دو چهره از دو دین

تأثیركدامیك بیشتر است؟

آنان كه اخبار فرهنگی و هنری را همواره دنبال می كنند مطلع اند كه هفته های اخیر شاهد به ثمر رسیدن شگفتی دیگری در عرصه هنر سینما در تقریباً نیمی از كشورهای جهان بود. فیلم "مصایب مسیح" از مل گیبسن جنجال به پا كرد و طی روزها و هفته های متوالی عنوان پر فروش ترین فیلم را از آن خود ساخت. این فیلم نه به شخصیت حضرت مسیح می پردازد و نه به اهداف دین و رسالت وی ، تنها12 ساعت پایانی زندگی آن حضرت را به تصویر می كشد و صد البته با توجه به روایت اناجیل اربعه، كه حضرت مسیح بر صلیب رفت و بر روی صلیب برای مردم طلب آمرزش كرد، و جای شك نیست كه این داستان با قرآن و اسلام مغایرت دارد.

علاوه بر این با توجه به ممنوعیت ارائه چهره ای از رسول اكرم ( بر اساس نظر علمای اسلام اعم از شیعه و سنی) عملاً شخص اول فیلم حمزه سیدالشهدا با بازی خوب آنتونی كوئین است و شخصیت حضرت پیامبر در سایه شخصیت حمزه قرار گرفته است، حمزه از جانب رسول خدا سخن می گوید و فرامین خدا را صادر می كند و به عبارت دیگر فیلم ، نام محمد رسول الله دارد ولی بیشتر درباره رشادت حمزه و فداكاری های او در صدر اسلام است كه این خود از عیوب آشكار آن بوده ، سطح تأثیر فیلم را بسیار كاهش می دهد .

چهره ای كه از حضرت رسول اكرم در فیلم محمد رسول الله به نمایش در می آید را به لحاظ تأثیر می توان با مسیح در فیلم مصائب مسیح مقایسه كرد البته بدون در نظر گرفتن سال ساخت این دو فیلم ، كه در این صورت تنها تكنیك فیلم تغییر می كند و نه میزان تأثیر آن؛ میزان تأثیر در این مورد به دو عامل بستگی دارد یكی تأثیر گذاری حقیقی خود شخصیت روایت شده و دیگری نوع و شیوه روایت ، كه در اینجا سعی بر آن است در حد مقدور هر دو مورد بررسی گردد.

از دیگر سو پیامبر مكرم اسلام ( ص) قرار دارد با چهره ای كاملاً انسانی! " بنده ستوده و محبوب خدا "( به اعتبار نام مبارك ایشان) با زندگی ملموس زمینی كه در عین حال كه انسانی و قابل فهم و در دسترس و حتی قابل الگوبرداری است در آنچه كه هست نمی ماند؛ همین انسان شرف می یابد كه محبوب خدا باشد " حبیب الله " باشد به عرش اعلا عروج كند ، رخ در رخ ملكوت خدا بنشیند و مخاطب « لولاك لما خلقت الافلاك » گردد . رسول اكرم (ص) مردی است از جنس همین مردم، و برخاسته از میان همین مردم و برای همین مردم ، نیامده تا قربان بزرگ برای مردمش و توجیه كننده یا جواز دهنده گناهان و شرارت های آنان باشد (همچون مسیح غربیان) ، بلكه مبعوث شده تا «لاتمم مكارم الاخلاق» باشد، آمده تا عشق و عقل را در هم آمیزد و راه سعادت بشر را از میانه این دو بنمایاند ، آمده تا انسان را از تاریكی های جهل با نور ایمان و دعوت به تعقل به روشنایی های الهی راه بنماید واوست پیامبری كه سیمای یك مجاهد در راه خدا و یك عارف را می توان توامان در چهره اش یافت، " محمد تركیبی از موسی وعیسی است گاه او را در صحنه های مرگبار جنگ می بینیم ... و گاه هم او را می بینیم كه هر روز در رهگذرش یهودی ای از بام خانه اش خاكستر بر سرش می ریزد و او نرم تر از مسیح ... روی در هم نمی كشد و یك روز كه از كنار خانه وی می گذرد و از خاكستر مرد خبری نمی شود می پرسد: امروز رفیق ما به سراغ ما نیامد؟ و چون می شنود كه بیمار شده است به عیادتش می رود "( شریعتی علی - سیمای محمد - ص 35) .

همه اینها در یك پاسخ خلاصه می شود و آن این كه مبلغین ما روش های نوین تبلیغ را باور نكرده اند. دنیای امروز دنیای اطلاعات ، هنر و سرعت است.

ولی دنیای اسلام هنوز به وسایل تبلیغی چون خطابه و منبر متوسل است و اگر هم از وسایلی نظیر اینترنت و وب سایت استفاده می كند باز هم همان خطابه منبری را به صورت مقاله بر روی اینترنت قرار می دهد ، در عرصه فیلم و سینما هم همان كاستی ها وجود دارد چنانكه اولین و آخرین فیلمی كه درباره پیامبراكرم ساخته شده همان فیلم معروف محمد رسول الله است.

ما در به تصویر كشیدن چهره حقیقی پیامبراكرم كوتاهی كرده ایم. ساده زیستی ایشان را فقط بر روی منبر فریاد كرده ایم و غافل از این بوده ایم كه دنیای امروز این نوع روش تبلیغ را نمی پسندد و به آن اعتنا نمی كند ، بهتر است به آن دورها ننگریم. همین جوانان مسلمان زاده خودمان را بنگریم كه در گوش همه آنان به عنوان اولین كلام " محمد رسول الله" را زمزمه كردیم و با مهر پیامبر پرورش دادیم ، ولی بازهم در میان همین جوانان با بد فهمی نسبت به زندگی پیامبر اكرم روبروئیم. نفهمیدن و یا ندانستن بسیار بهتر از بدفهمیدن است. در این زمانه كه تبلیغات منفی دنیای غرب برای ارائه چهره ای خشن از اسلام و سیمایی جنگ طلب از حضرت رسول در كار است و با استفاده از تبلیغات مؤثر و در اختیار داشتن رسانه های بزرگ و مهم اذهان بسیاری از مردم دنیا را آلوده می سازد ( كه نمونه بسیار كوچك آن كتاب آیات شیطانی است)لازم است كه مبلغان ما برای پاسداشت مقام رسول حق محمد مصطفی(ص) با تغییر شیوه ها و روش ها و با بهره گیری از دانشِ محققان، هنرِهنرمندان و تجارب صاحبان فن در عرصه سینما با این موج مقابله نمایند. در داخل كشورسؤالات بسیاری برای جوانان مطرح است سؤالاتی كه با تعصب و بسته انگاریِ بسیاری از علما بی پاسخ می ماند. به گونه ای كه امروزه یك جوان مسلمان پرسش در عرصه دین را یك امر محال و گناه تلقی می كند و این با روح آنچه رسول اكرم تبلیغ می نمودند بسیار متفاوت و مغایر است. دینی كه عقلانی و استدلال پذیر است در نتیجه عملكرد عالمان به دینی صرفاً تعبدی مانند دین مسیحیت اروپا تبدیل شده است.

اگر ما یك مسلمان راستین هستیم، اگر در روزهایی مانند عید مبعث و میلاد پیامبردلمان سرشار از سپاس خداست كه ما را به شرف اسلام شرافت داده است، اگر دین اسلام را یگانه دین كامل و برحق می دانیم پس لازم است در اولین گام به معرفی راستین اساس این دین یعنی حضرت رسول اكرم بپردازیم ، چرا كه" برای شناخت دقیق تصویر كلی و تمام هر مذهبی شناختن خدای آن ، كتاب آن ، پیغمبر آن و دست پرورده خالص آن ضروری است و این روش ساده ترین ، ممكن ترین ، و در عین حال علمی ترین روش شناخت یك مذهب است " ( شریعتی علی - سیمای محمد - ص 21) ، ولی باید زبان امروز را دریابیم و در عصر فن آوری اطلاعات با اسباب دوره صفویه تبلیغ نكنیم.میلاد حضرت رسول اكرم فخرعالم و مایه شرف دنیای اسلام در پیش است بیائیم از روح قدسی آن یگانه بزرگمرد، مدد جوییم و در اعتلای نامش بكوشیم.