فصل چهارم: تعارض نمایی حجاب و آزادی

اشاره

فصل چهارم اين نوشته به كالبدشكافي و پاسخ گويي به شبهات و پرسش هايي درباره ي رابطه ي آزادي و لباس و حق انتخاب پوشش توسط افراد، و برخي محدوديت هاي معقول و مشروع در امر حجاب و پوشش پرداخته است.

رابطه ي حد و مرزهاي پوشش و عقده ها و حسرت ها

شبهه: محدوديت ها (در مورد لباس) باعث شكستن حرمت افراد و ايجاد عقده و حسرت مي گردد؟(1)

پاسخ: واقعيت اين است كه محدوديت ها (در مورد لباس) باعث شكستن حرمت افراد نمي شود، بلكه دقيقاً برعكس، آزادي به معناي نفي محدوديت ها، باعث عدم احترام به افراد و انهدام ارزش ها مي گردد. براي تصديق اين سخن، كافي است نيم نگاهي به طرز لباس پوشيدن افراد درقسمت هاي مرفه نشين شهرهاي بزرگ، مثل تهران بيفكنيم و ببينيم كه چگونه اين افراد با سوء استفاده از آزادي، ارزش ها و هنجارهاي ديني مربوط به پوشش اجتماعي را كه قانوناً ملزم به رعايت آن هستند، زير پا مي گذارند و حتي آنها را به تمسخر مي گيرند.

1- . مرتضي زنده دلان، روزنامه نوروز 18 / 4 / 80 ، ص 8.

اما اين كه گفته اند محدوديت در لباس، تنها باعث ايجاد عقده و حسرت در افراد مي شود، كلامي مبهم است و معلوم نيست مراد گوينده، چه اشخاصي هستند؟ اگر مراد گوينده اين است كه محدوديت ها در مورد لباس زنان و دختران جوان، باعث شكل گيري عقده ها و حسرت هاي جنسي و رواني در پسران جوان مي گردد، واقعيت اين است كه برعكس، آزادي پوشش به معناي نفي محدوديت در لباس بانوان و دختران جوان، باعث انعقاد حسرت ها در پسران مي گردد، و با اندك تأملي تصديق مي گردد در جامعه اي كه بخش عظيم آن جواناني هستند كه به دليل شرايط سني و تحريكات مختلف رواني به وسيله ي محصولات آلوده ي فرهنگي، مانند بعضي از فيلم ها، رمان ها و نوارهاي مبتذل، در معرض طغيان غرايز جنسي هستند و از طرفي ازدواج نيز در جامعه بسيار سخت شده است، چگونه ممكن است آزادي پوشش دختران جوان و نفي محدوديت در لباس، باعث شكل گيري عقده ها و حسرت هاي روحي و رواني پسران جوان درباره ي مسائل جنسي نگردد.

چه زيبا، امام صادق(عَلَيْهِ السَّلاَمُ) در روايتي فرموده اند:

النظر سهم من سهام ابليس مسموم كم من نظرة اورثت حسرة طويلة؛(1) نگاه ناپاك، تيري از تيرهاي مسموم و آلوده ي ابليس است و چه بسيار نگاهي كه باعث عقده و حسرت طولاني مي گردد.

همين واقعيت در شعر شاعر اين گونه بيان شده است:

زدست ديده و دل هر دو فرياد *** كه هرچه ديده بيند دل كند ياد

ولي اگر مراد گوينده يِ محترم اين است كه محدوديت در لباس و پوشش بانوان و دختران جوان، باعث شكل گيري عقده ها و حسرت هايي در خود دختران مي گردد؛ چون در آرزوي پوشيدن لباس هاي رنگين و مدل هاي مختلف آن ناكام مي شوند، در پاسخ مي گوييم.

اولاً، در فرهنگ اسلامي و قرآني، زنان نه تنها در استفاده از زينت آلات و لباس هاي زيبا منع نشده اند، بلكه تشويق نيز شده اند. جواز استفاده ي زنان از لباس زربافت و حرير، از جمله شواهد در نظر گرفتن علاقه ي فطري زنان به خودآرايي و زيباگرايي است.

امام باقر(عَلَيْهِ السَّلاَمُ) در روايتي فرموده است:

1- . محمد بن يعقوب كليني، فروع كافي، ج 5، كتاب النكاح، ص 559، حديث 12.

لاينبغي للمرأة ان تعطل نفسها و لو ان تعلق في عنقها قلادة؛(1) سزاوار نيست زني خود را بدون زيور واگذارد، لااقل گردن بندي به گردن آويزد.

ولي اسلام در كنار توصيه ي زنان به خودآرايي، به منظور پاك ماندن محيط اجتماعي، به حجاب و پوشاندن زينت ها و زيبايي ها و عدم تبرّج و خودنمايي در مقابل نامحرم نيز دستور داده است؛ چون نمايش زينت ها و لباس هاي زيبا باعث تحريك و تهييج مي شود.

و لايبدين زينتهن الا لبعولتهن(2) غير متبرجات بزينة(3) و لا تبرجن تبرج الجاهلية الاولي(4).

ثانياً، رعايت اندازه و حدود لباس و پوشش، در معدودي از زنان و دختران كه در اثر تربيت نادرست، حاضرند براي اشباع غريزه ي خودآرايي، زيبايي هاي ظاهري و باطني خود را، حتي به مردان نامحرم نيز نمايش دهند، ممكن است عقده ها و حسرت هايي براي برخي ايجاد نمايد، ولي در مجموع، نمي توان انكار نمود كه حجاب، دستوري حكيمانه است كه براي سلامت روحي و رواني همه ي پسران جوان و حتي زنان،

1- . حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 14، كتاب النكاح، ص 114، حديث 1.

2- . سوره ي نور (24)، آيه ي 31.

3- . سوره ي نور (24)، آيه ي 60.

4- . سوره ي احزاب (33)، آيه ي 33.