معنی شناسی واژه «طاغوت»
طاغوت دومین کلمه است که با واژه های هم خانواده اش در قرآن تکرار شده و از نظر معنی با کلمه استبداد همخوانی دارد. تمام واژه های هم خانواده با طغیان در کتاب های لغت به معنای جور، بیداد، ستم، سرکشی و ستم مضاعف و زیاده روی در ستمگری آمده است. 36 بستانی می گوید: «طغی فلان»، یعنی در گناه و ستم زیاده روی کرد. «طاغیه» یعنی زورگو، نادان، خودپسند، آذرخش و مقصود از آن کسی است که به حکومت رسد و خودرأیی و خودکامگی در پیش گیرد و از مرز راستی و عدالت درگذرد تا منویاتش را برای کسانی که دایره حکومتش آنها را در بر می گیرد یا سلطه اش بدان می رسد، به اجرا درآورد.37 علامه طباطبایی نیز می گوید: «طاغوت عبارت است از طغیان و تجاوز ازحدّ که با نوعی مبالغه همراه می باشد،و در مورد چیزهایی که وسیله طغیان به شمار می آید به کار می رود؛ از قبیل گونه های مختلف معبودهای باطل و پیشوایان گمراه و هرآنچه بدون رضایت الهی پیروی گردد».38 خود قرآن نیز واژه طاغوت را در مورد حاکمان ناشایسته و گمراه کننده به کار برده است؛ آن هم با قراءتی که هیچ زمینه برای تردید باقی نمی گذارد: «ألم تر إلی الذین یزعمون أنهم آمنوا بما أنزل إلیک و ما أنزل من قبلک یریدون أن یتحاکموا إلی الطاغوت و قد أمروا أن یکفروا به و یرید الشیطان أن یضلّهم ضلالاً بعیداً» نساء/60 آیا ندیدی کسانی را که می پندارند به آنچه به سوی تو نازل شده و آنچه پیش از تو نازل شده ایمان آورده اند![با این] می خواهند برای داوری بین خود به طاغوت مراجعه کنند؛ با اینکه فرمان یافته اند که بدان کافر باشند، شیطان می خواهد آنان را به گمراهی دوری دراندازد. بارزترین مصداق مرجع داوری و دادخواهی، حاکم و حکمران می باشد که در قالب نظام سیاسی جا دارد. استکبار و تکبر در لغت به معنای خودبزرگ بینی، سرباززدن از حق و بزرگ نمایی آمده است،39 این معنی با تحقیر دیگران، خود کم بینی و حق کشی آمیخته می باشد که در بالاترین سطحش همان استبداد است. در بعضی از تفاسیر آمده است: وقتی متکبر در مورد انسان به کار می رود، مقصود افراد کوچک و کم مقدارند که ادعای بزرگی کنند و صفاتی را که ندارند به خود نسبت دهند.40 قرآن در کنار نگاه کلی و نظری به استبداد، از راه کلید واژه های «جبّار»، «متکبّر» و «طاغوت» بررسی عینی و تطبیقی استبداد شناختی نیز دارد که آشکارترین نمونه آن جریان حکومت فرعون زمان موسی(ع) است. نکته در خور توجه این است که قرآن، در آغاز فرعون را به عنوان طغیان گر (طه/24و43) و مستکبر (مؤمنون/46 و ابراهیم/21 و عنکبوت/39 و غافر/27) معرفی کرده و آن گاه منش و روش فرمانروایی او و همکارانش را به بررسی می نشیند، تا مطالعه موضوعی استبداد آسان تر گردد.