چکیده: بنا بر آموزهای ارزشمند قرآنی شیطان یکی از اصلی ترین دشمنان انسان در طول زندگیش در دنیا می باشد از این رو لازم است هر انسانی با شناخت کامل و درستی از این دشمن خطرناک راههای نفوذ او را در زندگی خود ببنید

رهروان ولایت ـ بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمه:

یکی ازموضوعات بسیار مهمی که هر انسانی در زندگی باید به آن توجه ویژه‌ای داشته باشد؛ موضوع دشمن شناسی در زندگی است. به این معنا که اگر هر انسانی در زندگی تصور درستی از دشمن و ترفندها و حیله های او داشته باشد. یقین با علم داشتن موضوع، طرح دوستی با دشمن خونی خود نمی بند؛ به همین جهت در ارتباط خود با دشمن درایت و تعقل بیشتری به خرج می داد که مبادا گرفتار حیله دشمن خود شود.

شیطان دشمن آشکار انسان

یکی از مهمترین دشمن‌های خطرناک انسان که نام او در قرآن بیان شده است شیطان می باشد. شیطان دشمن بسیار خطرناک و مهمی است که نوعاً انسانها با فراموشی و غفلت از دشمنی او طرح دوستی با او را در زندگی فراهم می‌کنند. از این رو خداوند متعال دشمنی این دشمن خطرناک را به انسان گوشزد ‌می‌کند.

«وَ قالَ الَّذينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا كَذلِكَ يُريهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجينَ مِنَ النَّارِ [بقره/167]و پيروان مى‏گويند: «كاش براى ما بازگشتى بود تا همان گونه كه [آنان‏] از ما بيزارى جستند [ما نيز] از آنان بيزارى مى‏جستيم.» اين گونه خداوند، كارهايشان را- كه بر آنان مايه حسرتهاست- به ايشان مى‏نماياند، و از آتش بيرون‏آمدنى نيستند

«قالَ فَبِما أَغْوَيْتَني‏ لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقيمَ [اعراف/16] گفت: «پس به سبب آنكه مرا به بيراهه افكندى، من هم براى [فريفتن‏] آنان حتماً بر سر راه راست تو خواهم نشست.»

ویژگی های شیطان:

1- دشمنی و عناد با انسان

از جمله مهمترین و بارزترین خصوصیان شیطان دشمنی او با انسان است در این زمینه آیات و روایات فراوانی وجود دارد که انسان را از این دشمنی با خبر می سازد.خداوند متعال در این خصوص می‌فرماید:

«أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَني‏ آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ [یس/60]اى فرزندان آدم، مگر با شما عهد نكرده بودم كه شيطان را مپرستيد، زيرا وى دشمن آشكار شماست؟»

2- ایجاد لغزش در انسان

از جمله ویژگی های شیطان که مصداق بارز عناد او با انسان نیز می باشد ایجاد لغزش در انسان و به دنبال گمراه کردن بشر می باشد در این خصوص آیات و روایتی وجو دارد که این ویژگی شیطان را بر ملا می ساز.

فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فيهِ وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى‏ حينٍ [بقره/3] پس شيطان موجب لغزش آنها از بهشت شد و آنان را از آنچه در آن بودند، بيرون كرد. و (در اين هنگام) به آنها گفتيم: «همگى (به زمين) فرود آييد! در حالى كه بعضى دشمن ديگرى خواهيد بود. و براى شما در زمين، تا مدت معينى قرارگاه و وسيله بهره بردارى خواهد بود.»

«قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعينَ [ص/8] [شيطان‏] گفت: «پس به عزّت تو سوگند كه همگى را جدّا از راه به در می‌‏برم.»

3- ترساندن از فقر

از جمله شاخصه های وجودی شیطان ترساندن انسن از فقر و نداری است. احساس ترسی که ریشه‌های ایمان و باور او را به رزاقیت خداوند متعال سست و متزلزل می سازد و او را به گناه بیشمار دیگری مبتلا می سازد.

الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً وَ اللَّهُ واسِعٌ عَليمٌ [بقره/268]شيطان، شما را (به هنگام انفاق،) وعده فقر و تهيدستى مى‏دهد و به فحشا (و زشتيها) امر مى‏كند ولى خداوند وعده «آمرزش» و «فزونى» به شما مى‏دهد و خداوند، قدرتش وسيع، و (به هر چيز) داناست. (به همين دليل، به وعده‏هاى خود، وفا می‌كند.)»

4- امر کننده به زشتی ها و آلودگی ها

انسان فطرتاً طالب پاکی و سعادت و خوشبختی است، از این رو تا زمانی که انسان مغلوب هوای نفس و وسوسه‌های گمراه کننده او نشده باشد می تواند به آن هدف والا الهی خود دست پیدا کند. ولی زمانی که مغلوب خواهش‌های نفسانی و اوامر گمراه کننده شیطان شد جز به سوی گمراهی حرکت نخواهدکرداز این رو خداوند متعال این خطر مهلک شیطان را به انسان گوشزد می‌کند.

«وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ [بقره/169-168] و از گامهاى شيطان پيروى مكنيد كه او دشمن آشكار شماست. [او] شما را فقط به بدى و زشتى فرمان مى‏دهد، و [وامى‏دارد] تا بر خدا، چيزى را كه نمى‏دانيد بربنديد.»

در روایتی امام صادق علیه السلام می فرماید:

« اِذا رأَیتمُ العَبدَ مُتفُقَّداً لِذُنوبِ النّاس ناسیا لِذنوبه فَاعلُمو اَنَّهُ مُکرَ بهِ؛[1] هرگاه دیدید که بنده ای گناهان مردمان را جستجو می کند و گناهان خویش را فراموش کرده است بدانید که او فریب شیطان را خورده است.»

نکته ها و پیام ها

1- بنا بر آموزهای ارزشمند قرآنی شیطان یکی از اصلی ترین دشمنان انسان در طول زندگیش در دنیا می باشد از این رو لازم است هر انساسی با شناخت کامل و درستی از این دشمن خطرناک راههای نفوز او را در زندگی خود ببنید.

2- عدم شناخت صحیح از شیطان و راههای نفوز او در انسان موجب می شود انسان از همان ابتدا مقدمات شکست خود رادر برابر این دشمن خطرناک فراهم سازد.

________________________________

پی نوشت:

[1]. جهاد النفس، ح 237