معايب پژوهش اسنادي

بديهي است منابع اسنادي از لحاظ دقتشان تا اندازه ی زيادي متفاوت هستند و پژوهشگري که از آنها استفاده مي کند بايد اعتبار آنها را ارزيابي کند. براي مثال، گزارشهاي روزنامه ها از نظر استانداردهاي دقتشان آشکارا سطحي و غيردقيق هستند، به ويژه روزنامه ها و مجلات "مردم پسند"تر. چند سال پيش نامه اي در روزنامه ی گاردين منتشر گرديد. نويسنده ی نامه، که خود را "محقق مطبوعات" مي ناميد هشت گزارش مختلف روزنامه ها را درباره ی عروسي جنجالي ايرافون فورستنبرگ(17) يکي از افراد جوان و ثروتمند طبقه ی بالا در ونيز جمع آوري کرده بود. نويسنده ی نامه شرح داده بود که مطبوعات "خلاقيت و فرديت نيرومند خود را نشان داده اند. آنها از پيروي از هرگونه معيار پذيرفته شده اي خودداري مي کنند حتي هنگامي که موضوع حقايق ساده در ميان است." گزارش شده بود که عروس با اختلاف از 30 دقيقه تا 70 دقيقه دير به مراسم عروسي رسيده است. يک نفر در کانال بزرگ افتاده بود، اما چهار روايت مختلف در مورد هويت او نوشته شده بود. تعداد عکاساني که در مراسم حضور داشتند به تفاوت از 50 تا 250 نفر گفته شده بود، و تعداد ميهمانان از 250 تا 600 نفر. (Mann, 1985, p.75)
بديهي است آمارهاي رسمي منتشر شده بيشتر از گزارشهاي روزنامه ها قابل اطمينان است. اما، حتي اين گونه آمارها نيز بايد هميشه توسط پژوهشگر تفسير شود، که مي بايد از محدوديتهاي بسياري که آنها ممکن است داشته باشند آگاه باشد. براي مثال، همه ی کشورها آمارهاي رسمي ميزان انواع مختلف جرم و جنايت را نگهداري مي کنند، اما اين آمارها درباره ی توزيع واقعي رفتار تبهکارانه اطلاعات نسبتاً اندکي ارائه مي کند، زيرا جرايمي که ثبت گرديده اند تنها جرايمي هستند که به پليس گزارش شده اند. در مورد جرايمي مانند دزدي، اين آمارها شامل نسبت اندکي از تخلفاتي است که در عمل رخ مي دهد، بسياري از آنها هرگز به آگاهي پليس نمي رسند. براي مثال، فروشگاههاي بزرگ، تنها بخشي از مواد سرقت از فروشگاه را که هر هفته رخ مي دهد به پليس گزارش مي کنند- و معمولاً تنها هنگامي که کارآگاه فروشگاه عملاً کسي را در حين عمل دستگير مي کند.

آزمايش

آزمايش(18)، از يک جهت مزاياي عمده اي نسبت به ساير روشهاي تحقيق دارد. در يک وضعيت آزمايشي، پژوهشگر مستقيماً متغيرهاي مربوط را کنترل مي کند. آزمايش را مي توان در واقع کوششي، در چارچوب شرايط مصنوعي برقرار شده به وسيله ی پژوهشگر، براي آزمون تأثير يک يا چند متغير بر متغيرهاي ديگر تعريف کرد. آزمايش در علوم طبيعي زياد مورد استفاده قرار مي گيرد، اما دامنه ی عمل آن در جامعه شناسي محدود است. (Silverman, 1982) ما تنها مي توانيم گروههاي کوچک افراد را در يک محيط آزمايشگاهي وارد کنيم و در چنين آزمايشهايي افراد مي دانند که مورد مطالعه قرار گرفته اند و ممکن است به شيوه اي متفاوت با شرايط عادي رفتار کنند.
با اين همه، روشهاي آزمايشي گاهي ممکن است سودمندانه به شيوه اي مؤثر در جامعه شناسي به کار برده شود. نمونه اي از آن آزمايش ماهرانه اي است که توسط فيليپ زيمباردو انجام شد. (Zimbardo, 1972) او زنداني ساختگي ايجاد کرد و دانشجويان داوطلب را به نقشهاي نگهبان و زنداني گمارد. هدف او اين بود که ببيند تا چه اندازه بازي کردن اين نقشهاي مختلف به تغيير در نگرش و رفتار منجر مي شود. نتايج آزمايش براي پژوهشگران تکان دهنده بود، اگرچه آنها تا اندازه اي انتظار آن را داشتند. افرادي که نقش نگهبانان را بازي مي کردند به سرعت شيوه اي آمرانه اتخاذ کردند، و خصومت واقعي نسبت به "زندانيان" نشان دادند. آنها به "زندانيان" دستور مي دادند که به اين سوي و آن سوي بروند، به آنها دشنام مي دادند و آنها را مسخره مي کردند. ديگران، برعکس، حالتي آميخته از بي تفاوتي و سرکشي و شورش که اغلب در ميان افراد در وضعيتهاي واقعي زندان ملاحظه مي شود از خود نشان دادند. اين اثرات آن قدر آشکار بود و ميزان تنش آن قدر بالا بود که ناگزير شدند آزمايش را در مراحل اوليه متوقف سازند. پژوهشگر نتيجه گرفت که رفتار در زندانها بيشتر از طبيعت وضعيت زندان تأثير مي پذيرد تا از ويژگيهاي فردي افرادي که در آن به سر مي برند.

خواندن جدول

در خواندن متون جامعه شناختي و آماري اغلب با جدولها برخورد مي کنيد. گاهي آنها پيچيده به نظر مي رسند، اما اگر از چند اصل اساسي پيروي کنيم دريافت معني آنها تقريباً هميشه آسان است، و با تمرين اين کار به طور خودبه خودي صورت خواهد گرفت. تسليم اين وسوسه نشويد که جدولها را نديده بگيريد؛ جدولها حاوي اطلاعات فشرده اي هستند، که مي تواند با سرعتي بيشتر از هنگامي که همان مطالب به صورت کلمات بيان مي شود "خوانده مي شود". با مهارت پيدا کردن در خواندن جدولها شما همچنين خواهيد توانست ارزيابي کنيد که نتيجه گيريهاي نويسنده از مطالب مورد بحث واقعاً تا چه اندازه موجه است.
مراحلي که بايد براي درک محتواي يک جدول دنبال شود از اين قرارند.
1- عنوان جدول را به طور کامل بخوانيد. جداول اغلب عناوين نسبتاً درازي دارند، که نشان دهنده ی تلاش پژوهشگر يا آمارشناس براي بيان ماهيت اطلاعات نقل شده به طور دقيق است. عنوان جدولي که در اينجا داده شده نخست موضوع مطالب جدول را بيان مي کند، دوم اين واقعيت را که اين جدول اطلاعاتي را براي مقايسه ارائه مي کند و سوم، اين واقعيت را که اطلاعات فقط براي تعداد محدودي از کشورها ارائه گرديده است.
2- ملاحظه کنيد که آيا تفسيرها يا يادداشتهاي معمولي توضيحي درباره ی داده ها وجود دارد. يادداشتي در پايين جدول نمونه در ارتباط با عنوان ستون خاطر نشان مي سازد که داده ها فقط اتومبيلهاي داراي پروانه را در برمي گيرد. اين مسأله مهم است زيرا در بعضي کشورها نسبت اتومبيلهايي که داراي پروانه مالکيت رسمي هستند ممکن است کمتر از کشورهاي ديگر باشد. يادداشتها ممکن است نشان دهند که اطلاعات چگونه گردآوري گرديده است، يا چرا به شيوه ی خاصي نشان داده شده است. اگر داده هاي جدول توسط پژوهشگر جمع آوري نگرديده بلکه بر پايه ی نتايجي باشد که در اصل در جاي ديگري گزارش شده است، يک منبع داده خواهد شد. منبع گاهي به شما بينشي مي دهد در مورد اين که اطلاعات احتمالاً تا چه اندازه قابل اطمينان است، و به علاوه نشان مي دهد براي يافتن داده هاي اصلي که جدول مبتني بر آنهاست به کجا بايد رجوع کنيد. در جدول ما، يادداشت منبع روشن مي سازد که داده ها بيش از يک منبع گرفته شده اند.
3- عنوانها را در بالا و سمت چپ جدول بخوانيد. (گاهي جداول طوري تنظيم مي شوند که عنوانها را در پايين جدول قرار مي دهند به جاي اينکه آنها را در بالای جدول بياورند). عنوانها به شما مي گويند که در هر رديف و ستون چه نوع اطلاعاتي وجود دارد. در خواندن جدول، ضمن نگاه کردن به ارقام و اعداد هر دسته از عنوانها را بايد به خاطر داشت. در مثال ما عنوانهاي سمت راست کشورهاي مربوط را نشان مي دهند، در حالي که عنوانهاي بالا به سالهاي خاصي که ميزان مالکيت اتومبيل براي آن داده شده است اشاره مي کنند.
4- واحدهاي به کار برده شده را مشخص کنيد- ارقام درون جدول ممکن است نشان دهنده ی تعدادي از موارد، درصدها، ميانگينها، يا سنجه هاي ديگر باشند. گاهي ممکن است سودمند باشد که ارقام داده شده در يک جدول را به شکلي که براي شما مفيدتر باشد تبديل کنيد: براي مثال، اگر درصدها داده نشده باشند، ممکن است ارزش داشته باشد که آنها را محاسبه کنيم. در موردي که در اينجا داده شده است، درصدها ارائه نگرديده اند، اما به دست آوردن آنها آسان خواهد بود.
5- نتيجه گيريهايي را که ممکن است از اطلاعات موجود در جدول به عمل آورد در نظر بگيريد. اکثر جداول توسط مؤلفي که آنها را ارائه مي کند مورد بحث قرار مي گيرند، و بديهي است هنگامي که خودتان اطلاعات جدول بندي شده را ارزيابي مي کنيد بايد مطالب او را به خاطر داشته باشيد. همچنين بايد در نظر بگيريد که چه موضوعات يا مسائل ديگري ممکن است به وسيله ی داده ها مطرح شود.
مالکیت اتومبیل: مقایسه ی بین المللی چند کشور منتخب

* شامل کليه ی اتومبيلهاي داراي پروانه.
منبع:
United Nations Annual Bulletin of Transport Statistics; World Road Statistics, International Road Federation, in Social Trends (London: HMSO 1987,), p.68.
چندين روند جالب را مي توان در ارقام جدول ملاحظه کرد. نخست اين که ميزان مالکيت اتومبيل به طور کاملاً قابل ملاحظه بين کشورهاي مختلف فرق مي کند: تعداد اتومبيل براي هر 1000 نفر در آمريکا تقريباً ده برابر شيلي است. دوم، جدول ارتباطات روشني ميان مالکيت اتومبيل و ميزان ثروت يک کشور را آشکار مي سازد. در واقع، شايد بتوان نسبتهاي مالکيت اتومبيل را به عنوان يک شاخص تقريبي اختلاف ثروت مورد استفاده قرار داد. سوم، در تمام کشورهايي که نشان داده شده، ميزان مالکيت اتومبيل بين سالهاي 1971 و 1984 افزايش يافته است، اما در بعضي کشورها، ميزان افزايش بيشتر از کشورهاي ديگر است- که احتمالاً نشان دهنده ی اختلاف در ميزان رشد اقتصادي است که کشورها به طور موفقيت آميز به آن دست يافته اند.

روشهاي ديگر: مصاحبه، زندگينامه ها، يادداشتهاي روزانه و تحليل گفتگو

مصاحبه

هيچ تمايز روشني بين روش پيمايش و مصاحبه وجود ندارد، چرا که هرگاه پرسشنامه ها به طور مستقيم تکميل شوند، پژوهشگر در واقع با پاسخگويان مصاحبه مي کند. مصاحبه کردن با پرسشنامه گاهي مصاحبه ی "رسمي" (19) يا "کنترل شده" (20) ناميده مي شود، تا آن را از مصاحبه هاي کمتر ساخت يافته متمايز کند که در آن به مصاحبه شونده اجازه داده مي شود درباره ی جنبه هاي مختلف يک موضوع آزادانه صحبت کند. برخي مطالعات مبتني بر مصاحبه اصلاً از پرسشنامه استفاده نمي کنند: گاهي ممکن است با افراد براي مدت زماني قابل ملاحظه مصاحبه شود، و در مواردي که هدف فراهم ساختن اطلاعات عمقي(21) است ممکن است فقط با چند پاسخگو مصاحبه شود. مصاحبه هاي مفصل (22) اطلاعاتي ارزشمندتر از آنچه معمولاً از بررسيهاي پيمايشي به دست مي آيد فراهم مي سازد، اما معايب آن اين است که نفوذ و تأثير مصاحبه گر ممکن است زيادتر بوده، احتمالاً نتايج را تحت تأثير قرار دهد؛ و همچنين مقايسه ی پاسخها به شيوه اي دقيق دشوارتر است. (Brenner, 1978)

زندگينامه ها

زندگينامه شامل اطلاعاتي است که درباره ی زندگي افراد خاص- معمولاً آن گونه که خودشان نقل کرده اند- گردآوري شده است. هيچ روش تحقيق ديگري نمي تواند تا اين اندازه اطلاعات تفصيلي درباره ی تحول اعتقادات و نگرشهاي افراد در طول زمان به ما بدهد و زندگينامه ها به ويژه هنگامي ارزشمندند که تحقيق به روابط بين رشد روان شناختي و فرايندهاي اجتماعي مربوط مي شود. اما اين گونه مطالعات به ندرت به طور کامل به خاطرات افراد تکيه مي کنند. معمولاً از منابع اسنادي- مانند نامه ها، گزارشهاي معاصران يا توصيفهاي روزنامه ها- براي افزودن بر اطلاعات گردآوري شده و آزمون اعتبار آنها استفاده مي شود. عقايد درباره ی ارزش اطلاعات زندگينامه مختلف است. برخي احساس مي کنند اين روش غيرقابل اعتماد است و نمي توان اطلاعات مفيدي فراهم آورد؛ اما ديگران معتقدند که زندگينامه ها منابعي از بينش و آگاهي فراهم مي سازند که کمتر روش ديگري در تحقيقات جامعه شناختي مي تواند با آن برابري کند.

زندگينامه ها به طور موفقيت آميزي در مطالعات بسيار مهم مورد استفاده قرار گرفته اند و کاربرد زيادي در مردم شناسي و جامعه شناسي دارند. (Bertaux, 1981) يکي از نخستين مطالعات معروفي که استفاده ی فراواني از اين گونه اطلاعات به عمل آورد پژوهش دهقانان لهستان در اروپا و آمريکا(23) توسط دبليو.آي. تامس و فلورين زنانيکي بود، که پنج جلد آن نخستين بار بين سالهاي 1918 و 1920 منتشر گرديد. (Thomas & Znaniecki, 1966) تامس و زنانيکي توانستند گزارشي بسيار آگاهانه و موشکافانه درباره ی تجربه مهاجرت فراهم آورند که بدون استفاده از اطلاعات مربوط به زندگينامه ها که آنها گردآوري کردند، ممکن نبود. اثر جديدتري که به صورت يکي از پرفروش ترين کتابها درآمد، کتاب استادز ترکل تحت عنوان کارکردن(24) بود. (Terkel, 1977) عنوان فرعي اين کتاب چنين بود "مردم درباره ی آنچه در تمام روز انجام مي دهند و احساس خود درباره ی آنچه انجام مي دهند، صحبت مي کنند"، و گزارشي ارزشمند و مؤثر از عقايد آمريکاييان درباره ی کارهاي معمولي روزانه شان ارائه مي کرد.
زندگينامه ها لزوماً تمامي پهنه ی زندگي يک فرد، يا تمام جنبه هاي اصلي آن را در بر نمي گيرند. براي مثال، ادوين اچ.ساترلند مطالعه اي را بر اساس زندگينامه چيک کانول، که دزد حرفه اي بود، منتشر کرد؛ مطالعه ارائه شده عمدتاً به فعاليتهاي تبهکارانه کانول محدود بود. (Sutherland & Conwell, 1937) زندگينامه ها به تدريج بيشتر به تاريخ شفاهي تبديل مي شوند- يعني گزارشهاي شفاهي درباره ی گذشته که توسط کساني که خود در جريان حوادث و رويدادها زيسته اند ارائه مي گردد.

يادداشتهاي روزانه

هنگامي که جامعه شناسان مي خواهند مسير فعاليتهاي روز به روز افراد را در محيط اجتماعي خاصي دنبال کنند گاهي از يادداشتهاي روزانه استفاده مي کنند. کار ميداني و بررسيهاي پيمايشي ممکن است اطلاعات کافي درباره ی جريان منظم زندگي افراد به ما ندهند، بنابراين اگر بخواهيم تصويري از آنچه که آنها در قسمتهاي مختلف روز، و در اوقات گوناگون روز يا ماه انجام مي دهند ارائه کنيم، اغلب مفيد است که از آنها بخواهيم يادداشتهاي روزانه بنويسند. باز هم يادآور مي شويم که کمتر مطالعه اي است که تنها به اين گونه اطلاعات تکيه کند؛ اين اطلاعات تقريباً هميشه در کنار اطلاعاتي که به وسيله ی روشهاي ديگر جمع آوري مي شوند مورد استفاده قرار مي گيرد.

تحليل گفتگو

در پژوهش جامعه شناختي به طور فزاينده از ضبط صوت و ويدئو استفاده مي شود. هر دو غالباً در تحليل گفتگو، يعني مطالعه ی چگونگي انجام دادن گفتگوها در محيطهاي زندگي واقعي، مورد استفاده قرار مي گيرند. با استفاده از دستگاه ضبط صوت تمام ويژگيهاي شنيده شدني يک گفتگو بين دو يا چند نفر مي تواند ضبط شود. از آنجا که ما به هنگام گفتگو با يکديگر از حالات چهره و حرکات نيز براي رساندن مقصود استفاده مي کنيم، ضبط ويديويي حتي وسيله ی کامل تري است براي ثبت اطلاعاتي که از گفتگو آشکار مي شود. اگرچه مقدار زيادي از ارزش زمينه ی اصلي از دست مي رود، با استفاده از نقطه گذاري مناسب، مي توان گفتگوهاي ضبط شده را بعداً به متن چاپي انتقال داد.
در چند سال گذشته مطالعات زيادي با استفاده از روش تحليل گفتگو انجام شده که آگاهيهاي گوناگوني در مورد ماهيت کنش متقابل انساني ارائه کرده اند. نمونه اي از اين گونه مطالعات بررسي ويليام ساندرز درباره ی نوع کاملاً ويژه اي از گفتگو، يعني بازجوييهاي پليسي است. بازجويي متضمن گفتگو است، اما نه "هر گفتگويي"- همان گونه که در يکي از عبارات مشهور نمايشهاي پليسي ملاحظه مي شود که مي گويد "من سؤال مي کنم!" ساندرز توانست ماهيت مشخص بازجويي را تحليل کند تا جنبه هاي مهمي را که ممکن بود در غير اين صورت از نظر دور بماند روشن سازد. براي مثال، بازجويان اغلب به هيچ وجه مطلب زيادي نمي گويند و با غرولندها و مکثهاي تعمداً طولاني قرباني را به حرف زدن تحريک مي کنند. (Sanders, 1974)
تحليل گفتگو تنها مي تواند در محيط گروههاي کوچک مورد استفاده واقع شود، و غالباً شامل چيزهايي است که شايد جنبه هاي صرفاً جزئي و کم اهميت زندگي روزانه به نظر برسند. اما اهميت آن در جامعه شناسي بسيار زيادتر از آن است که ممکن است به نظر آيد. سرانجام، گفتگو و صحبت ويژگيهاي عام فعاليت اجتماعي هم در محيطهاي غيررسمي و هم در محيطهاي ساخت يافته تر کنش متقابل اجتماعي هستند.

ترکيب روشها

همه روشهاي تحقيق مزايا و محدوديتهاي خود را دارند. از اين روي معمول است که در يک پژوهش چندين روش را با همديگر ترکيب کرده، از هر يک از آنها براي تکميل و کنترل روشهاي ديگر استفاده کنند، فرايندي که به ترکيب روشها معروف است. ما مي توانيم با نگريستن به يک مطالعه ی پژوهشي معين به ارزش ترکيب روشها - و به طور عام تر، مسائل و مشکلات پژوهش واقعي جامعه شناختي - پي ببريم.

مثال: واليس و ساينتولوجي

روي واليس بر آن شد که جنبش معروف به ساينتولوجي (25) را بررسي کند. بنيادگذار ساينتولوجي، ال. ران هابرد (26) آيینهاي مذهبي گوناگوني را به وجود آورد که پايه اي براي تشکيل يک فرقه مذهبي گرديد. بر طبق آيين ساينتولوجي، ما همه موجوداتي روحاني- تيتان (27)- هستيم اما طبيعت روحاني خود را فراموش کرده ايم. ما مي توانيم قدرتهاي فراموش شده ی فوق طبيعي را از طريق فرايندهاي تربيت و آموزش، که ما را از تواناييهاي واقعي روحي خودمان آگاه مي سازند بازيابيم. واليس تصديق مي کند که او نخستين بار به علت ماهيت غرب ساينتولوجي به انجام دادن اين تحقيق علاقه مند گرديد. ممکن است افراد به چنين عقايد ظاهراً عجيب و غريبي اعتقاد داشته باشند؟ (Wallis, 1974) ساينتولوجي بسيار جدل برانگيز بود، اما پيروان زيادي را جلب کرد. چرا اين جنبش به خصوص، در ميان بسياري از گروههاي جديد مذهبي، تا اين اندازه اهميت پيدا کرده بود؟
شروع تحقيق مسائلي را مطرح کرد. واليس مي دانست که احتمالاً رهبران جنبش مايل به همکاري در بررسي جامعه شناختي نيستند، زيرا قبلاً توسط مؤسسات مختلف دولتي "مورد بررسي قرار گرفته بودند". اما ضمن خواندن تاريخ جنبش او به کتابي برخورد که توسط يکي از اعضاي سابق جنبش نوشته شده بود. واليس با آن شخص تماس گرفت و سرانجام با تعدادي از آشنايان او تماس برقرار کرد که آنها نيز اکثراً پيوند خود را با ساينتولوجي گسسته بودند. بسياري از اين افراد با مصاحبه موافقت کردند که برخي از آنها هنوز با معتقدان به اين آيين تماس داشتند. اين مصاحبه هاي اوليه مجموعه ی اسناد و مدارکي را که ناشي از فعاليت آنها در جنبش بود در اختيار واليس گذاشت، که شامل فهرستي از نشانيهاي پستي اعضاي يک سازمان ملي ساينتولوجي بود. واليس پرسشنامه اي تنظيم کرد و براي نمونه اي از افرادي که نامشان در فهرست ذکر شده بود ارسال کرد. اما به علت قديمي بودن فهرست، تعداد زيادي از افراد نمونه از نشاني ذکر شده در فهرست نقل مکان کرده بودند. بعضي از اسامي ديگر متعلق به کساني بود که تنها به خاطر اينکه يک کتاب درباره ی ساينتولوجي خريده بودند نامشان در فهرست آمده بود و هيچ گونه ارتباط واقعي با جنبش نداشتند.
بدين سان بررسي چنين نمونه اي از پيروان ساينتولوجي به طور کلي داراي ارزش محدودي بود، اگرچه ممکن بود از آن نتيجه گيريهايي کرد. با وجود اين، همين بررسي امکان برقراري تماسهاي بيشتري را براي واليس فراهم ساخت. بعضي از پاسخ دهندگان اظهار کرده بودند که مايل به مصاحبه هستند. بنابراين واليس به نقاط مختلف در آمريکا و انگلستان سفر کرد و ضمن انجام دادن مصاحبه ها اطلاعات و مدارک مستند بيشتري گردآوري کرد. او با يک مجموعه سئوالات تنظيم شده آغاز کرد، اما به زودي پي برد که اتخاذ سبک آزادانه تر و انعطاف پذيرتري که به پاسخگويان اجازه مي دهد درباره ی موضوعاتي که به نظر آنها مهم است به طور مفصل صحبت کنند، سودمندتر است. بعضي از پاسخگويان مايل به ضبط مصاحبه بودند؛ ديگران به آن رضايت نمي دادند.
واليس به زودي به اين نتيجه رسيد که نياز به شناخت بيشتري درباره ی آيينهاي ساينتولوجي دارد، بنابراين متقاضي شرکت در يک دوره ی مقدماتي ارتباطات گرديد که توسط يک گروه ساينتولوجي داير شده بود. او به اين ترتيب مشاهده ی همراه با مشارکت را آغاز کرد، اما هويت خود را به عنوان يک پژوهشگر آشکار نساخت. از آنجا که واليس در طول مدت دوره در ساختمان شبانه روزي ساينتولوجي اقامت داشت ادامه ی نقش شرکت کننده و مشاهده گر پنهان را دشوار يافت. گفتگو با ساير اعضا و پيشرفت در دوره، مستلزم نشان دادن تعهد نسبت به عقايدي بود که او در آنها سهيم نبود. ابراز عدم موافقت با اين عقايد به مشکلاتي منجر گرديد و روشن شد بدون اعلام موافقت آشکار با برخي اصول اساسي ساينتولوجي نمي تواند به کار خود ادامه دهد. بنابراين بدون اين که دوره را به پايان برساند آهسته رفت.
واليس بعداً به رهبران جنبش نامه نوشت و گفت که او جامعه شناس بوده و به تحقيق درباره ی ساينتولوجي مشغول بوده است. وي ضمن اشاره به اين که جنبش بسيار مورد حمله قرار گرفته است اظهار داشت که تحقيقات او ديدگاهي متعادل تر ارائه خواهد کرد. واليس بعدها از ستاد مرکزي اين فرقه در انگلستان ديدار کرد و با يکي از مقامات مسئول در آنجا صحبت کرد. اين شخص از اين که او دوره ی آموزشي ارتباطات را ترک کرده است ناراضي بود و از ارسال پرسشنامه ها به نشاني فهرست اسامي پيروان ساينتولوجي آگاه بود. با اين همه به واليس اجازه داد با بعضي از کارکنان و شرکت کنندگان در دوره مصاحبه کند و نشاني افرادي را که بايد با آنها در آمريکا تماس برقرار کند در اختيار او گذاشت. سرانجام واليس احساس کرد که مطالب و اطلاعات کافي براي انتشار کتابي درباره ی پيروان آيين ساينتولوجي در دست دارد. (Wallis, 1976)
واليس با مشکلات خاصي رودرو بود زيرا تحقيق او درباره ی سازماني بود که به سرّي بودن خود سخت توجه داشت. اما از جهات ديگر، مسائلي که با آنها روبه رو بود همراه با ضرورت استفاده از ترکيبي از روشهاي مختلف تحقيق، نوعاً در بيشتر پژوهشهاي جامعه شناختي مشاهده مي شود. همه ی مطالبي که او گردآوري کرد جزئي و ناقص بودند، اما ترکيب روشهاي تحقيق گوناگوني که او به کار برد مطالعه ی ارزنده اي را پديد آورد که اهميت و نفوذ زيادي کسب کرد.

پي نوشت ها :

1. Zuñi
2. F. W. Hodge
3. Ruth Benedict
4. pilot studies
5. representative sampling
6. random sampling
7. The People's Choice?
8. Erie County
9. opinion leaders
10. two-step flow of information
11. repeat interviewing
12. panel study
13. quantification
14. subjects
15. respondents
16. interviewees
17. Ira von Fürstenberg
18. experiment
19. formal” interview”
20. controlled interview
21. in-depth information
22. extended interviews
23. The Polish Peasant in Europe and America
24. Working
25. Scientology
26. L. Ron Hubbard
27. Thetan
منبع مقاله :
گيدنز، آنتوني، (1376)، جامعه شناسي، ترجمه ي منوچهر صبوري، تهران: نشر ني، چاپ بيست و هفتم: 1391