مزاج شناسی در طب سنتی به چه معناست؟

مزاج شناسی در طب سنتی علم گسترده‌ای است که برای تشخیص بیماری‌ها، خلق و خو یا توانایی‌های فردی به کار می‌رود. از این علم برای تشخیص و درمان بیماری‌های روحی و جسمی استفاده می‌شود.

هر انسان باید به مزاج بدن خود آگاه باشد تا با استفاده از آن برنامه غذایی و ورزشی مناسبی را درنظر بگیرد. غذاها و عوامل محیطی تاثیر زیادی بر مزاج و سلامت اعضای بدن دارند.

براساس نوع مزاج بدن، برخی از غذاها می‌توانند مضر باشند و برعکس برخی از آن‌ها می‌توانند باعث بهبود احوال و ذخیره‌سازی انرژی در بدن شوند.
بین تمام فاکتورهای تاثیرگذار بر مزاج، رژیم غذایی ساده‌ترین و موثرترین عامل در خلط و طبع است.

در طب سنتی دو نوع مزاج داریم که مفهوم کلی متفاوتی از هم دارند: مزاج ذاتی و مزاج ناشی از بیماری. مزاج ذاتی همان چیزی است که از بدو تولد همراه ماست؛ اما برخی از بیماری‌ها می‌توانند مزاج ما را تغییر دهند. به مزاج جدید مزاج ناشی از بیماری می‌گویند.

انواع مزاج از دیدگاه طب سنتی

در ادامه انواع مزاج‌ها در طب سنتی را توضیح می‌دهیم. با استفاده از این توضیحات می‌توانید مزاج خود و غذاهای سازگار با آن را بشناسید.

مزاج شناسی در طب سنتی
مزاج گرم و خشک (صفراوی)

از جمله مشخصات ظاهری افراد با مزاج گرم و خشک داشتن مفاصل درشت و محکم، پوست خشک، چشمانی درشت، موهای زبر و کم پشت است. از صفات رفتاری و شخصیتی آن‌ها باید به زیرکی، سخاوتمند بودن، رک گویی، حافظه قوی، عاطفی بودن و اشتهای خوب اشاره کرد. از دیگر ویژگی‌های این گروه از کوره در رفتن و از این شاخه به آن شاخه پریدن در هنگام صحبت است.

برای افراد صفراوی مزاج ۵ الی ۶ ساعت در روز خوابیدن کافی است. این افراد، انسان‌هایی فعال چه از لحاظ بدنی و چه ذهنی هستند. انسان‌های دارای مزاج گرم و خشک باید در روز، سه وعده غذا با حجم متوسط بخورند.
مزاج گرم وتر (دموی)

افراد دارای مزاج گرم و تر، بدنی تنومند با استخوان بندی درشت دارند. دموی مزاج‌ها پوستی نرم، موهایی ضخیم، پرپشت و چرب دارند.

شخصیت این گروه دوستانه، خوش‌رو، جسور، نگران، منعطف و عاطفی است. دموی مزاج‌ها فعالیت بدنی بالا و حافظه قوی دارند. این افراد تحمل هوای گرم و مرطوب را ندارند. افراد با مزاج گرم و تر، خوابی عمیق و البته خانم‌های این دسته قاعدگی‌های دردناکی دارند. افراد دموی باید در روز دو وعده غذا با حجم متوسط یا زیاد مصرف کنید.
مزاج سرد و‌ تر (بلغمی)

افراد دارای مزاج سرد و تر استخوان‌بندی درشتی دارند و استعداد چاقی در آن‌ها زیاد است. پوست مرطوب، تن صدای پایین، موی نازک و روشن و چرب، چشمان درشت از دیگر ویژگی‌های این افراد است.

بلغمی‌ها از لحاظ شخصیتی افرادی آرام و ثابت هستند و اعتماد به نفس بالا دارند؛ اما کمی ترسو و خجالتی به نظر می‌رسند. از لحاظ فیزیکی، استقامت افراد دارای مزاج سرد و تر بالا است.

این افراد می‌توانند از وعده‌های غذایی به راحتی بگذرند و نسبت به دیگران احساس تشنگی کمتری می‌کنند. فعالیت ذهنی آهسته‌ای دارند و کم عرق می‌کنند. بلغمی‌ها ساعات بیشتری در روز را به خواب احتیاج دارند و در روز می‌توانند دو وعده غذا با حجم متوسط میل کنند.
مزاج سرد و خشک (سوداوی)

افراد دارای مزاج سرد و خشک استخوان‌بندی ظریف و اندامی لاغر دارند. این افراد پوست سرد و خشک، موهایی زبر، نازک و خشک دارند. آن‌ها سریع صحبت می‌کنند و صدایی ملایم دارند. از لحاظ شخصیتی هم افرادی متفکر، تحلیل‌گر، مدیر و کمال‌گرا هستند.

سوداوی مزاج‌ها افرادی ترسو و مضطرب هستند و از لحاظ روحی عموما بی‌قراری دارند. از نظر فیزیکی مرتب، منظم و فعال هستند. این دسته افراد، تمایل بیشتری به بی‌خوابی دارند. زنان عضو این گروه در دوره قاعدگی، افسرده می‌شوند. تحمل آب و هوای سرد و خشک برای این افراد سخت است. سوداوی مزاج‌ها باید در روز، سه وعده غذا با حجم کم یا متوسط میل کنند.
خوراکی‌ها هم در طب سنتی مزاج دارند. تمام مواد غذایی در ۴ دسته مزاج گرم، سرد، خشک و تر قرار می‌گیرند؛ برای مثال گوشت خروس محلی گرم و خشک است و برای کسانی که طبع سرد دارند، باعث ایجاد تعادل در مزاج می‌شود.