نهج البلاغه، تحقيق صبحي صالح، حكمت 161، ص500.

ج) ديدگاه اعتدالي. ديدگاهي كه مي گويد افراد غير كارشناس با استناد به نظر كارشناسان يا با حضور آنها، درباره ي مسائل مهم، از جمله لباس مي توانند اظهار نظر كنند. اين ديدگاه ايرادهاي دو ديدگاه قبل را ندارد؛ بنابراين، ديدگاهي منطقي و قابل دفاع عقلاني است.

ما معتقديم هم انديشي جوانان درباره ي لباس اگر با مطالعه و تحقيق قبلي و با استناد به نظر كارشناسان و يا با حضور آنان برگزار مي گرديد، بسياري از مطالب نادرست مطرح شده(1)

با تذكرات و راه نمايي هاي آنها جرح و تعديل مي شد و فرهنگ سازي به مفهوم صحيح و دقيق آن صورت مي گرفت.