ب: آداب باطني و معنوي قرائت قرآن كريم

براي بهره‌برداري كامل از قرائت قرآن، لازم است كه شرايط بيروني(آداب ظاهري قرائت) و شرايط و مقدّمات دروني(آداب باطني و معنوي)هر دو آماده باشد. هر كس كه شرايط معنوي و آداب باطني قرائت را آماده كرده باشد، از قرائت قرآن استفاده‌ي كامل مي‌برد و به خدا نزديك مي‌شود و به كمال مي‌رسد و اين قارياني هستند كه خدا به وسيله‌ي آنها بلا را از مردم دفع مي‌كند. المحجّهْْ البيضاء/2/218

1ـ خالص بودن هدف قاري قرآن

از پيامبراسلام نقل شده: كسي كه براي رضايت خدا و به خاطر فهميدن دين خدا قرآن بخواند، پاداش او مانند پاداشي است كه خدا به فرشتگان،پيامبران و رسولان خود مي‌دهد. وسائل‌الشّيعه/4/838

2ـ حضور قلب با توجّه به معاني قرآن

اگر كسي بدون حضور قلب و توجّه به معاني قرآن اقدام به قرائت نمايد، چيزي جز لقلقه‌ي زبان نيست و فقط ثواب تلفّظ قرآن نصيب او خواهد شد.

3ـ تدبّر و تفكّر

امام علي علیه السلام مي‌فرمايند: بدانيد قرائتي كه همراه با تدبّر نباشد، خيري در آن نيست. بحارالانوار/89/211

4ـ حالت فروتني و بيم باطني

و از پيامبراسلام سؤال شد كه قرائت چه كسي نيكوتر است؟فرمود: قرائت كسي كه در هنگام شنيدن صداي او احساس كني كه از خدا مي‌ترسد.ميزان الحكمه/8/89

5ـ ثواب‌هاي متعدّد با عمل واحد

هرگاه كسي عمل مستحبّي مثل قرائت قرآن را با نيّت نيابت از پيامبر يا اهل بيت يا پدر و مادر خود يا دوستان و…انجام دهد، ثواب آن عمل به انجام دهنده‌ي عمل (نايب) و كساني كه از طرفشان عمل انجام شده(منوب عنه) به صورت كامل داده مي‌شود و علاوه بر آن، ثواب نيابت كه عمل مستحبّي است نيز به انجام دهنده(نايب) داده خواهد شد.

6ـ فهم حقايق آيات الهي

يكي از موانع عمده‌ي درك مسائل ملكوتي(از جمله فهم آيات الهي) شيطان است. از پيامبراكرم نقل شده كه فرمودند: اگر شيطان راهزن قلوب بني آدم نبود، آنان ملكوت و باطن عالم را مشاهده مي‌كردند.احياء علوم الدين/1/515

7ـ تعظيم قرآن

برخي گفته‌اند: يكي از آداب قرائت باطني قرآن،بزرگداشت و تعظيم قرآن در درون انسان است، تعظيمي كه شايسته‌ي متكلّم آن يعني خداوند تبارك و تعالي باشد.راهيان حفظ قرآن/51

8 ـ تخصيص

از آداب قرائت باطني قرآن، آن است كه اهل قرآن به اين نتيجه برسد كه او و نفسش مورد خطاب آيات قرآن است. براي مثال اگر امر يا نهي از قرآن شنيد، به خود بباوراند كه در اثر آن آيات، او مأمور است و يا نهي شده است. راهيان حفظ قرآن/52

9ـ تبرّي

يكي ديگر از آداب باطني قرائت قرآن، آن است كه قاري به چشم خشنودي و رضايت به خويش ننگرد و فكر نكند كه تزكيه شده است. اگر آياتِ ستايشِ مردمان صالح را خواند، خود را از جمع ايشان و مرتبه‌اي كه دارند جدا بداند و از خدا بخواهد كه او را به ايشان و مقامشان برساند و آنگاه كه آيات عذاب سرزنش مقصّرين را مي‌خواند خود را مخاطب اين آيات بداند و از خدا بخواهد كه او را نجات بخشد. راهيان حفظ قرآن/53

10ـ ترقّي

از آداب باطني قرائت قرآن ترقّي است، يعني اين كه خواننده‌ي قرآن، به جايي برسد كه قرآن را نه از زبان خود كه از دهان خداي عزّوجلّ بشنود.

11ـ تأثيرپذيري از قرآن(عمل به قرآن)

در روايتي از پيامبراكرم نقل شده كه فرمودند: تو هنگامي قرآن مي‌خواني كه تو را(از اعمال زشت باز دارد) و اگر تو را باز نمي‌دارد، در حقيقت قرائت قرآن نمي‌كني.ميزان الحكمه/8/90

12ـ درك تجلّي‌ خداوند در قرآن كريم

در روايات متعدّدي آمده است كه خداوند در قرآن تجلّي‌ مي‌كند از امام صادق‌ علیه السلام نقل شده كه: به خدا قسم، خداوند براي مردم در كلامش تجلّي‌ يافت ولي آنها نمي‌بينند.(المحجّهْْ البيضاء/2/247)

ترتيب نزول سوره‌هاي قرآن كريم

در قرآن كريم نخستين سوره‌اي كه نازل شده است سوره‌ي (علق)، دوّم: سوره‌ي(قلم) سوّم: سوره‌ي(مزمّل) چهارم: سوره‌ي(مدّثر) پنجم: سوره‌ي(تبّت) ششم: سوره‌ي(تكوير) هفتم: سوره‌ي(اعليََ) هشتم: سوره‌ي(ليل) نهم:(فجر) دهم:(ضحي) يازدهم:( شرح) دوازدهم:( عصر) سيزدهم:( عاديات)چهاردهم:(كوثر) پانزدهم:(تكاثر) شانزدهم:(ماعون) هفدهم:(كافرون) هجدهم:(فيل) نوزدهم:(فلق) بيست:(ناس) بيست و يك:(توحيد) بيست و دو:( نجم) بيست و سه:(عبس) بيست و چهار:(قدر) بيست و پنج:(شمس) بيست و شش:(بروج) بيست و هفت:(تين) بيست و هشت:(قريش) بيست و نه:(قارعه) سي:(قيامت) سي و يك:(همزه) سي و دو:(مرسلات) سي و سه:(ق) سي و چهار:(بلد) سي و پنج:(طارق) سي و شش:(قمر) سي و هفت:(ص)سي و هشت:(اعراف) سي و نه:(جن) چهل:(يس) چهل و يك:(فرقان) چهل و دو:(فصّلت) چهل و سه:(مريم) چهل و چهار:(طه) چهل و پنج:(واقعه) چهل و شش:(شعراء) چهل و هفت:(نمل) چهل و هشت:(قصص) چهل و نه:(بني اسرائيل) پنجاه:(يونس) پنجاه و يك:(هود) پنجاه و دو:(يوسف) پنجاه و سه:(حجر) پنجاه و چهار:(انعام) پنجاه و پنج:(صافّات) پنجاه و شش:(لقمان) پنجاه و هفت:(سباء) پنجاه و هشت:(زمر) پنجاه و نه:(غافر) شصت:(سجده) شصت و يك:(شوريََ) شصت و دو:(زخرف) شصت و سه:( دخان) شصت و چهار:(جاثيه) شصت و پنج:(احقاف) شصت و شش:(ذاريات) شصت و هفت:(غاشيه) شصت و هشت:(كهف) شصت و نه: (نحل) هفتاد:(نوح) هفتاد و يك:(ابراهيم) هفتاد و دو:(انبياء) هفتاد و سه:(مؤمنون) هفتاد و چهار:(تنزيل سجده) هفتاد و پنج:(طور) هفتاد و شش:( ملك) هفتاد و هفت:( حاقه) هفتاد و هشت:(معارج) هفتاد و نه:(نباء) هشتاد:( نازعات) هشتاد و يك:(انفطار) هشتاد و دو:(انشقاق) هشتاد و سه:(روم) هشتاد و چهار:(عنكبوت) هشتاد و پنج:( مطفّفين) اين سوره‌ها در مكّه‌ي معظّمه نازل شده سپس خداي تبارك و تعالي سوره‌هاي زير را در مدينه نازل فرمود: نخست: (سوره‌ي بقره) دوّم:(انفال) سوّم:(آل عمران) چهارم:(احزاب) پنجم:(ممتحنه) ششم:(نساء) هفتم:(زلزال) هشتم:(حديد) نهم:(قتال) دهم:(رعد) يازدهم:(رحمان) دوازدهم:(انسان) سيزدهم:(طلاق) چهاردهم:(بيّنه) پانزدهم:(حشر) شانزدهم:( فتح) هفدهم:(نور) هجدهم(حجّ) نوزدهم:(منافقون) بيستم: (مجادله) بيست و يكم:(حجرات) بيست و دوّم:(تحريم) بيست و سوّم:(جمعه) بيست و چهارم:(تغابن) بيست و پنجم:(صف) بيست و ششم:(فتح) بيست و هفتم:(مائده) بيست و هشتم:(برائت) در اين روايت، سوره‌ي فاتحه ساقط شده و چه بسا گفته باشند كه اين سوره دو بار نازل شده است؛ يك بار در مكّه و بار ديگر در مدينه.تفسير الميزان/13/250